Almancada kişi zamirleri (Personalpronomen): ich, mich, mir ve bütün biçimler

Kural

Kişi zamiri, daha önce söz edilen bir ismin yerini tutar ve Almancada hâle göre biçim değiştirir. A1’de her zamirin üç biçimine ihtiyacın var: özne, nesne ve alıcı biçimi. Bu Türkçeye yabancı değil: ben – beni – bana dizisi Almancada ich – mich – mir olarak karşına çıkar.

Özne biçimleri (Nominativ, yalın hâl) ich, du, er, sie, es, wir, ihr, sie, Sie’dir. Wer? (kim?) sorusunu yanıtlar ve fiilin ekini belirler. Türkçede özne zamiri çoğu zaman düşer («Geliyorum»), Almancada ise gereklidir: Ich komme.

Nesne biçimleri (Akkusativ, -i hâli) Wen? ya da Was? sorusunu yanıtlar; fiillerin çoğundan (sehen, fragen, besuchen, brauchen, anrufen) ve für, ohne, gegen, um, durch edatlarından sonra gelir. Yalnızca beş biçim değişir: ich → mich, du → dich, er → ihn, wir → uns, ihr → euch; sie, es ve Sie aynı kalır. Dikkat: Türkçede «sana soruyorum» denir ama fragen belirtme hâli ister: Ich frage dich.

Alıcı biçimleri (Dativ, -e hâli) Wem? sorusunu yanıtlar. helfen, danken, gehören, gefallen fiilleriyle ve mit, bei, zu, von, nach, aus, seit edatlarından sonra kullanılır: mir, dir, ihm, ihr, ihm, uns, euch, ihnen, Ihnen. Burada Türkçe yardımcı olur: «sana yardım ediyorum» → ich helfe dir.

Yeni başlayanların hatalarının çoğu üç noktadan çıkar:

• «Sen» ve «siz» için üç sözcük. du = iyi tanıdığın tek bir kişi, ihr = iyi tanıdığın birden çok kişi, Sie = nezaket biçimi, tek bir kişi ya da bütün bir grup için. Türkçedeki sen/siz ayrımı işini kolaylaştırır; ancak Türkçenin «siz»i Almancada ikiye bölünür: çoğul ihr ve nezaket Sie. Sie hep büyük harfle yazılır ve sie (onlar) ile aynı fiil biçimini alır: Sie kommen, Sie sind.
• Eşyaların da cinsi vardır. Türkçedeki «o» cins ayırt etmez, bu yüzden burada yardımcı olmaz. Zamir ismin artikelini izler: der Tisch → er, die Lampe → sie, das Buch → es, çoğuldaki her isim → sie. Önemli olan anlam değil, cinstir: das Mädchen için es denir.
• sie aynı anda üç sözcüktür. sie ist = o (kadın) …dır, sie sind = onlar …dır, Sie sind = siz …sınız (nezaket).

İki zamir nesne yan yana gelirse belirtme hâli önce gelir: Ich gebe es dir. Zamir, isim nesnenin de önüne geçer: Ich gebe ihm das Buch. Edattan sonra kişi değil de bir şey söz konusuysa Almanca çoğu zaman da- ile kurulan bir sözcüğü tercih eder (damit, dafür); sich gibi dönüşlü biçimlerin ayrı bir konusu var. Tamlayan hâli zamirleri (meiner, deiner) ise seyrek ve edebîdir; A1’de bunlara ihtiyacın yok.

Örnekler

• Ich komme aus Polen. Und du? — Ben Polonya’danım. Ya sen?
• Kannst du mich morgen anrufen? — Yarın beni arayabilir misin?
• Der Kaffee ist kalt. Er schmeckt mir nicht. — Kahve soğuk. O (kahve) bana lezzetli gelmiyor.
• Wir besuchen sie am Wochenende. — Hafta sonu onu (kadını) / onları ziyaret ediyoruz.
• Ich schenke ihm eine Uhr zum Geburtstag. — Doğum gününde ona (erkeğe) bir saat hediye ediyorum.
• Wo seid ihr? Ich sehe euch nicht. — Neredesiniz (çoğul)? Sizi göremiyorum.
• Können Sie mir bitte helfen? — Bana yardım edebilir misiniz, lütfen? (nezaket)
• Das Fahrrad gehört ihr, nicht ihm. — Bisiklet ona (kadına) ait, ona (erkeğe) değil.
• Ich gebe es dir morgen zurück. — Onu sana yarın geri veririm.

Tablo

Sık yapılan hatalar

• ❌ Ich sehe er. → ✅ Ich sehe ihn. — sehen belirtme hâlinde bir nesne ister; er yalnızca özne olabilir.
• ❌ Kannst du mich helfen? → ✅ Kannst du mir helfen? — helfen yönelme hâli ister, bu yüzden mich yerine mir gelir (Türkçedeki gibi: «bana yardım et»).
• ❌ Der Zug ist weg. Es ist pünktlich abgefahren. → ✅ Er ist pünktlich abgefahren. — zamir ismin cinsini izler: der Zug eril olduğu için zamir er’dir, es değil.
• ❌ Herr Meier, kannst du mir helfen? → ✅ Herr Meier, können Sie mir helfen? — Herr/Frau + soyadı nezaket biçimi Sie ister; fiil biçimi sie (onlar) ile aynıdır.
• ❌ Ich gebe dir es. → ✅ Ich gebe es dir. — iki nesne de zamirse belirtme hâli yönelme hâlinden önce gelir.

İlgili konular

Zamirleri ait oldukları hâllerle birlikte çalış: özne biçimlerini yalın hâlle, mich/dich/ihn biçimlerini belirtme hâliyle, mir/dir/ihm biçimlerini yönelme hâliyle. İyelik sıfatları (mein, dein, sein) da bu kişilere dayanır.