Konjunktiv II στα γερμανικά: τύποι, würde και πώς λέμε «θα …» στον υποθετικό λόγο

Κανόνας

Ο Konjunktiv II είναι ο τύπος για ό,τι δεν είναι (ακόμη) πραγματικό: μη πραγματικές ευχές και υποθέσεις, ευγενικά αιτήματα, συμβουλές και υποθετικές συγκρίσεις με als ob. Καλύπτει τον ελληνικό υποθετικό λόγο του μη πραγματικού: το «θα + παρατατικός» («θα είχα χρόνο», «θα ερχόμουν») αντιστοιχεί περίπου στο hätte, käme ή würde kommen.

Μονολεκτικός τύπος. Στα ισχυρά ρήματα, στα τροπικά ρήματα (Modalverben) και στα sein, haben, werden σχηματίζεται από το θέμα του Präteritum (≈ ο παρελθοντικός χρόνος του γραπτού λόγου) + Umlaut (στα a, o, u) + καταλήξεις -e, -est, -e, -en, -et, -en: ich kam → ich käme, ich konnte → ich könnte, ich hatte → ich hätte. Τα wollen και sollen μένουν χωρίς Umlaut. Στα ομαλά ρήματα ο τύπος συμπίπτει με τον Präteritum (machte), γι' αυτό εκεί μπαίνει το würde.

würde + απαρέμφατο. Στην πράξη ο μονολεκτικός τύπος ζει σε λίγα ρήματα: sein, haben, werden, τα τροπικά και μερικά ισχυρά και μικτά (käme, ginge, gäbe, wüsste, fände· το bräuchte είναι προφορικό, ο πρότυπος τύπος είναι brauchte). Τα άλλα ρήματα παίρνουν würde + Infinitiv: Ich würde sofort kündigen. Με τα haben, sein και τα τροπικά το würde δεν είναι λάθος, απλώς ασυνήθιστο: το Wenn ich Zeit hätte είναι το φυσικό, το Wenn ich Zeit haben würde ακούγεται βαρύ.

Χωρίς wenn: το κλιτό ρήμα μπαίνει πρώτο — Hätte ich Zeit, käme ich mit. (= Wenn ich Zeit hätte, würde ich mitkommen.)

Παρελθόν. Η πρότυπη μορφή είναι hätte / wäre + Partizip II (μετοχή παρακειμένου) — Ich hätte gefragt, Wir wären geblieben, όπως το ελληνικό «θα είχα ρωτήσει». Το βοηθητικό ρήμα είναι αυτό που παίρνει το ρήμα στον Perfekt (≈ ο παρελθοντικός χρόνος του προφορικού λόγου). Με τροπικό ρήμα προκύπτει διπλό απαρέμφατο: Ich hätte fragen können. Σε δευτερεύουσα πρόταση το κλιτό ρήμα μπαίνει μπροστά από το διπλό απαρέμφατο: …, dass ich hätte anrufen können. Το würde … gekommen sein είναι σπάνιο και άκομψο.

als ob («σαν να»): το κλιτό ρήμα πάει στο τέλος και ο πρότυπος λόγος θέλει Konjunktiv II (σε επίσημο ύφος και Konjunktiv I: als ob er krank sei)· η οριστική ακούγεται στην καθομιλουμένη.

Παραδείγματα

• Wenn ich mehr Zeit hätte, würde ich Spanisch lernen. — Αν είχα περισσότερο χρόνο, θα μάθαινα ισπανικά.
• Hätte ich mehr Zeit, käme ich mit. — Αν είχα περισσότερο χρόνο, θα ερχόμουν μαζί.
• Ich wäre jetzt gern am Meer. — Θα ήθελα να ήμουν τώρα στη θάλασσα.
• Könnten Sie mir bitte kurz helfen? — Θα μπορούσατε, παρακαλώ, να με βοηθήσετε λίγο;
• An deiner Stelle würde ich den Vertrag nicht unterschreiben. — Στη θέση σου δε θα υπέγραφα το συμβόλαιο.
• Er tut so, als ob er nichts wüsste. — Κάνει σαν να μην ήξερε τίποτα.
• Ich hätte gern einen Kaffee und ein Wasser. — Θα ήθελα έναν καφέ και ένα νερό.
• Wenn wir früher losgefahren wären, hätten wir den Zug erreicht. — Αν είχαμε ξεκινήσει νωρίτερα, θα είχαμε προλάβει το τρένο.
• Schade, dass ich nicht hätte anrufen können. — Κρίμα που δε θα είχα μπορέσει να τηλεφωνήσω.

Πίνακας

* Τα wollen και sollen δεν παίρνουν Umlaut, άρα ο Konjunktiv II τους συμπίπτει με τον Präteritum· τα συμφραζόμενα (ή μια πρόταση με würde) δείχνουν τι εννοείται.

Συχνά λάθη

• ⚠️ Ich würde gestern gern gekommen sein. → ✅ Ich wäre gestern gern gekommen. — δεν είναι λάθος, αλλά είναι σπάνιο και άκομψο· η πρότυπη μορφή του παρελθόντος είναι hätte/wäre + Partizip II.
• ❌ Ich hätte gestern kommen gekonnt. → ✅ Ich hätte gestern kommen können. — τα τροπικά ρήματα σχηματίζουν διπλό απαρέμφατο στο παρελθόν του Konjunktiv II.
• ❌ …, dass ich anrufen können hätte. → ✅ …, dass ich hätte anrufen können. — με διπλό απαρέμφατο το hätte μπαίνει μπροστά και από τα δύο απαρέμφατα, όχι στο τέλος.
• ❌ Er tut so, als ob er krank ist. → ✅ Er tut so, als ob er krank wäre. — μετά το als ob το ρήμα πάει στο τέλος· η οριστική (ist) ανήκει στην καθομιλουμένη, ο πρότυπος λόγος θέλει Konjunktiv II (σπανιότερα Konjunktiv I: sei).
• ❌ Wenn ich reich werde, würde ich viel reisen. → ✅ Wenn ich reich wäre, würde ich viel reisen. — μια μη πραγματική υπόθεση θέλει Konjunktiv II και στις δύο προτάσεις, όπως το ελληνικό «αν ήμουν…, θα…».