Ο Präteritum στα γερμανικά: ο παρελθοντικός κυρίως του γραπτού λόγου (machte, ging, war)

Κανόνας

Ο Präteritum, ο παρελθοντικός κυρίως του γραπτού λόγου, είναι ο μονολεκτικός παρελθοντικός χρόνος των γερμανικών: χωρίς βοηθητικό ρήμα, το ίδιο το ρήμα φέρει το σήμα του παρελθόντος — ich machte, ich ging. Αναφέρει τα ίδια γεγονότα με τον Perfekt (τον παρελθοντικό του προφορικού λόγου), που μπορεί επιπλέον να τονίζει το αποτέλεσμα που φαίνεται τώρα. Τα γερμανικά δεν έχουν ποιόν ενεργείας: ο Präteritum δεν είναι «παρατατικός» ούτε ο Perfekt «αόριστος» — το ich schrieb σημαίνει και «έγραψα» και «έγραφα».

Σχηματισμός:

• Ασθενή (ομαλά) ρήματα — θέμα + -te + προσωπική κατάληξη: ich machte, du machtest, er machte, wir machten, ihr machtet, sie machten. Θέμα σε -t/-d (και τα öffn-, rechn-, atm-, regn-) παίρνει ένα -e-: arbeitete, wartete, öffnete. Θέμα που απλώς λήγει σε -n όχι: wohnen → wohnte.
• Ισχυρά ρήματα — αλλάζει το φωνήεν του θέματος και αυτό μόνο του δείχνει το παρελθόν, γι' αυτό τα ich και er/sie/es μένουν χωρίς κατάληξη: ich ging, du gingst, er ging, wir gingen, ihr gingt, sie gingen. Ισχυρά θέματα σε -d/-t παίρνουν -e- πριν από την κατάληξη του du/ihr: du fandest, ihr fandet.
• Μικτά ρήματα — αλλαγμένο θέμα και κατάληξη -te: bringen → brachte, denken → dachte, kennen → kannte, nennen → nannte, rennen → rannte, brennen → brannte, wissen → wusste.

Τα sein, haben, werden δίνουν war, hatte, wurde. Τα τροπικά ρήματα (Modalverben) είναι ασθενή και χάνουν το Umlaut: dürfen → durfte, können → konnte, mögen → mochte, müssen → musste· τα wollen → wollte και sollen → sollte δεν είχαν Umlaut. Τα könnte, müsste, dürfte, möchte (και το καθομιλουμένο bräuchte) είναι Konjunktiv II («θα μπορούσα» κ.λπ.), όχι παρελθόν· μόνο τα sollte και wollte συμπίπτουν, οπότε κρίνουν τα συμφραζόμενα.

Σειρά λέξεων όπως στον ενεστώτα, αφού ο Präteritum αποτελείται από ένα μόνο κλιτό ρήμα: θέση 2 στην κύρια πρόταση, το χωριζόμενο πρόθημα στο τέλος (Der Zug fuhr pünktlich ab), ολόκληρο το ρήμα στο τέλος της δευτερεύουσας (…, weil der Zug pünktlich abfuhr).

Ποιος παρελθοντικός; Γράφεις Präteritum: αφηγήσεις, παραμύθια, ειδήσεις, εκθέσεις, πρακτικά, βιογραφικά. Μιλάς με Perfekt: συζήτηση, chat, ανεπίσημα e-mail. Τα sein, haben, werden, τα τροπικά και το es gibt (→ es gab) κρατούν όμως τον Präteritum και στον προφορικό λόγο: Ich war krank, Ich musste arbeiten.

Παραδείγματα

• Als Kind spielte ich jeden Tag im Hof. — Όταν ήμουν παιδί, έπαιζα κάθε μέρα στην αυλή.
• Wir wohnten damals in einer kleinen Wohnung in Leipzig. — Τότε μέναμε σε ένα μικρό διαμέρισμα στη Λειψία.
• Er arbeitete zehn Jahre lang bei derselben Firma. — Δούλεψε δέκα χρόνια στην ίδια εταιρεία.
• Sie ging zur Post und kaufte Briefmarken. — Πήγε στο ταχυδρομείο και αγόρασε γραμματόσημα.
• Der Zug fuhr pünktlich ab und kam um acht in München an. — Το τρένο αναχώρησε στην ώρα του και έφτασε στο Μόναχο στις οχτώ.
• Ich brachte ihr Blumen, weil sie Geburtstag hatte. — Της έφερα λουλούδια, γιατί είχε γενέθλια.
• Niemand wusste, wo der Schlüssel war. — Κανείς δεν ήξερε πού ήταν το κλειδί.
• Es gab damals noch kein Internet. — Τότε δεν υπήρχε ακόμη ίντερνετ.
• Gestern war ich müde und hatte keine Lust auf das Konzert. — Χθες ήμουν κουρασμένος και δεν είχα όρεξη για τη συναυλία.
• Es wurde dunkel, und wir mussten nach Hause gehen. — Σκοτείνιαζε και έπρεπε να πάμε σπίτι.

Πίνακας

Συχνά λάθη

• ❌ Ich gingte nach Hause. → ✅ Ich ging nach Hause. — τα ισχυρά ρήματα δείχνουν το παρελθόν με το αλλαγμένο φωνήεν και δεν παίρνουν κατάληξη στα ich και er/sie/es· το -te ανήκει στα ασθενή.
• ❌ Er arbeitte den ganzen Tag. → ✅ Er arbeitete den ganzen Tag. — μετά από θέμα σε -t ή -d μπαίνει ένα -e- πριν από το -te.
• ❌ Ich denkte, du kommst später. → ✅ Ich dachte, du kommst später. — τα μικτά ρήματα (bringen, denken, kennen, nennen, wissen) αλλάζουν θέμα και παίρνουν -te.
• ❌ Ich könnte dich gestern nicht erreichen. → ✅ Ich konnte dich gestern nicht erreichen. — στον Präteritum τα τροπικά δεν έχουν Umlaut· το könnte είναι Konjunktiv II («θα μπορούσα»).
• ❌ Der Zug abfuhr pünktlich. → ✅ Der Zug fuhr pünktlich ab. — στην κύρια πρόταση το χωριζόμενο πρόθημα πάει στο τέλος, όπως στον ενεστώτα.