پرسش با واژهٔ پرسشی در آلمانی: wer، was، wo، wann، wie، warum و ترتیب واژه‌ها
پرسش باز با واژهٔ پرسشی آغاز می‌شود: واژهٔ پرسشی در جایگاه ۱، فعل صرف‌شده در جایگاه ۲ و پس از آن فاعل — Wann beginnt der Kurs?
قاعده
پرسش با واژهٔ پرسشی (W-Frage) پرسشی باز است: با واژه‌ای پرسشی آغاز می‌شود که تقریباً همیشه با w شروع می‌شود، و پاسخش ja یا nein نیست. ترتیب ثابت است: واژهٔ پرسشی (جایگاه ۱) – فعل صرف‌شده (جایگاه ۲) – فاعل – بقیهٔ جمله.
در فارسی واژهٔ پرسشی معمولاً در جای خود می‌ماند و فعل آخر جمله است («تو کی می‌آیی؟»)؛ در آلمانی واژهٔ پرسشی اول می‌آید، فعل بی‌درنگ پس از آن، و ضمیر فاعلی حذف نمی‌شود: Wann kommst du? اما در پرسش بله‌خیر فعل صرف‌شده در جایگاه ۱ است (Kommst du morgen?).
استثنا: وقتی خود واژهٔ پرسشی فاعل است (wer، was)، فاعل دیگری نمی‌آید و فعل سوم‌شخص مفرد است: Wer kommt heute? Was passiert hier?
- شخص و چیز: wer (فاعل)، wen (مفعول مستقیم، Akkusativ)، wem (مفعول غیرمستقیم، Dativ)، was؛ شکل اضافیِ wessen رسمی است.
- مکان و زمان: wo (جا)، wohin (جهت، «به کجا»)، woher (مبدأ، «از کجا»)، wann.
- شیوه و علت: wie، warum؛ واژه‌های wieso و weshalb با warum هم‌معنا و هم‌ساخت‌اند.
واژهٔ wie جفت‌های ثابت می‌سازد: wie alt، wie lange، wie oft، wie weit، wie spät، wie viel، wie viele. عبارت wie viel («چقدر») با اسم شمارش‌ناپذیر مفرد (wie viel Zeit) و wie viele («چند») با اسم شمارش‌پذیر جمع (wie viele Kinder) می‌آید؛ اما برخلاف «چند بچه»، اسم پس از wie viele جمع است.
قاب فعلی (Verbklammer) از فعل صرف‌شده در جایگاه ۲ و بخش دوم فعل در پایان ساخته می‌شود — مصدر پس از فعل وجهی، پیشوند جداشدنی یا Partizip II (وجه‌وصفی گذشته): Was möchtest du trinken? Wann fängt der Kurs an? Wen hast du getroffen? واژهٔ پرسشی جزو قاب نیست.
دربارهٔ شخص، حرف‌اضافه حالت را تعیین می‌کند: mit، zu، von، bei، nach، aus با wem و für، ohne، gegen، um با wen (Mit wem? Für wen?). دربارهٔ چیز، حرف‌اضافه با wo(r)- یک واژه می‌سازد: Womit? Wofür? Worauf?؛ ساخت auf was محاوره‌ای است.
واژهٔ welcher / welche / welches («کدام») از مجموعه‌ای معلوم انتخاب می‌کند و پایانه‌های der را می‌گیرد (Welchen Zug nimmst du?). عبارت was für ein («چه جور») نوع را می‌پرسد و در مفرد پایانه‌های ein را می‌گیرد؛ در جمع و با اسم شمارش‌ناپذیر ein حذف می‌شود (Was für Bücher? Was für Musik?). این für حالت تعیین نمی‌کند؛ حالت از نقش واژه در جمله می‌آید: Was für ein Mann ist das? (فاعلی)، Was für einen Wagen fährst du? (مفعولی).
در پرسش غیرمستقیم (Ich weiß nicht, wann er kommt) فعل به پایان می‌رود (موضوع جمله‌های پیرو).
