Almancada yer edatları: wo, wohin, woher — zu, nach, in, aus, von
Wo? = bulunulan yer, Wohin? = yön, Woher? = çıkış noktası. Şehirlere nach, kişilere zu, artikelli ülkelere in; çıkış noktası için aus ya da von.
Kural
Almanca yer bilgisini üç soruya göre düzenler: Wo? (nerede — bulunulan yer), Wohin? (nereye — yön) ve Woher? (nereden — çıkış noktası). Bunlar Türkçedeki bulunma (-de), yönelme (-e) ve ayrılma (-den) hâllerine karşılık gelir. Önce soruyu belirle, sonra edatı seç. Dikkat: Türkçedeki -e her zaman Dativ demek değildir — zu ve nach Dativ alır, in, an, auf ise yönde Akkusativ.
Bulunulan yer (Wo?) Dativ ile anlatılır: in der Schule, an der Tür, auf dem Tisch, bei Anna, vor dem Haus, gegenüber dem Bahnhof. bei «birinin yanında», «bir firmada» ya da «bir şehrin yakınında» demektir: bei meinen Eltern, bei Siemens, bei München.
Yön (Wohin?) üç kalıba ayrılır:
- zu + Dativ — kişiye, firmaya, kuruma ya da dışarıdan bakılan binaya: zum Arzt, zur Post, zu Anna, zu Siemens.
- nach, artikelsiz — artikel taşımayan şehirler, ülkeler ve kıtalar, yönler, bir de kalıplaşmış nach Hause, nach links: nach Hamburg, nach Italien, nach Norden.
- in / an / auf + Akkusativ — kapalı bir mekânın içine (ins Kino, in die Stadt), suya, sınıra ya da kenara (ans Meer, an den See), bir yüzeyin üstüne, dağa ya da bir etkinliğe (auf den Markt, auf den Berg, auf eine Party). Artikel taşıyan ülkeler de in alır: in die Schweiz, in den Iran, in die USA.
Yalnızca Akkusativ alan edatlar bir yolu anlatır: durch (içinden), um … (herum) (çevresinde), gegen (çarpma: gegen die Wand fahren) ve entlang (boyunca) — sonuncusu yalnızca isimden sonra geldiğinde: den Fluss entlang. «Üzerinden, karşıya» anlamındaki über de yön bildirir: über die Brücke.
Çıkış noktası (Woher?) yine Dativ ile anlatılır: aus kapalı bir mekândan çıkış ve memleket (şehir, ülke) için (aus dem Haus, aus Wien, aus der Türkei), von bir kişi, bir başlangıç noktası, açık bir yer ya da bir etkinlik için (von Anna, vom Bahnhof, von der Arbeit, von links).
Ülkelerin çoğu nötr ve artikelsizdir (Deutschland, Italien, Frankreich, Polen, Japan); bunlar doğrudan nach ve aus alır. Artikelliler — die Schweiz, die Türkei, die Ukraine, die Slowakei, der Iran, der Irak, der Sudan, die Niederlande, die USA — artikeliyle birlikte in + Akkusativ ve aus + Dativ alır. Türkiye de bu gruptadır: in die Türkei (Türkiye’ye), aus der Türkei (Türkiye’den).
Standart kaynaşmış biçimler: zum, zur, im, ins, am, ans, vom, beim. in, an ve auf iki hâlli edatlardır (yön → Akkusativ, yer → Dativ); bunun ayrı bir konusu var.
Örnekler
- Ich gehe zum Arzt. — Doktora gidiyorum.
- Am Samstag fahren wir nach Hamburg. — Cumartesi Hamburg’a gidiyoruz.
- Im Sommer fliegen wir in die Türkei. — Yazın uçakla Türkiye’ye gidiyoruz.
- Kommst du mit ins Kino? — Sinemaya sen de geliyor musun?
- Meine Kollegin kommt aus Portugal. — Meslektaşım (kadın) Portekiz’den.
- Ich komme gerade von der Arbeit. — Şimdi işten geliyorum.
- Heute Abend bin ich bei meinen Eltern. — Bu akşam annemlerdeyim.
- Das Hotel liegt gegenüber dem Bahnhof. — Otel garın karşısında.
- Wir gehen durch den Park und dann um den See. — Parkın içinden geçip sonra gölün etrafını dolaşıyoruz.
- Nach dem Kurs fahre ich nach Hause, aber jetzt bin ich noch nicht zu Hause. — Kurstan sonra eve gidiyorum, ama şu an henüz evde değilim.
