Bezokolicznik z zu (Infinitiv mit zu): kiedy zu jest potrzebne, a kiedy nie

Reguła

W grupie bezokolicznikowej zu + bezokolicznik stoi na samym końcu, a wszystko inne — dopełnienia, czas, miejsce — przed nim. Grupa nie ma własnego podmiotu ani odmienionego czasownika; podmiot bierze ze zdania nadrzędnego: Ich versuche, jeden Tag Deutsch zu lernen.

Bezokolicznika z zu wymagają cztery grupy:

• większość czasowników łączących się z drugim czasownikiem: versuchen, vergessen, anfangen, aufhören, vorhaben, hoffen, sich freuen, versprechen, planen, beschließen, empfehlen, bitten;
• rzeczownik + haben: Lust haben, Zeit haben, Angst haben, die Möglichkeit haben;
• es ist + przymiotnik: wichtig, schwer, leicht, schön, verboten, erlaubt;
• wyrażenia nieosobowe z es: Es macht Spaß, …, Es tut mir leid, … — to es jest tylko zapowiedzią grupy.

Pięć grup łączy się z czystym bezokolicznikiem, bez zu: czasowniki modalne, werden (Futur I), lassen, sehen i hören oraz gehen, bleiben, lernen. Przy lernen (i helfen) dłuższa grupa może mieć także zu: Er lernt schwimmen, ale Er lernt, allein zu arbeiten. Po zaprzeczonym brauchen norma przewiduje zu: Du brauchst nicht zu kommen; wersja bez zu jest potoczna.

W czasownikach rozdzielnie złożonych zu wchodzi między przedrostek a temat, a całość piszemy łącznie: anrufen → anzurufen, aufstehen → aufzustehen, mitkommen → mitzukommen. W nierozdzielnie złożonych zu zostaje osobnym wyrazem: zu verstehen, zu bekommen.

Własną grupę wprowadzają trzy wyrazy: um … zu (cel, pytanie wozu?), ohne … zu (coś się nie dzieje), (an)statt … zu (zamiast czegoś). Wszystkie trzy wymagają tego samego podmiotu co zdanie nadrzędne; przy różnych podmiotach zamiast um … zu stoi zdanie z damit, zamiast ohne … zu — z ohne dass, a zamiast (an)statt … zu — z anstatt dass.

Przecinek: obowiązkowy po um, ohne, (an)statt (a także po als i außer), gdy grupa zależy od rzeczownika oraz gdy zapowiada ją słowo takie jak es czy darauf; poza tym jest fakultatywny — przy samym zu + bezokolicznik zwykle go nie ma (Er begann zu weinen).

dass czy zu? Ten sam podmiot w obu częściach → krótsza grupa bezokolicznikowa (Ich hoffe, bald zu kommen). Różne podmioty → tylko zdanie z dass (Ich hoffe, dass du bald kommst). Po bitten, empfehlen, erlauben czynność wykonuje osoba będąca dopełnieniem zdania nadrzędnego: Ich bitte dich, mir zu helfen (pomóc masz ty).

Przykłady

• Ich versuche, jeden Tag zwanzig Minuten Deutsch zu lernen. — Staram się uczyć niemieckiego dwadzieścia minut dziennie.
• Hast du Lust, heute Abend ins Kino zu gehen? — Masz ochotę pójść dziś wieczorem do kina?
• Es ist wichtig, vor dem Termin anzurufen. — Ważne jest, żeby zadzwonić przed wizytą.
• Vergiss bitte nicht, die Tür abzuschließen. — Nie zapomnij zamknąć drzwi na klucz.
• Wir haben vor, im Sommer nach Wien zu fahren. — Zamierzamy latem pojechać do Wiednia.
• Ich lerne Deutsch, um in Österreich zu studieren. — Uczę się niemieckiego, żeby studiować w Austrii.
• Sie ist gegangen, ohne sich zu verabschieden. — Wyszła, nie żegnając się.
• Statt zu telefonieren, schreibt er lieber eine E-Mail. — Zamiast dzwonić, woli napisać e-mail.
• Ich muss morgen früh aufstehen. — Muszę jutro wcześnie wstać.
• Ich höre meine Nachbarn schon wieder streiten. — Znowu słyszę kłócących się sąsiadów.

Tabela

Typowe błędy

• ❌ Ich muss heute länger zu arbeiten. → ✅ Ich muss heute länger arbeiten. — po czasowniku modalnym stoi czysty bezokolicznik, tak jak po werden, lassen, sehen/hören, gehen, bleiben i przy krótkich grupach po lernen.
• ❌ Vergiss nicht, mich zu anrufen. → ✅ Vergiss nicht, mich anzurufen. — zu stoi między przedrostkiem a tematem, w jednym wyrazie.
• ❌ Ich lerne Deutsch, um in Österreich studieren. → ✅ Ich lerne Deutsch, um in Österreich zu studieren. — um, ohne i (an)statt zawsze wprowadzają grupę z zu.
• ❌ Ich hoffe, du bald zu kommen. → ✅ Ich hoffe, dass du bald kommst. — grupa bezokolicznikowa nie ma własnego podmiotu, więc drugi podmiot wymusza zdanie z dass.
• ❌ Es ist wichtig, zu lernen jeden Tag. → ✅ Es ist wichtig, jeden Tag zu lernen. — zu + bezokolicznik zamyka grupę; czas, miejsce i dopełnienia stoją wcześniej.

Powiązane tematy

Jeśli czasownik ma stały przyimek, przed grupą zostaje forma z da(r)-: Ich freue mich darauf, dich zu sehen. Osobne rozdziały mają czasowniki modalne, czasowniki rozdzielnie złożone i lassen + bezokolicznik.