مثال‌ها
- Wie heißt du? — اسمت چیست؟
- Woher kommst du? — از کجا هستی؟
- Wo wohnt deine Familie? — خانواده‌ات کجا زندگی می‌کند؟
- Wann fängt der Kurs an? — دوره کی شروع می‌شود؟
- Warum lernst du Deutsch? — چرا آلمانی یاد می‌گیری؟
- Wen hast du gestern getroffen? — دیروز چه کسی را دیدی؟
- Wem gehört diese Jacke? — این کاپشن متعلق به چه کسی است؟
- Wie lange wartest du schon? — چه مدت است که منتظری؟
- Welchen Zug nimmst du? — سوار کدام قطار می‌شوی؟
- Mit wem fährst du nach Berlin? — با چه کسی به برلین می‌روی؟
جدول
| واژهٔ پرسشی | چه چیزی را می‌پرسد | مثال |
|---|---|---|
| wer? | شخص در نقش فاعل | Wer kommt heute? |
| wen? | شخص در نقش مفعول مستقیم (Akkusativ) | Wen rufst du an? |
| wem? | شخص در نقش مفعول غیرمستقیم (Dativ) | Wem gehört die Jacke? |
| was? | چیز، کار | Was machst du? |
| wo? | جا | Wo wohnst du? |
| wohin? | جهت (به کجا) | Wohin fährst du? |
| woher? | مبدأ (از کجا) | Woher kommst du? |
| wann? | زمان | Wann beginnt der Film? |
| wie? | شیوه، حال کسی | Wie geht es dir? |
| wie lange? / wie oft? / wie alt? | مدت، تکرار، سن | Wie lange bleibst du? |
| wie viel? / wie viele? | مقدار (شمارش‌ناپذیر / شمارش‌پذیر) | Wie viele Kinder hast du? |
| warum? | علت | Warum lernst du Deutsch? |
| welcher? welche? welches? | انتخاب از مجموعه‌ای معلوم | Welchen Zug nimmst du? |
| was für ein…? | نوع یا کیفیت | Was für ein Auto fährst du? |
| حالت | شکل | مثال |
|---|---|---|
| حالت فاعلی (Nominativ) | wer | Wer hat angerufen? |
| حالت مفعولی (Akkusativ) | wen | Wen hast du eingeladen? |
| حالت داتیو (Dativ) | wem | Wem hilfst du? |
| حالت اضافی (Genitiv، رسمی) | wessen | Wessen Tasche ist das? |
| جایگاه ۱ | جایگاه ۲ (فعل صرف‌شده) | میانه | پایان (بخش دوم فعل) |
|---|---|---|---|
| Wann | beginnt | der Kurs | — |
| Wann | fängt | der Kurs | an? |
| Was | möchtest | du | trinken? |
| Wen | hast | du gestern | getroffen? |
| Wer (= فاعل، بدون فاعل دیگر) | kommt | heute | — |
اشتباهات رایج
- ❌ Wann du kommst? → ✅ Wann kommst du? — فعل صرف‌شده بلافاصله پس از واژهٔ پرسشی می‌آید و فاعل پس از آن.
- ❌ Wer hast du eingeladen? → ✅ Wen hast du eingeladen? — واژهٔ wer فاعل را می‌پرسد و wen مفعول مستقیم را («چه کسی را»).
- ❌ Wo fährst du am Wochenende? → ✅ Wohin fährst du am Wochenende? — واژهٔ wo جا را می‌پرسد و جهت wohin می‌خواهد، هرچند فارسی هر دو را «کجا» می‌نامد.
- ❌ Auf was wartest du? → ✅ Worauf wartest du? — برای چیزها حرف‌اضافه با wo(r)- یکی می‌شود و auf was محاوره‌ای است؛ برای اشخاص جدا می‌ماند و حالت را تعیین می‌کند: Auf wen wartest du?
- ❌ Wie viele Zeit hast du? → ✅ Wie viel Zeit hast du? — عبارت wie viel با اسم شمارش‌ناپذیر مفرد و wie viele با اسم شمارش‌پذیر جمع می‌آید.
موضوعات مرتبط
پایهٔ این ساخت قاعدهٔ جایگاه دوم فعل است؛ برای wer، wen و wem حالت‌های فاعلی، مفعولی و داتیو را مرور کنید.
پرسش‌های متداول
واژه‌های پرسشی آلمانی کدام‌اند؟
واژه‌های اصلی wer، was، wo، wohin، woher، wann، wie، warum، wie viel / wie viele، welcher / welche / welches و was für ein هستند. همهٔ آن‌ها پرسش باز می‌سازند و نمی‌توان با ja یا nein به آن‌ها پاسخ داد.
ترتیب واژه‌ها در پرسش با واژهٔ پرسشی چیست؟
واژهٔ پرسشی در جایگاه ۱، فعل صرف‌شده در جایگاه ۲ و فاعل بلافاصله پس از آن می‌آید: Wann beginnt der Kurs? اگر خود واژهٔ پرسشی فاعل باشد، فاعل دیگری نمی‌آید (Wer kommt?). بخش دوم فعل به پایان جمله می‌رود. در پرسش بله‌خیر خود فعل در جایگاه ۱ است: Kommst du morgen?
فرق wer، wen و wem چیست؟
واژهٔ wer فاعل را می‌پرسد (Wer kommt?)، wen مفعول مستقیم در حالت مفعولی (Wen rufst du an?) و wem مفعول غیرمستقیم در حالت داتیو (Wem gehört das?)؛ wessen حالت اضافی و رسمی است. پس از حرف‌اضافه، خود حرف‌اضافه حالت را تعیین می‌کند: mit، zu، von، bei، nach با wem و für، ohne، gegen، um با wen.
فرق wo، wohin و woher چیست؟
واژهٔ wo جا را می‌پرسد (Wo bist du?)، wohin جهت را (Wohin gehst du?) و woher مبدأ را (Woher kommst du?). فارسی برای جا و جهت هر دو «کجا» می‌گوید، اما آلمانی آن‌ها را جدا می‌کند. در گفتار این واژه‌ها را گاهی از هم جدا می‌کنند: Wo gehst du hin?
پرسش با حرف‌اضافه را در آلمانی چگونه بسازم؟
دربارهٔ شخص، حرف‌اضافه جدا پیش از wen یا wem می‌آید و حالت را تعیین می‌کند: Mit wem sprichst du? Für wen ist das? دربارهٔ چیز، حرف‌اضافه با wo(r)- یک واژه می‌سازد: Womit schreibst du? Worauf wartest du?