نفی در آلمانی: nicht، kein و nein — کدام و کجا؟
واژهٔ kein اسمِ دارای ein یا بدون حرف تعریف را منفی می‌کند، nicht بقیهٔ اجزا را، و nein فقط پاسخ پرسش بله‌خیر است.
قاعده
آلمانی با سه واژهٔ متفاوت نفی می‌کند و انتخاب میان آن‌ها قاعده‌مند است: kein اسم را منفی می‌کند، nicht بقیهٔ اجزا را، و nein فقط واژهٔ پاسخ به پرسش بله‌خیر است و درون جملهٔ خبری نمی‌آید. فارسی فعل را با پیشوند «نـ» منفی می‌کند («ماشین ندارد»)؛ آلمانی اما اسم را با kein منفی می‌کند و فعل را دست‌نخورده می‌گذارد: Sie hat kein Auto.
از kein وقتی استفاده کنید که اسم حرف تعریف نامعین ein/eine دارد، یا اصلاً حرف تعریف ندارد. مورد دوم شامل جمع‌ها و اسم‌های شمارش‌ناپذیر (اسم‌های ماده و معنا) مانند Zeit، Geld، Hunger، Lust، Kaffee، Milch است:
- از Sie hat ein Auto می‌شود Sie hat kein Auto.
- از Ich trinke Kaffee می‌شود Ich trinke keinen Kaffee.
- از Wir haben Kinder می‌شود Wir haben keine Kinder.
واژهٔ kein در مفرد پایانه‌های ein و در جمع پایانه‌های meine را می‌گیرد (جدول را ببینید). این واژه بدون اسم هم، به‌صورت ضمیر، می‌آید (Ich habe keins)، اما در سطح A1 تقریباً همیشه پیش از اسم لازمش دارید.
از nicht برای بقیه استفاده کنید: فعل یا کل جمله، صفت (از جمله در نقش مسند: nicht gut)، قید، گروه حرف‌اضافه‌ای، ضمیر، اسم خاص، و هر اسمی که از قبل حرف تعریف معین، اشاره‌ای (dieser) یا حرف تعریف ملکی (Possessivartikel) دارد؛ این آخری واژه‌ای جدا با پایانه است، برخلاف ـم / ـت / ـش فارسی. دو واژهٔ kein و mein کنار هم نمی‌آیند؛ پس «دوچرخهٔ من نیست» می‌شود nicht mein Fahrrad.
جای nicht بخش دشوار ماجراست: این واژه درست پیش از جزئی می‌آید که منفی می‌کند. اگر کل جمله را منفی کند، به انتهای میدان میانی (Mittelfeld) می‌رود، یعنی پس از مفعول‌ها و قیدهای زمان، اما همچنان پیش از بخش دوم فعل (مصدر، وجه‌وصفی گذشته (Partizip II) یا پیشوند جداشدنی) و پیش از متمم مکان یا مسند: Ich komme heute nicht، ولی Ich kann heute nicht kommen و Wir fahren nicht nach Wien. در جملهٔ اصلی، nicht میان فاعل و فعل صرف‌شده نمی‌نشیند، چون فعل در جایگاه دوم می‌ماند.
برای رد پرسش منفی، doch می‌گویید، درست مانند «چرا» در فارسی: Hast du keine Zeit? — Doch, ich habe Zeit. واژه‌هایی مانند nichts، niemand، nie و nicht mehr، و نیز پیشوندها و پسوندهای منفی‌ساز مانند un- و -los (unfreundlich، arbeitslos) درس جداگانه‌ای دارند.
مثال‌ها
- Ich trinke keinen Kaffee. — قهوه نمی‌خورم.
- Wir haben heute keine Zeit. — امروز وقت نداریم.
- Sie hat kein Auto. — او (زن) ماشین ندارد.
- Das ist nicht mein Fahrrad. — این دوچرخهٔ من نیست.
- Der Film war nicht gut. — فیلم خوب نبود.
- Ich kenne den Mann nicht. — آن مرد را نمی‌شناسم.
- Ich kann heute nicht kommen. — امروز نمی‌توانم بیایم.
- Er hat gestern nicht angerufen. — او دیروز زنگ نزد.
- Kommst du mit? Nein, ich habe keine Lust. — با ما می‌آیی؟ نه، حوصله ندارم.