Tablo
| Soru | Anlam | Tipik edatlar | Örnek |
|---|---|---|---|
| Wo? | bulunulan yer (nerede?) | in, an, auf, bei, vor, hinter, neben, zwischen, gegenüber (+ Dativ) | Ich bin bei Anna. |
| Wohin? | yön (nereye?) | zu, nach (+ Dativ); in, an, auf, durch, um, entlang (isimden sonra) (+ Akkusativ) | Ich fahre nach Berlin. |
| Woher? | çıkış noktası (nereden?) | aus, von (+ Dativ) | Ich komme aus Berlin. |
| Hedef (Wohin?) | Edat | Örnekler |
|---|---|---|
| kişi, firma, kurum, dışarıdan bina | zu + Dativ | zum Arzt, zur Post, zu Anna |
| şehir, artikelsiz ülke/kıta, yön | nach (artikelsiz) | nach Berlin, nach Italien, nach Norden |
| artikelli ülke, oda, içeriden bina | in + Akkusativ | in die Schweiz, in den Iran, ins Kino |
| su, sınır, kenar | an + Akkusativ | ans Meer, an den See |
| yüzey, dağ, etkinlik, açık kamusal alan | auf + Akkusativ | auf den Markt, auf den Berg, auf eine Party |
| ev | nach Hause (wohin?) / zu Hause (wo?) | Ich gehe nach Hause. Ich bin zu Hause. |
| aus + Dativ | von + Dativ | |
|---|---|---|
| kullanım | kapalı bir mekândan çıkış, memleket (şehir), memleket (ülke) | bir kişiden, başlangıç noktasından, açık bir yerden, bir etkinlikten |
| örnekler | aus dem Haus, aus Wien, aus der Türkei | von Anna, vom Bahnhof, von der Arbeit |
| Ülkeler | Hedef | Çıkış |
|---|---|---|
| artikelsiz: Deutschland, Italien, Frankreich, Polen, Japan | nach Italien | aus Italien |
| artikelli: die Schweiz, die Türkei, die Ukraine, die Slowakei | in die Schweiz | aus der Schweiz |
| artikelli: der Iran, der Irak, der Sudan | in den Iran | aus dem Iran |
| çoğul: die Niederlande, die USA | in die USA | aus den USA |
Sık yapılan hatalar
- ❌ Ich fahre nach dem Bahnhof. → ✅ Ich fahre zum Bahnhof. — nach şehirlerle, artikelsiz ülkelerle, yönlerle ve kalıplaşmış nach Hause / nach links ile kullanılır; binalar ve kurumlar zu alır.
- ❌ Wir fliegen nach der Schweiz. → ✅ Wir fliegen in die Schweiz. — artikel taşıyan ülkeler in + Akkusativ alır.
- ❌ Ich komme von Portugal. → ✅ Ich komme aus Portugal. — ülke, şehir ya da oda için aus kullanılır; von bir kişiden ya da bir başlangıç noktasından gelişi anlatır.
- ❌ Ich bin nach Hause. → ✅ Ich bin zu Hause. — nach Hause wohin? sorusuna, zu Hause wo? sorusuna yanıt verir («eve» / «evde»).
- ❌ Wir gehen durch dem Park. → ✅ Wir gehen durch den Park. — durch, um ve gegen her zaman Akkusativ alır; entlang da isimden sonra geldiğinde (den Fluss entlang).
İlgili konular
In dem Kino mu, in das Kino mu? İki hâlli edatlar konusuna bak. hier, dort, oben gibi sözcükler ise yer zarflarıdır.
Sık sorulan sorular
Almancada zu mu, nach mı kullanılır?
nach şehirlerle, artikelsiz ülkelerle ve yönlerle kullanılır (nach Berlin, nach Italien, nach Norden), bir de kalıplaşmış nach Hause ile. zu kişilerle, firmalarla, kurumlarla ve binalarla: zum Arzt, zur Post, zu Anna.
Ne zaman nach yerine in die … denir?
Artikel taşıyan ülkelerde — in die Schweiz, in den Iran, in die USA, Türkiye için de in die Türkei — ve gerçekten kapalı bir mekânın içine girdiğinde: ins Kino, in die Stadt.
«-den» anlamında aus mu, von mu?
aus kapalı bir mekândan çıkış ve memleket (şehir, ülke) için: aus dem Haus, aus Wien, aus der Türkei. von bir kişi, bir başlangıç noktası, açık bir yer ya da bir etkinlik için: von Anna, vom Bahnhof, von der Arbeit.
nach Hause mu, zu Hause mı?
İkisi de doğrudur, ama farklı sorulara yanıt verir: nach Hause yön bildirir (Ich gehe nach Hause — eve gidiyorum), zu Hause bulunulan yeri (Ich bin zu Hause — evdeyim). İkisi de artikel almaz.
Hangi yer edatları her zaman Akkusativ alır?
durch, um (… herum), gegen ve isimden sonra geldiğinde entlang (den Fluss entlang). in, an ve auf yalnızca yön bildirdiklerinde Akkusativ alır; bulunulan yer için Dativ alırlar.