Η παθητική φωνή στα γερμανικά (Vorgangspassiv): werden + μετοχή παρακειμένου (Partizip II)

Κανόνας

Η παθητική φωνή ενέργειας (Vorgangspassiv) φέρνει στο προσκήνιο την ενέργεια και αφήνει στην άκρη αυτόν που την κάνει. Σχηματίζεται με werden + μετοχή παρακειμένου (Partizip II): Der Brief wird geschrieben. Το werden δείχνει τον χρόνο· η μετοχή δεν αλλάζει ποτέ. Η ελληνική παθητική είναι συνήθως μονολεκτική («γράφεται», «γράφτηκε»)· η γερμανική χρειάζεται βοηθητικό ρήμα και μετοχή στο τέλος.

Στο B1 αρκούν τρεις χρόνοι:

• Präsens — wird / werden + Partizip II: Das Auto wird repariert.
• Präteritum — wurde / wurden + Partizip II: Das Auto wurde repariert.
• Perfekt — sein + Partizip II + worden: Das Auto ist repariert worden. Εδώ η μετοχή του werden είναι worden (χωρίς ge-), και ο Perfekt σχηματίζεται πάντα με sein.

Από ενεργητική σε παθητική: το άμεσο αντικείμενο (Akkusativ) γίνεται υποκείμενο σε ονομαστική (Nominativ), όλα τα άλλα κρατούν την πτώση τους: Der Mechaniker repariert das Auto → Das Auto wird repariert.

Ένα αντικείμενο σε δοτική (Dativ) μένει σε δοτική και δε γίνεται ποτέ υποκείμενο: Man hilft mir → Mir wird geholfen. Η πρόταση δεν έχει υποκείμενο, οπότε το werden μπαίνει στο 3ο ενικό πρόσωπο — το ίδιο με τα danken, gratulieren, antworten, zuhören, folgen. Μην παρασυρθείς από το ελληνικό «βοηθιέμαι»: το Ich werde geholfen είναι λάθος.

Ο δράστης (ποιητικό αίτιο) είναι προαιρετικός και συνήθως παραλείπεται. Για το ελληνικό «από» τα γερμανικά έχουν δύο προθέσεις: von + Dativ για πρόσωπο, οργανισμό ή έμψυχο δράστη (von meiner Oma, von der Polizei), durch + Akkusativ για μέσο, αιτία ή μεσολαβητή (durch ein Erdbeben, durch einen Boten).

Ρήματα που δηλώνουν δραστηριότητα αλλά δεν έχουν άμεσο αντικείμενο — tanzen, rauchen, arbeiten, lachen — σχηματίζουν απρόσωπη παθητική, που ονομάζει μόνο την ενέργεια: Es wird getanzt. Ισχύει μόνο για ρήματα ενέργειας με δράστη· τα bleiben ή gefallen δεν τη σχηματίζουν. Το es μπαίνει μόνο στην 1η θέση· μόλις άλλο στοιχείο ανοίξει την πρόταση, χάνεται: Heute wird getanzt. / Hier wird nicht geraucht.

Σειρά των λέξεων: ρηματική παρένθεση (Verbklammer) — werden στη 2η θέση, Partizip II στο τέλος· σε δευτερεύουσα πρόταση όλο το ρηματικό σύνολο πάει στο τέλος (…, weil die Straße repariert wird). Με τροπικό ρήμα (Modalverb) την παρένθεση κλείνει το απαρέμφατο werden: Das Formular muss ausgefüllt werden· σε δευτερεύουσα το κλιτό τροπικό πάει τελευταίο: …, weil das Formular ausgefüllt werden muss.

Δύο όρια: τα haben, besitzen, bekommen, kennen, wissen, kosten και es gibt δεν έχουν παθητική φωνή, και το Die Tür wird geöffnet (η διαδικασία) διαφέρει από το Die Tür ist geöffnet (η κατάσταση που προκύπτει, όπως το ελληνικό «είναι ανοιγμένη»)· η παθητική φωνή κατάστασης (Zustandspassiv) έχει δικό της κεφάλαιο.

Παραδείγματα

• Die Rechnung wird morgen bezahlt. — Ο λογαριασμός θα πληρωθεί αύριο.
• Der Vertrag wurde gestern unterschrieben. — Το συμβόλαιο υπογράφηκε χθες.
• Das Auto ist schon repariert worden. — Το αυτοκίνητο έχει ήδη επισκευαστεί.
• Der Kuchen wird von meiner Oma gebacken. — Το κέικ ψήνεται από τη γιαγιά μου.
• Die Stadt wurde durch ein Erdbeben zerstört. — Η πόλη καταστράφηκε από σεισμό.
• Mir wird hier nicht geholfen. — Εδώ δε με βοηθάει κανείς.
• Es wird heute Abend getanzt. — Απόψε θα έχει χορό.
• Hier wird nicht geraucht. — Εδώ δεν καπνίζει κανείς.
• Das Formular muss bis Freitag ausgefüllt werden. — Το έντυπο πρέπει να συμπληρωθεί ως την Παρασκευή.
• Ich weiß nicht, wann die Straße repariert wird. — Δεν ξέρω πότε θα επισκευαστεί ο δρόμος.

Πίνακας

Συχνά λάθη

• ❌ Das Haus ist letztes Jahr gebaut geworden. → ✅ Das Haus ist letztes Jahr gebaut worden. — ως βοηθητικό της παθητικής το werden έχει μετοχή worden· το geworden ανήκει στο werden ως κύριο ρήμα (Er ist Lehrer geworden).
• ❌ Das Auto hat repariert worden. → ✅ Das Auto ist repariert worden. — ο Perfekt της παθητικής σχηματίζεται με sein, όχι με haben.
• ❌ Den Brief wird heute geschrieben. → ✅ Der Brief wird heute geschrieben. — το άμεσο αντικείμενο της ενεργητικής γίνεται υποκείμενο σε ονομαστική.
• ❌ Ich werde geholfen. → ✅ Mir wird geholfen. — το helfen θέλει αντικείμενο σε δοτική, που δε γίνεται υποκείμενο· το werden μένει στο 3ο ενικό.
• ❌ Das Formular muss ausgefüllt worden. → ✅ Das Formular muss ausgefüllt werden. — μετά από τροπικό ρήμα η παθητική κλείνει με το απαρέμφατο werden.