جدول
| حالت | مذکر | خنثی | مؤنث | جمع |
|---|---|---|---|---|
| فاعلی (Nominativ) | kein Hund | kein Auto | keine Zeit | keine Kinder |
| مفعولی (Akkusativ) | keinen Hund | kein Auto | keine Zeit | keine Kinder |
| داتیو (Dativ) | keinem Hund | keinem Auto | keiner Zeit | keinen Kindern |
جدول دوم جای nicht را، قاعده به قاعده، خلاصه می‌کند:
| چه چیزی منفی می‌شود | جای nicht | مثال |
|---|---|---|
| کل جمله / فعل | در پایان | Ich komme heute nicht. |
| بخش دوم فعل (مصدر، Partizip II، پیشوند) | درست پیش از آن | Ich kann heute nicht kommen. |
| صفت یا قید | درست پیش از آن | Der Test war nicht schwer. |
| گروه حرف‌اضافه‌ای / مکان | درست پیش از آن | Wir fahren nicht nach Wien. |
| یک جزء در تقابل (… , sondern …) | درست پیش از آن | Ich heiße nicht Peter, sondern Paul. |
اشتباهات رایج
- ❌ Ich habe nicht Zeit. → ✅ Ich habe keine Zeit. — اسم بدون حرف تعریف با kein منفی می‌شود، نه با nicht.
- ❌ Ich trinke kein Kaffee. → ✅ Ich trinke keinen Kaffee. — واژهٔ kein پایانه‌های ein را می‌گیرد؛ مذکرِ حالت مفعولی (Akkusativ) می‌شود keinen.
- ❌ Das ist kein mein Fahrrad. → ✅ Das ist nicht mein Fahrrad. — اسمِ دارای حرف تعریف ملکی (یا معین) با nicht منفی می‌شود؛ kein و mein هرگز کنار هم نمی‌آیند.
- ❌ Ich nicht verstehe das. → ✅ Ich verstehe das nicht. — در جملهٔ اصلی nicht میان فاعل و فعل صرف‌شده نمی‌آید؛ فعل در جایگاه دوم می‌ماند.
- ❌ Er ist nein zu Hause. → ✅ Er ist nicht zu Hause. — واژهٔ nein فقط پاسخ پرسش است؛ درون جمله با nicht منفی کنید.
موضوعات مرتبط
اگر میان keinen و keine مردد هستید، ابتدا حرف تعریف نامعین و حالت مفعولی را مرور کنید، چون kein همان پایانه‌ها را به کار می‌برد. جای nicht از قاعده‌های کلی ترتیب واژه‌ها در جملهٔ اصلی پیروی می‌کند.
پرسش‌های متداول
کی nicht به کار می‌رود و کی kein؟
واژهٔ kein پیش از اسمی می‌آید که ein/eine دارد یا اصلاً حرف تعریف ندارد (جمع، اسم شمارش‌ناپذیر): kein Auto، keine Zeit. بقیه، یعنی فعل، صفت، قید، ضمیر، اسم خاص و اسم‌های دارای der/mein/dieser، با nicht منفی می‌شوند.
جای nicht در جملهٔ آلمانی کجاست؟
درست پیش از جزئی که منفی می‌کند. اگر کل جمله را منفی کند، به پایان جمله می‌رود، اما همچنان پیش از بخش دوم فعل (مصدر، Partizip II، پیشوند جداشدنی) و پیش از متمم مکان یا مسند می‌ماند.
واژهٔ kein چگونه صرف می‌شود؟
در مفرد دقیقاً مانند ein (kein Hund، keinen Hund، keinem Hund؛ keine Zeit، keiner Zeit) و در جمع مانند meine: keine Kinder، keinen Kindern با -n معمولِ داتیو.
فرق nein و nicht چیست؟
واژهٔ nein فقط پاسخ پرسش بله‌خیر است و جدا، پیش از جمله، می‌آید. واژهٔ nicht چیزی را درون جمله منفی می‌کند. برای رد پرسش منفی doch می‌گویید، نه ja؛ مانند «چرا» در فارسی.
«نه دوچرخهٔ من» یا «نه اتوبوس (بلکه وسیلهٔ دیگری)» را چگونه بگویم؟
با nicht، درست پیش از همان اسم: Das ist nicht mein Fahrrad، Ich nehme nicht den Bus. اسمی که از قبل حرف تعریف ملکی یا معین دارد با kein منفی نمی‌شود.