Almancada sayılabilen ve sayılamayan isimler: viel mi, viele mi?
Sayılabilen isimler ein/eine ve çoğul alır (ein Apfel – zwei Äpfel); sayılamayanlar genel anlamda artikelsizdir ve viel alır: viel Milch.
Kural
Almanca bir isim, önüne sayı konabiliyorsa sayılabilir: çoğulu vardır ve tekilde ein/eine alır — ein Apfel – zwei Äpfel. Sayılmayıp ölçülen bir maddeyi ya da soyut bir kavramı anlatıyorsa sayılamaz: Milch, Wasser, Kaffee, Tee, Reis, Fleisch, Zucker, Salz, Mehl, Butter, Käse ve Geld, Zeit, Musik, Glück, Arbeit.
Sayılamayan isimlerin normalde çoğulu yoktur ve genel anlamda hiç artikel almazlar (artikelsiz kullanım, Nullartikel): Ich trinke Milch. — «Süt içerim.» Artikel iki durumda geri gelir: belirli bir miktar kastedildiğinde die/der/das (Die Milch im Kühlschrank ist alt), bir porsiyon ya da bir tür kastedildiğinde ein/eine (ein Bier = bir bardak bira).
Miktar sözcükleri iki gruba ayrılır:
- sayılamayanlarla: viel, wenig, etwas, ein bisschen, wie viel
- sayılabilen çoğulla: viele, wenige, ein paar, wie viele
Türkçede «çok» ve «az» iki grupta da aynıdır («çok süt», «çok elma»), Almancada ise ayrım zorunludur. viel ve wenig sayılamayan bir ismin önünde ek almaz: viel Milch, ama viele Äpfel. Soru sözcükleri de aynı ayrımı izler: Wie viel Milch? («ne kadar») ve Wie viele Eier? («kaç»). kein bu ayrımın dışında durur: iki grupla da kullanılır ve yalnızca isme uyar — kein Geld, keine Zeit, keine Äpfel.
Sayılamayan bir ismi saymak için ölçü ya da kap sözcüğünü doğrudan ismin önüne koy. Bu yapı Türkçeye çok benzer: «bir bardak su» → ein Glas Wasser, «bir fincan kahve» → eine Tasse Kaffee, «bir kilo pirinç» → ein Kilo Reis; arada von yoktur. Fark sayıdan sonra ortaya çıkar. Türkçede her şey tekil kalır; Almancada ise eril ve nötr ölçü sözcükleri tekil kalır (zwei Glas Wasser, drei Stück Kuchen, 100 Gramm Käse, fünf Euro), dişil olanlar çoğul olur (zwei Tassen Kaffee, drei Flaschen Milch, zwei Scheiben Brot, zwei Dosen Cola). Glas için iki biçim de doğrudur ama anlamları farklıdır: zwei Glas Wasser miktarı bildirir, zwei Gläser Wasser ise bardakları sayar.
Gruplar dilden dile değişir. Almanca bazı isimleri sayılabilir kabul eder: eine Information – zwei Informationen; die Möbel, die Nachrichten, die Hausaufgaben, die Ratschläge normalde çoğul kullanılır. Türkçede tekil bir toplu isim olan «mobilya», Almancada die Möbel olarak çoğuldur. Öte yandan Türkçede «meyveler, sebzeler» diyebilirsin, Almancada ise das Obst ve das Gemüse sayılamaz: viel Obst denir, viele Obste yanlıştır.
Örnekler
- Ich kaufe einen Apfel und zwei Bananen. — Bir elma ve iki muz alıyorum.
- Ich trinke morgens Kaffee und abends Tee. — Sabahları kahve, akşamları çay içerim.
- Die Milch im Kühlschrank ist alt. — Buzdolabındaki süt (o belirli süt) bayatlamış.
- Er hat viel Zeit, aber wenig Geld. — Çok vakti var ama az parası var.
- Wir haben keine Eier und kein Mehl mehr. — Ne yumurtamız kaldı ne de unumuz.
- Wie viel Milch brauchst du für den Kuchen? — Kek için ne kadar süte ihtiyacın var?
- Wie viele Eier brauchst du für den Kuchen? — Kek için kaç yumurtaya ihtiyacın var?
- Bitte ein Glas Wasser und zwei Tassen Kaffee! — Bir bardak su ve iki fincan kahve, lütfen!
- Sie kauft ein Kilo Reis und hundert Gramm Käse. — Bir kilo pirinç ve yüz gram peynir alıyor.
- Wir bestellen zwei Bier und zwei Stück Kuchen. — İki bira ve iki dilim kek sipariş ediyoruz.
