Odmiana przymiotnika (Adjektivdeklination): końcówki po der, po ein i bez rodzajnika

Reguła

Niemiecki przymiotnik odmienia się tylko wtedy, gdy stoi bezpośrednio przed rzeczownikiem. Po czasownikach sein, werden, bleiben oraz w funkcji przysłówka zostaje w formie podstawowej: Das Zimmer ist hell. Er fährt schnell. To pierwsza różnica względem polskiego, gdzie orzecznik też się odmienia (pokój jest jasny).

O końcówce decyduje wyraz stojący przed przymiotnikiem. Stąd trzy wzory odmiany:

• słaba — po der-Wörtern: der, die, das, dieser, jener, jeder, welcher, mancher, solcher, alle, beide, sämtliche;
• mieszana — po ein-Wörtern: ein, eine, kein oraz zaimki dzierżawcze mein, dein, sein, ihr, unser, euer, Ihr;
• mocna — bez żadnego rodzajnika (nazwy substancji, liczba mnoga, a także po nieodmiennych etwas, viel, wenig, mehr).

W odmianie słabej obowiązuje reguła pięciu form: spośród szesnastu form tylko pięć kończy się na -e — mianownik męski, żeński i nijaki oraz biernik żeński i nijaki. Pozostałe jedenaście ma -en: cały celownik, cały dopełniacz i cała liczba mnoga.

Odmiana mieszana to odmiana słaba ze zmianą w trzech miejscach. Tam, gdzie ein nie ma własnej końcówki (mianownik męski, mianownik i biernik nijaki), rodzaj sygnalizuje przymiotnik: ein gut*er Wein*, ein gut*es Bier*. W liczbie mnogiej ein-Wörter (keine, meine…) zachowują się jak der-Wörter, więc końcówką jest -en.

Bez rodzajnika przymiotnik przejmuje końcówkę, którą miałby rodzajnik określony: gut*er Wein*, gut*em Wein*, gut*e Ideen*. Jeden wyjątek: w dopełniaczu liczby pojedynczej rodzaju męskiego i nijakiego jest -en, a nie -es, bo końcówkę -s pokazuje już sam rzeczownik (gut*en Weines*).

Dwie rzeczy warto zapamiętać osobno. Po viele, einige, wenige, mehrere, andere przymiotnik zachowuje mocną końcówkę liczby mnogiej (viele gute Ideen), a po alle, beide, sämtliche ma -en (alle guten Ideen). Przed końcówką kilka przymiotników skraca temat: hoch → hoh- (ein hoher Turm), dunkel → dunkl- (ein dunkler Raum), teuer → teur- (ein teures Hotel); sauber i bitter zachowują -e- (ein sauberes Hemd). Wszystkie przymiotniki stojące obok siebie mają tę samą końcówkę: ein großes, helles Zimmer.

Przykłady

• Der neue Kollege kommt aus Wien. — Nowy kolega pochodzi z Wiednia.
• Ich suche eine günstige Wohnung. — Szukam niedrogiego mieszkania.
• Sie hat ein kleines Zimmer bekommen. — Dostała mały pokój.
• Wir wohnen in einem alten Haus. — Mieszkamy w starym domu.
• Das ist das Fahrrad meines älteren Bruders. — To rower mojego starszego brata.
• Zum Frühstück trinke ich schwarzen Kaffee. — Na śniadanie piję czarną kawę.
• Wir suchen Mitarbeiter mit guten Englischkenntnissen. — Szukamy pracowników z dobrą znajomością angielskiego.
• Sie hat viele interessante Bücher gelesen. — Przeczytała wiele interesujących książek.
• Alle neuen Studenten bekommen einen Ausweis. — Wszyscy nowi studenci dostają legitymację.
• Das Zimmer ist hell; wir haben auch ein helles Bad. — Pokój jest jasny; mamy też jasną łazienkę.
• Vor dem Bahnhof steht ein hoher Turm. — Przed dworcem stoi wysoka wieża.
• Wir haben ein teures Hotel gebucht. — Zarezerwowaliśmy drogi hotel.

Tabela

Odmiana słaba — po der-Wörtern:

Odmiana mieszana — po ein-Wörtern:

Odmiana mocna — bez rodzajnika:

Typowe błędy

• ❌ Ich habe ein neuer Wagen gekauft. → ✅ Ich habe einen neuen Wagen gekauft. — W bierniku rodzaju męskiego zmieniają się obie części; -er to forma mianownika.
• ❌ Der klein Hund bellt. → ✅ Der kleine Hund bellt. — Przed rzeczownikiem przymiotnik zawsze ma końcówkę; forma podstawowa stoi tylko po sein/werden/bleiben.
• ❌ Wir sprechen mit dem neue Kollegen. → ✅ Wir sprechen mit dem neuen Kollegen. — Po wyrazie rodzajnikowym każda forma celownika kończy się na -en.
• ❌ Ich habe viele guten Freunde. → ✅ Ich habe viele gute Freunde. — viele nie jest rodzajnikiem, więc zostaje mocna końcówka -e; -en jest dopiero po alle/beide (alle guten Freunde).
• ❌ Das ist ein hoches Gebäude. → ✅ Das ist ein hohes Gebäude. — Przed końcówką hoch przechodzi w hoh-, podobnie dunkel w dunkl-, a teuer w teur-.

Powiązane tematy

Trzy wzory opierają się na formach rodzajników, więc warto najpierw powtórzyć rodzajnik określony i nieokreślony. Stopień wyższy i najwyższy przed rzeczownikiem odmieniają się dokładnie tak samo (ein schnelleres Auto, der schnellste Zug), a te same końcówki wracają przy tworzeniu rzeczowników od przymiotników. Sposób tworzenia dopełniacza samego rzeczownika opisuje osobny rozdział.