lassen + απαρέμφατο στα γερμανικά: βάζω να γίνει κάτι, αφήνω κάποιον, sich lassen

Κανόνας

Το lassen κάνει δύο δουλειές. Μόνο του είναι κύριο ρήμα και σημαίνει «αφήνω κάτι κάπου» ή «σταματώ, αφήνω ήσυχο». Με δεύτερο ρήμα σε σκέτο απαρέμφατο σημαίνει «βάζω να γίνει κάτι» ή «αφήνω κάποιον να κάνει κάτι» — και τότε συμπεριφέρεται σαν τροπικό ρήμα (Modalverb): χωρίς zu, και το απαρέμφατο κλείνει τη ρηματική παρένθεση (Verbklammer).

Παγίδα: τα ελληνικά λένε «βάζω / αφήνω κάποιον να κάνει» με κλιτό ρήμα· το γερμανικό απαρέμφατο μένει άκλιτο στο τέλος. Και όπου τα ελληνικά λένε απλώς «κουρεύτηκα» ή «έφτιαξα το αυτοκίνητο» για δουλειά που έκανε άλλος, τα γερμανικά θέλουν lassen.

Τρεις σημασίες του lassen + απαρέμφατο:

• Αιτιαστική — βάζεις άλλον να το κάνει. Wir lassen das Auto reparieren. Όποιος κάνει τη δουλειά, αν αναφέρεται, μπαίνει σε αιτιατική (Akkusativ): Ich lasse den Klempner kommen. Αν η δουλειά γίνεται για το υποκείμενο και το πράγμα είναι ήδη το άμεσο αντικείμενο, ο ωφελούμενος μπαίνει σε δοτική (Dativ): Ich lasse mir die Haare schneiden.
• Επιτρεπτική — αφήνεις να γίνει. Sie lässt ihn ausreden· το πρόσωπο μπαίνει σε αιτιατική.
• sich lassen + απαρέμφατο — κάτι είναι δυνατό. Das lässt sich reparieren = Das kann repariert werden («μπορεί να επισκευαστεί»). Είναι συνηθισμένη εναλλακτική της παθητικής φωνής με können· τα leicht, gut, kaum ή μια άρνηση είναι συχνά, όχι υποχρεωτικά: Das lässt sich machen.

Τύποι. Το lassen είναι ισχυρό ρήμα με a → ä στο du και στο er (du lässt, er lässt)· Präteritum (≈ παρελθοντικός χρόνος του γραπτού λόγου) ließ. Στον Perfekt (≈ παρελθοντικός χρόνος του προφορικού λόγου) έχει δύο τύπους — τη μετοχή gelassen όταν το lassen στέκεται μόνο του, και το υποκατάστατο απαρέμφατο (Ersatzinfinitiv) lassen όταν ακολουθεί δεύτερο απαρέμφατο: Ich habe das Auto reparieren lassen. Το reparieren gelassen είναι σπάνιο.

Σειρά των λέξεων. Κύρια πρόταση: το lassen στη θέση 2, τα απαρέμφατα στο τέλος. Δευτερεύουσα πρόταση σε απλό χρόνο: το κλιτό lassen πάει τελευταίο (…, weil ich das Auto reparieren lasse). Δευτερεύουσα με διπλό απαρέμφατο: το κλιτό haben μπαίνει μπροστά και από τα δύο απαρέμφατα (…, weil ich das Auto habe reparieren lassen). Τέλος, το Lass uns …! / Lasst uns …! είναι πρόσκληση: «ας …».

Παραδείγματα

• Ich lasse den Schlüssel zu Hause. — Αφήνω το κλειδί στο σπίτι.
• Lass mich! — Άφησέ με!
• Wir lassen das Auto morgen reparieren. — Αύριο δίνουμε το αυτοκίνητο να το επισκευάσουν.
• Ich lasse mir die Haare schneiden. — Κουρεύομαι (στο κομμωτήριο).
• Der Chef lässt den Praktikanten den Bericht schreiben. — Ο προϊστάμενος βάζει τον ασκούμενο να γράψει την αναφορά.
• Sie lässt ihn ausreden. — Τον αφήνει να τελειώσει αυτό που λέει.
• Meine Eltern lassen mich nicht allein verreisen. — Οι γονείς μου δε με αφήνουν να ταξιδέψω μόνος μου.
• Das Fenster lässt sich nicht öffnen. — Το παράθυρο δεν μπορεί να ανοίξει.
• Ich habe das Auto reparieren lassen. — Έδωσα το αυτοκίνητο να το επισκευάσουν.
• Ich weiß nicht, warum sie den Vertrag nicht hat prüfen lassen. — Δεν ξέρω γιατί δεν έβαλε να ελέγξουν το συμβόλαιο.
• Lass uns morgen ins Kino gehen! — Ας πάμε αύριο σινεμά!

Πίνακας

Προστακτική (Imperativ): Lass! – Lasst! – Lassen Sie! · Perfekt: hat gelassen όταν είναι μόνο του, hat … lassen με δεύτερο απαρέμφατο.

Συχνά λάθη

• ⚠️ Ich habe das Auto reparieren gelassen. → ✅ Ich habe das Auto reparieren lassen. — δεν είναι λάθος, αλλά είναι σπάνιο: με δεύτερο απαρέμφατο ο κανόνας είναι το Ersatzinfinitiv lassen· το gelassen είναι η μετοχή του lassen όταν στέκεται μόνο του.
• ❌ Ich lasse mein Auto zu reparieren. → ✅ Ich lasse mein Auto reparieren. — όπως τα τροπικά ρήματα, το lassen παίρνει σκέτο απαρέμφατο χωρίς zu.
• ❌ Das Fenster lässt nicht öffnen. → ✅ Das Fenster lässt sich nicht öffnen. — η σημασία της δυνατότητας χρειάζεται την αυτοπαθή αντωνυμία sich.
• ❌ …, weil ich das Auto reparieren lassen habe. → ✅ …, weil ich das Auto habe reparieren lassen. — σε δευτερεύουσα πρόταση με διπλό απαρέμφατο το κλιτό ρήμα μπαίνει μπροστά και από τα δύο απαρέμφατα.
• ❌ Ich lasse mich die Haare schneiden. → ✅ Ich lasse mir die Haare schneiden. — το die Haare είναι ήδη το άμεσο αντικείμενο, άρα ο ωφελούμενος μπαίνει σε δοτική.