Το απαρέμφατο με zu (Infinitiv mit zu) στα γερμανικά: πότε χρειάζεται το zu και πότε όχι

Κανόνας

Τα γερμανικά βάζουν το zu + απαρέμφατο στο τέλος μιας ομάδας απαρεμφάτου (Infinitivgruppe)· αντικείμενα, χρόνος, τόπος μπαίνουν πριν. Η ομάδα δεν έχει δικό της υποκείμενο ούτε κλιτό ρήμα και παίρνει το υποκείμενο της κύριας πρότασης: Ich versuche, jeden Tag Deutsch zu lernen.

Παγίδα: τα ελληνικά δεν έχουν απαρέμφατο («προσπαθώ να μάθω», με ρήμα που κλίνεται)· το γερμανικό μένει άκλιτο και πηγαίνει στο τέλος.

Το zu χρειάζεται μετά από:

• τα περισσότερα ρήματα με δεύτερο ρήμα: versuchen, vergessen, anfangen, aufhören, vorhaben, hoffen, sich freuen, versprechen, planen, beschließen, empfehlen, bitten.
• ουσιαστικό + haben: Lust haben, Zeit haben, Angst haben, die Möglichkeit haben.
• es ist + επίθετο: wichtig, schwer, leicht, schön, verboten, erlaubt.
• απρόσωπο es: Es macht Spaß, …, Es tut mir leid, … — το es κρατά απλώς τη θέση της ομάδας.

Χωρίς zu πέντε ομάδες: τροπικά ρήματα (Modalverben), werden (Futur I, μέλλοντας), lassen, sehen και hören, gehen, bleiben, lernen. Το «να» του «πρέπει να» δεν αποδίδεται με zu. Με το lernen (και το helfen) μια μεγαλύτερη ομάδα μπορεί να πάρει zu: Er lernt schwimmen, αλλά Er lernt, allein zu arbeiten. Μετά από brauchen με άρνηση η πρότυπη γλώσσα κρατά το zu (Du brauchst nicht zu kommen)· χωρίς zu είναι προφορικό.

Στα χωριζόμενα ρήματα το zu μπαίνει ανάμεσα σε πρόθημα και θέμα, σε μία λέξη: anrufen → anzurufen, aufstehen → aufzustehen, mitkommen → mitzukommen, abschließen → abzuschließen. Τα αχώριστα το κρατούν χωριστά: zu verstehen, zu bekommen.

Τρεις λέξεις ανοίγουν δική τους ομάδα: um … zu (σκοπός, «για να»), ohne … zu («χωρίς να»), (an)statt … zu («αντί να»). Θέλουν το ίδιο υποκείμενο με την κύρια πρόταση· αλλιώς γίνονται πρόταση με damit, ohne dass, anstatt dass.

Κόμμα: υποχρεωτικό πριν από την ομάδα με um, ohne, (an)statt (και als, außer), όταν η ομάδα εξαρτάται από ουσιαστικό (der Versuch, …) και όταν την προαναγγέλλει es, darauf, daran ή damit. Αλλιώς προαιρετικό: σκέτο zu + απαρέμφατο συνήθως χωρίς κόμμα (Er begann zu weinen), στις μεγάλες ομάδες συνιστάται.

dass ή zu; Ίδιο υποκείμενο → το απαρέμφατο είναι πιο σύντομο (Ich hoffe, bald zu kommen). Διαφορετικό υποκείμενο → μόνο dass (Ich hoffe, dass du bald kommst), αν και στα ελληνικά λες «ελπίζω να έρθεις» με «να» και για άλλο υποκείμενο. Μετά τα bitten, empfehlen, erlauben ενεργεί το αντικείμενο: Ich bitte dich, mir zu helfen (= βοηθάς εσύ).

Παραδείγματα

• Ich versuche, jeden Tag zwanzig Minuten Deutsch zu lernen. — Προσπαθώ να μαθαίνω γερμανικά είκοσι λεπτά κάθε μέρα.
• Hast du Lust, heute Abend ins Kino zu gehen? — Έχεις όρεξη να πας σινεμά απόψε;
• Es ist wichtig, vor dem Termin anzurufen. — Είναι σημαντικό να τηλεφωνήσεις πριν από το ραντεβού.
• Vergiss bitte nicht, die Tür abzuschließen. — Μην ξεχάσεις, σε παρακαλώ, να κλειδώσεις την πόρτα.
• Wir haben vor, im Sommer nach Wien zu fahren. — Σκοπεύουμε να πάμε στη Βιέννη το καλοκαίρι.
• Ich lerne Deutsch, um in Österreich zu studieren. — Μαθαίνω γερμανικά για να σπουδάσω στην Αυστρία.
• Sie ist gegangen, ohne sich zu verabschieden. — Έφυγε χωρίς να χαιρετήσει.
• Statt zu telefonieren, schreibt er lieber eine E-Mail. — Αντί να τηλεφωνήσει, προτιμά να γράψει ένα email.
• Ich muss morgen früh aufstehen. — Πρέπει να σηκωθώ νωρίς αύριο.
• Ich höre meine Nachbarn schon wieder streiten. — Ακούω πάλι τους γείτονές μου να μαλώνουν.

Πίνακας

Συχνά λάθη

• ❌ Ich muss heute länger zu arbeiten. → ✅ Ich muss heute länger arbeiten. — μετά από τροπικό ρήμα μπαίνει σκέτο απαρέμφατο, όπως και μετά από werden, lassen, sehen/hören, gehen, bleiben και σύντομες ομάδες με lernen.
• ❌ Vergiss nicht, mich zu anrufen. → ✅ Vergiss nicht, mich anzurufen. — το zu μπαίνει ανάμεσα σε πρόθημα και θέμα, σε μία λέξη.
• ❌ Ich lerne Deutsch, um in Österreich studieren. → ✅ Ich lerne Deutsch, um in Österreich zu studieren. — μετά τα um, ohne και (an)statt το απαρέμφατο παίρνει πάντα zu.
• ❌ Ich hoffe, du bald zu kommen. → ✅ Ich hoffe, dass du bald kommst. — η ομάδα απαρεμφάτου δεν έχει υποκείμενο· δεύτερο υποκείμενο θέλει πρόταση με dass.
• ❌ Es ist wichtig, zu lernen jeden Tag. → ✅ Es ist wichtig, jeden Tag zu lernen. — το zu + απαρέμφατο κλείνει την ομάδα· χρόνος, τόπος και αντικείμενα μπαίνουν πριν.