Tablo
| sayılabilen: der Apfel | sayılamayan: die Milch | |
|---|---|---|
| tekil, belirsiz | ein Apfel | — (artikelsiz: Milch) |
| tekil, belirli | der Apfel | die Milch |
| çoğul | zwei Äpfel | — |
| çok | viele Äpfel | viel Milch |
| az | wenige Äpfel | wenig Milch |
| birkaç / biraz | ein paar Äpfel | etwas Milch, ein bisschen Milch |
| olumsuz | keine Äpfel | keine Milch, kein Geld |
| soru | Wie viele Äpfel? | Wie viel Milch? |
| ölçü sözcüğü | bir birim | sayıdan sonra |
|---|---|---|
| das Glas | ein Glas Wasser | zwei Glas Wasser |
| das Stück | ein Stück Kuchen | drei Stück Kuchen |
| das Kilo | ein Kilo Reis | zwei Kilo Reis |
| das Gramm | ein Gramm Salz | 100 Gramm Käse |
| die Tasse | eine Tasse Kaffee | zwei Tassen Kaffee |
| die Flasche | eine Flasche Milch | drei Flaschen Milch |
| die Scheibe | eine Scheibe Brot | zwei Scheiben Brot |
| die Dose | eine Dose Cola | zwei Dosen Cola |
Sık yapılan hatalar
- ❌ Ich kaufe eine Milch. → ✅ Ich kaufe Milch. — genel anlamdaki bir madde adı artikel almaz (konuşma dilindeki eine Milch ancak bir kutu, yani bir porsiyon kastedildiğinde kullanılır).
- ❌ Ich habe viele Zeit. → ✅ Ich habe viel Zeit. — sayılamayan bir ismin önünde viel ek almaz; viele sayılabilen çoğula aittir.
- ❌ Ich habe kein Zeit. → ✅ Ich habe keine Zeit. — kein ismin cinsine uyar: die Zeit → keine, das Geld → kein.
- ❌ Ich möchte ein Glas von Wasser. → ✅ Ich möchte ein Glas Wasser. — ölçü sözcüğü doğrudan ismin önünde durur; Almancada burada von kullanılmaz.
- ❌ Ich brauche zwei Kilos Reis. → ✅ Ich brauche zwei Kilo Reis. — eril ve nötr ölçü sözcükleri sayıdan sonra tekil kalır; dişil olanlar ise çoğul olur (zwei Tassen).
İlgili konular
Bir ismin çoğulu olup olmadığından emin değilsen çoğul ekleri konusuna bak; kein’in ne zaman yerini nicht’e bıraktığını ise olumsuzluk konusu anlatıyor.
Sık sorulan sorular
Almanca bir ismin sayılabilir olduğunu nasıl anlarım?
Önüne bir sayı koymayı dene. Oluyorsa isim sayılabilir: çoğulu vardır ve ein/eine alır (ein Apfel – zwei Äpfel). Maddeler ve soyut kavramlar bu testi geçemez; çoğulları yoktur, genel anlamda artikelsiz kullanılır ve bir ölçü sözcüğüyle sayılır.
viel mi, viele mi kullanmalıyım?
viel (eksiz) sayılamayan isimlerle kullanılır: viel Milch, viel Zeit. viele sayılabilen bir çoğulla gelir: viele Äpfel. Aynı ayrım wenig/wenige ve wie viel? / wie viele? soruları için de geçerlidir.
Sayılamayan isimler hiç artikel almaz mı?
Alır. Belirli bir miktar kastedildiğinde die/der/das gelir (Die Milch im Kühlschrank ist alt), bir porsiyon ya da tür kastedildiğinde ein/eine (ein Bier = bir bardak bira). Yalnızca genel anlam artikelsizdir.
Almancada sayılamayan isimler nasıl sayılır?
Sayı + ölçü ya da kap sözcüğü + isim, arada von olmadan: ein Glas Wasser, zwei Tassen Kaffee, ein Kilo Reis. Eril ve nötr ölçü sözcükleri sayıdan sonra tekil kalır (zwei Glas, 100 Gramm), dişil olanlar çoğul olur (zwei Tassen).
Sayılamayan bir ismin çoğulu olabilir mi?
Yalnızca tür ya da porsiyon anlamında: zwei Bier, verschiedene Weine, Käsesorten. Ters yöndeki tuzağa da dikkat et: Almanca Informationen, Möbel, Nachrichten, Hausaufgaben ve Ratschläge sözcüklerini sayar, Obst ve Gemüse’yi ise sayılamayan isim olarak kullanır.