sein, haben i möchten: odmiana i użycie w czasie teraźniejszym

Reguła

sein (być), haben (mieć) i möchten (chciałbym / poproszę) to trzy czasowniki, na których opierają się pierwsze rozmowy po niemiecku. Wszystkie trzy są nieregularne, dlatego warto uczyć się ich razem, a nie po kolei.

sein mówi, kim, jaki albo gdzie ktoś jest: tożsamość, pochodzenie, zawód, wiek, stan, miejsce. Po sein zawód i narodowość stoją bez rodzajnika: Ich bin Lehrerin. Wiek również wyrażamy przez sein, nigdy przez haben: Ich bin 25 Jahre alt. Przeczenie tworzymy słowem nicht: Ich bin nicht müde.

haben mówi, co ktoś ma: rzeczy, rodzinę, termin w kalendarzu. Przy trzech stałych zwrotach polski wybiera inną konstrukcję niż niemiecki: Hunger haben (być głodnym), Durst haben (chcieć pić), Angst haben (bać się). Pozostałe działają tak jak po polsku: Zeit haben, Lust haben, recht haben, Geburtstag haben (mieć czas, mieć ochotę, mieć rację, mieć urodziny). To, co się ma, stoi w bierniku, a negujemy je słówkiem kein: Ich habe kein Auto.

möchten wyraża grzeczne życzenie. Forma pochodzi od trybu przypuszczającego (Konjunktiv II) czasownika mögen, ale działa jak osobny czasownik i odmienia się według wzoru czasowników modalnych: formy dla ich i er/sie/es są takie same i nie mają -t — stąd er möchte, a nigdy er möchtet; -t pojawia się tylko w du möchtest i ihr möchtet. Czasownik ten nie ma też własnego bezokolicznika ani własnego czasu przeszłego: w słowniku szukamy go pod mögen, a w przeszłości używamy wollte (forma ich möchtete nie istnieje). Występuje w dwóch konstrukcjach:

• z dopełnieniem w bierniku: Ich möchte einen Kaffee.
• z drugim czasownikiem, który zostaje bezokolicznikiem na końcu zdania: Wir möchten heute ins Kino gehen. Tę ramę z odmienionego czasownika i bezokolicznika nazywamy Verbklammer (klamra zdaniowa).

Nie myl przy tym möchten z mögen: Ich mag Kaffee to ogólna sympatia do kawy, a Ich möchte einen Kaffee to konkretna prośba.

Formy przeszłe war i hatte oraz rola haben i sein jako czasowników posiłkowych w czasie Perfekt to osobne rozdziały — na tym poziomie wystarczy czas teraźniejszy.

Przykłady

• Ich bin Lehrerin und komme aus Bremen. — Jestem nauczycielką i pochodzę z Bremy.
• Bist du heute müde? — Jesteś dziś zmęczony?
• Meine Schwester ist 25 Jahre alt. — Moja siostra ma 25 lat.
• Am Samstag sind wir zu Hause. — W sobotę jesteśmy w domu.
• Habt ihr morgen Zeit? — Macie jutro czas?
• Sie hat einen Hund und zwei Katzen. — Ona ma psa i dwa koty.
• Ich habe Hunger und Durst. — Jestem głodny i chce mi się pić.
• Ich möchte einen Kaffee, bitte. — Poproszę kawę.
• Möchten Sie noch etwas trinken? — Czy chciałby pan jeszcze coś wypić?
• Wir möchten am Wochenende nach Berlin fahren. — Chcielibyśmy pojechać w weekend do Berlina.

Tabela

Typowe błędy

• ❌ Ich bin Hunger. → ✅ Ich habe Hunger. — Hunger, Durst i Angst łączą się z haben, choć po polsku mówimy „jestem głodny”.
• ❌ Du hast 20 Jahre. → ✅ Du bist 20 Jahre alt. — wiek podajemy przez sein + (Jahre) alt, mimo że po polsku „mamy” lata.
• ❌ Ihr sind aus Wien. → ✅ Ihr seid aus Wien. — formą dla ihr jest seid; sind należy do wir oraz sie/Sie.
• ❌ Er möchtet einen Tee. → ✅ Er möchte einen Tee. — wzór czasowników modalnych: forma er/sie/es nie ma -t.
• ❌ Ich möchte nach Hause gehe. → ✅ Ich möchte nach Hause gehen. — drugi czasownik zostaje bezokolicznikiem i stoi na końcu zdania.

Powiązane tematy

Regularne końcówki czasu teraźniejszego, od których te trzy czasowniki odbiegają, opisuje rozdział o odmianie czasownika. Wzór bez -t möchten dzieli z pozostałymi czasownikami modalnymi; przeczenie przez nicht i kein oraz czas Perfekt z czasownikami posiłkowymi haben i sein mają własne rozdziały.