Ο ενεστώτας (Präsens) στα γερμανικά: καταλήξεις ρημάτων και αλλαγή φωνήεντος

Κανόνας

Τα γερμανικά ρήματα κλίνονται με καταλήξεις, όπως τα ελληνικά: από το απαρέμφατο (τη μορφή του λεξικού) αφαιρείς το -en (ή μόνο το -n στα sammeln, ändern, tun) και στο θέμα προσθέτεις την κατάληξη του προσώπου — mach-en → ich mache, du machst, er macht, wir machen, ihr macht, sie/Sie machen. Οι τύποι wir, sie και Sie είναι ίδιοι με το απαρέμφατο (μόνη εξαίρεση το sein).

Διαφορά από τα ελληνικά: η προσωπική αντωνυμία δεν παραλείπεται — ich mache, όχι σκέτο mache.

Τρεις κανόνες ορθογραφίας διευκολύνουν την προφορά:

• Θέμα σε -d ή -t, ή σε -m/-n μετά από άλλο σύμφωνο, που δεν προφέρεται χωρίς φωνήεν (arbeiten, warten, finden, antworten, atmen, rechnen, öffnen), παίρνει επιπλέον -e-: du arbeitest, er arbeitet, ihr arbeitet. Εξαιρέσεις: όχι όταν το -m/-n ακολουθεί l, r, h ή είναι διπλό (lernen → du lernst, wohnen → du wohnst, filmen → du filmst, kämmen → du kämmst), ούτε στους τύπους των ισχυρών ρημάτων με αλλαγμένο φωνήεν (halten → du hältst, er hält· raten → du rätst, er rät· αλλά ihr haltet).
• Θέμα σε -s, -ß, -z, -x (reisen, heißen, tanzen, sitzen, putzen, mixen): η κατάληξη του du μικραίνει σε -t, άρα du heißt = er heißt.
• Τα ρήματα σε -eln (sammeln, lächeln) χάνουν το e του θέματος στο ich: ich sammle, ich lächle· τα -ern (ändern, wandern) το κρατούν: ich ändere, ich wandere (το σύντομο ich ändre είναι προαιρετική παραλλαγή).

Τα ισχυρά ρήματα αλλάζουν επιπλέον φωνήεν, αλλά μόνο στα du και er/sie/es — ποτέ στα ich, wir, ihr, sie/Sie:

• a → ä: fahren, schlafen, tragen, fallen, halten (du hältst, er hält), raten (du rätst, er rät)
• au → äu: laufen (du läufst, er läuft)
• e → i: sprechen, helfen, essen (du isst), geben (du gibst), treffen, nehmen (du nimmst, er nimmt — αλλάζει και το σύμφωνο)
• e → ie: sehen, lesen (du liest), empfehlen

Ποια ρήματα αλλάζουν δε φαίνεται από την ορθογραφία· μάθε τον τύπο του du μαζί με το απαρέμφατο. Τα sein, haben, werden, möchten, τα τροπικά ρήματα (Modalverben) και το wissen έχουν δικούς τους τύπους· στα χωριζόμενα ρήματα το πρόθημα πάει στο τέλος της πρότασης.

Ο ενεστώτας δηλώνει ό,τι γίνεται τώρα ή τακτικά, γενικές αλήθειες και, με χρονική λέξη, μέλλον. Διαρκής τύπος δεν υπάρχει· τη χροιά τη δίνουν τα gerade, immer, oft. Με το seit δηλώνει κάτι που άρχισε παλιότερα και συνεχίζεται, όπως το ελληνικό «μένω εδώ και δύο χρόνια».

Παραδείγματα

• Ich lerne jeden Tag zwanzig neue Wörter. — Μαθαίνω είκοσι καινούριες λέξεις κάθε μέρα.
• Arbeitest du auch am Wochenende? — Δουλεύεις και το Σαββατοκύριακο;
• Er fährt jeden Morgen mit dem Rad ins Büro. — Πάει κάθε πρωί με ποδήλατο στο γραφείο.
• Was liest du gerade? — Τι διαβάζεις αυτήν τη στιγμή;
• Wir sprechen zu Hause nur Deutsch. — Στο σπίτι μιλάμε μόνο γερμανικά.
• Ihr wartet schon eine halbe Stunde. — Περιμένετε εδώ και μισή ώρα.
• Wie heißt deine Schwester? — Πώς λέγεται η αδελφή σου;
• Sie sammelt alte Postkarten. — Μαζεύει παλιές καρτ ποστάλ.
• Morgen beginnt der Kurs um neun Uhr. — Αύριο το μάθημα αρχίζει στις εννιά.
• Ich wohne seit zwei Jahren in Hamburg. — Μένω στο Αμβούργο εδώ και δύο χρόνια.

Πίνακας

Συχνά λάθη

• ❌ Du arbeitst heute lange. → ✅ Du arbeitest heute lange. — θέμα σε -d/-t παίρνει επιπλέον -e-.
• ❌ Er sprecht sehr schnell. → ✅ Er spricht sehr schnell. — το sprechen είναι ισχυρό ρήμα: e → i στο er/sie/es.
• ❌ Wie heißst du? → ✅ Wie heißt du? — μετά από -s, -ß, -z, -x το du παίρνει μόνο -t.
• ❌ Ihr fährt nach Wien. → ✅ Ihr fahrt nach Wien. — το φωνήεν αλλάζει μόνο στα du και er/sie/es· το ihr κρατά το απλό θέμα.
• ❌ Ich habe seit zwei Jahren in Hamburg gewohnt. → ✅ Ich wohne seit zwei Jahren in Hamburg. — αν μένεις ακόμη εκεί, με το seit ο χρόνος είναι ενεστώτας, όπως στα ελληνικά.

Σχετικά θέματα

Μάθε τις προσωπικές αντωνυμίες μαζί με τις καταλήξεις· μετά δες τα sein, haben και möchten, τα τροπικά και τα χωριζόμενα ρήματα και τη θέση του ρήματος στην πρόταση.