lassen + Infinitiv: zlecać, pozwalać i konstrukcja sich lassen

Reguła

Czasownik lassen pełni dwie role. Sam w sobie jest czasownikiem pełnoznacznym i znaczy „zostawić coś gdzieś” albo „przestać coś robić”: Ich lasse den Schlüssel zu Hause. Z drugim czasownikiem w bezokoliczniku bez zu znaczy „kazać coś zrobić” albo „pozwolić” — i zachowuje się wtedy jak czasownik modalny: żadnego zu, a bezokolicznik zamyka klamrę na końcu zdania.

Trzy znaczenia konstrukcji lassen + bezokolicznik:

• Zlecenie — ktoś inny wykonuje czynność. Wir lassen das Auto reparieren („oddajemy samochód do naprawy”). Wykonawcę można nazwać w bierniku: Ich lasse den Klempner kommen. Jeśli czynność jest wykonywana dla podmiotu, a rzecz jest już dopełnieniem w bierniku, osoba stoi w celowniku: Ich lasse mir die Haare schneiden.
• Pozwolenie — nie przeszkadzamy. Sie lässt ihn ausreden. Osoba, której pozwalamy, stoi w bierniku.
• sich lassen + bezokolicznik — możliwość. Das lässt sich reparieren = Das kann repariert werden, czyli „da się to naprawić”. To jedna z popularnych alternatyw dla strony biernej z können; leicht, gut, kaum albo przeczenie pojawiają się często, ale nie są konieczne.

Formy. lassen jest czasownikiem mocnym z przegłosem a → ä w formach du i er (du lässt, er lässt), Präteritum brzmi ließ. Najważniejsze są dwie formy w Perfekcie: imiesłów gelassen, gdy lassen stoi samo, oraz Ersatzinfinitiv lassen, gdy dochodzi drugi bezokolicznik: Ich habe das Auto reparieren lassen.

Szyk. W zdaniu głównym lassen stoi na drugiej pozycji, bezokoliczniki na końcu. W zdaniu podrzędnym w czasie prostym odmieniona forma lassen wędruje na sam koniec (…, weil ich das Auto reparieren lasse). Przy podwójnym bezokoliczniku odmienione haben stoi przed oboma bezokolicznikami (…, weil ich das Auto habe reparieren lassen). Osobno warto zapamiętać zwrot Lass uns …! / Lasst uns …!, czyli zaproszenie „chodźmy…”.

Przykłady

• Ich lasse den Schlüssel zu Hause. — Zostawiam klucz w domu.
• Lass mich! — Zostaw mnie!
• Wir lassen das Auto morgen reparieren. — Jutro oddajemy samochód do naprawy.
• Ich lasse mir die Haare schneiden. — Każę sobie obciąć włosy (u fryzjera).
• Der Chef lässt den Praktikanten den Bericht schreiben. — Szef każe praktykantowi napisać raport.
• Sie lässt ihn ausreden. — Pozwala mu dokończyć wypowiedź.
• Meine Eltern lassen mich nicht allein verreisen. — Rodzice nie pozwalają mi wyjeżdżać samemu.
• Das Fenster lässt sich nicht öffnen. — Tego okna nie da się otworzyć.
• Ich habe das Auto reparieren lassen. — Oddałem samochód do naprawy.
• Ich weiß nicht, warum sie den Vertrag nicht hat prüfen lassen. — Nie wiem, dlaczego nie zleciła sprawdzenia umowy.
• Lass uns morgen ins Kino gehen! — Chodźmy jutro do kina!

Tabela

Tryb rozkazujący: Lass! – Lasst! – Lassen Sie! · Perfekt: hat gelassen, gdy lassen stoi samo, oraz hat … lassen, gdy dochodzi drugi bezokolicznik.

Typowe błędy

• ❌ Ich habe das Auto reparieren gelassen. → ✅ Ich habe das Auto reparieren lassen. — przy drugim bezokoliczniku lassen tworzy Ersatzinfinitiv; forma gelassen pasuje tylko wtedy, gdy lassen stoi samo.
• ❌ Ich lasse mein Auto zu reparieren. → ✅ Ich lasse mein Auto reparieren. — jak czasownik modalny, lassen wymaga bezokolicznika bez zu.
• ❌ Das Fenster lässt nicht öffnen. → ✅ Das Fenster lässt sich nicht öffnen. — znaczenie „da się” wymaga zaimka zwrotnego sich.
• ❌ …, weil ich das Auto reparieren lassen habe. → ✅ …, weil ich das Auto habe reparieren lassen. — w zdaniu podrzędnym z podwójnym bezokolicznikiem forma odmieniona stoi przed oboma bezokolicznikami.
• ❌ Ich lasse mich die Haare schneiden. → ✅ Ich lasse mir die Haare schneiden. — die Haare jest już dopełnieniem w bierniku, więc osoba, dla której to robimy, stoi w celowniku.

Powiązane tematy

Podwójny bezokolicznik działa dokładnie tak samo jak przy czasownikach modalnych, więc warto powtórzyć ten rozdział. Znaczenie zdania Das lässt sich reparieren najlepiej porównać ze stroną bierną z können, a jeśli ciągle wpisujesz zu, sprawdź rozdział o bezokoliczniku z zu. Zaimek zwrotny sich ma z kolei własny rozdział o czasownikach zwrotnych.