Rzeczowniki policzalne i niepoliczalne: viel czy viele?

Reguła

Niemiecki rzeczownik jest policzalny, jeśli można postawić przed nim liczebnik: ma wtedy liczbę mnogą, a w liczbie pojedynczej rodzajnik ein/eine — ein Apfel – zwei Äpfel. Niepoliczalne są rzeczowniki nazywające substancję albo pojęcie abstrakcyjne, czyli coś, co się mierzy, a nie liczy: Milch, Wasser, Kaffee, Reis, Fleisch, Zucker, Salz, Mehl, Butter, Käse oraz Geld, Zeit, Musik, Glück, Arbeit.

Rzeczowniki niepoliczalne zwykle nie mają liczby mnogiej, a w znaczeniu ogólnym stoją całkiem bez rodzajnika (tzw. rodzajnik zerowy, Nullartikel): Ich trinke Milch. Rodzajnik wraca w dwóch sytuacjach: der/die/das, gdy chodzi o konkretną porcję (Die Milch im Kühlschrank ist alt), oraz ein/eine, gdy mamy na myśli porcję albo gatunek (ein Bier = szklanka piwa).

Określenia ilości też dzielą się na dwie grupy:

• niepoliczalne: viel, wenig, etwas, ein bisschen, wie viel
• policzalna liczba mnoga: viele, wenige, ein paar, wie viele

viel i wenig stoją przed rzeczownikiem niepoliczalnym bez końcówki: viel Milch, ale viele Äpfel. kein stoi poza tym podziałem: łączy się z obiema grupami i po prostu dopasowuje się do rzeczownika — kein Geld, keine Zeit, keine Äpfel.

Żeby policzyć rzeczownik niepoliczalny, stawiamy przed nim miarę lub nazwę opakowania — bezpośrednio, bez von: inaczej niż polskie „szklanka wody”, niemiecki stawia oba rzeczowniki obok siebie: ein Glas Wasser, eine Tasse Kaffee, ein Kilo Reis. Po liczebniku jednostki rodzaju męskiego i nijakiego zostają w liczbie pojedynczej (zwei Glas Wasser, drei Stück Kuchen, 100 Gramm Käse, fünf Euro), a żeńskie przechodzą do mnogiej (zwei Tassen Kaffee, drei Flaschen Milch). Przy Glas poprawne są obie formy, ale znaczą co innego: zwei Glas Wasser to ilość, a zwei Gläser Wasser to same naczynia.

Granica między grupami biegnie w każdym języku trochę inaczej. Niemiecki liczy to, co gdzie indziej bywa niepoliczalne: eine Information – zwei Informationen, a die Möbel, die Nachrichten, die Hausaufgaben, die Ratschläge występują zwykle w liczbie mnogiej. Odwrotnie jest z das Obst i das Gemüse — po niemiecku są niepoliczalne: viel Obst, nigdy viele Obste.

Przykłady

• Ich kaufe einen Apfel und zwei Bananen. — Kupuję jabłko i dwa banany.
• Ich trinke morgens Kaffee und abends Tee. — Rano piję kawę, a wieczorem herbatę.
• Die Milch im Kühlschrank ist alt. — Mleko w lodówce jest stare.
• Er hat viel Zeit, aber wenig Geld. — On ma dużo czasu, ale mało pieniędzy.
• Wir haben keine Eier und kein Mehl mehr. — Nie mamy już jajek ani mąki.
• Wie viel Milch brauchst du für den Kuchen? — Ile mleka potrzebujesz do ciasta?
• Wie viele Eier brauchst du für den Kuchen? — Ile jajek potrzebujesz do ciasta?
• Bitte ein Glas Wasser und zwei Tassen Kaffee! — Poproszę szklankę wody i dwie filiżanki kawy!
• Sie kauft ein Kilo Reis und hundert Gramm Käse. — Ona kupuje kilogram ryżu i sto gramów sera.
• Wir bestellen zwei Bier und zwei Stück Kuchen. — Zamawiamy dwa piwa i dwa kawałki ciasta.

Tabela

Typowe błędy

• ❌ Ich kaufe eine Milch. → ✅ Ich kaufe Milch. — Nazwa substancji w znaczeniu ogólnym stoi bez rodzajnika.
• ❌ Ich habe viele Zeit. → ✅ Ich habe viel Zeit. — viel przed rzeczownikiem niepoliczalnym nie ma końcówki; viele należy do policzalnej liczby mnogiej.
• ❌ Ich habe kein Zeit. → ✅ Ich habe keine Zeit. — kein dopasowuje się do rodzaju rzeczownika: die Zeit → keine, das Geld → kein.
• ❌ Ich möchte ein Glas von Wasser. → ✅ Ich möchte ein Glas Wasser. — Miara stoi bezpośrednio przed rzeczownikiem, niemiecki nie używa tu von.
• ❌ Ich brauche zwei Kilos Reis. → ✅ Ich brauche zwei Kilo Reis. — Jednostki rodzaju męskiego i nijakiego po liczebniku zostają w liczbie pojedynczej, żeńskie przechodzą do mnogiej (zwei Tassen).

Powiązane tematy

Jak sprawdzić, czy rzeczownik w ogóle ma liczbę mnogą i jak się ją tworzy, opisuje rozdział o liczbie mnogiej. Pełne formy ein/eine oraz der/die/das mają własne rozdziały, a różnicę między kein a nicht wyjaśnia rozdział o przeczeniu.