Spójniki podrzędne: dass, weil, wenn, ob, als — czasownik na końcu

Reguła

Spójnik podrzędny zamienia swoje zdanie w zdanie podrzędne (Nebensatz) i przesuwa odmieniony czasownik na ostatnie miejsce tego zdania. Zdanie główne i podrzędne oddziela przecinek, niezależnie od tego, które stoi z przodu — inaczej niż między dwoma zdaniami głównymi z und albo oder, gdzie przecinek jest fakultatywny.

Dziesięć spójników na poziomie A2: dass (że), weil (ponieważ, bo), wenn (jeśli, kiedy), ob (czy), als (kiedy — jednorazowo w przeszłości), obwohl (chociaż), damit (żeby, aby), bevor (zanim), nachdem (po tym, jak), während (podczas gdy). Zaraz po spójniku stoi zwykle podmiot, a reszta zachowuje zwykłą kolejność.

Cztery wzorce na końcu zdania: czasownik prosty stoi tam sam, a pozostałe trzy:

• Czasownik rozdzielnie złożony — przedrostek wraca do czasownika i piszemy je razem: …, weil ich aufstehe.
• Czasownik modalny — bezokolicznik wcześniej, odmieniony modalny na końcu: …, weil ich einkaufen muss.
• Perfekt — najpierw imiesłów, na końcu czasownik posiłkowy: …, weil ich den Film gesehen habe. (Wyjątek: w Perfekcie czasownika modalnego posiłkowy stoi przed dwoma bezokolicznikami — weil ich habe arbeiten müssen.)

Zdanie podrzędne na początku. Zajmuje wtedy pierwsze miejsce w zdaniu, więc zdanie główne zaczyna się od odmienionego czasownika — układ czasownik, przecinek, czasownik: Weil es stark regnet, bleiben wir zu Hause. Odwrotnie zachowują się und, aber, oder, denn i sondern: stoją na pozycji zerowej i niczego nie zmieniają.

wenn, als czy wann? als — jednorazowe wydarzenie albo jeden okres w przeszłości; wenn — czynności powtarzane („za każdym razem”), warunki, czas teraźniejszy i przyszły; wann tylko jako słowo pytające, także w pytaniu zależnym: Ich weiß nicht, wann er kommt. Uwaga: polskie kiedy i gdy obsługują als i wenn naraz — stąd częste pomyłki.

ob czy wenn? Tu polski pomaga: ob to czy (pytanie zależne rozstrzygające), a wenn to jeśli albo kiedy.

Na koniec: po nachdem czynność cofa się o stopień w czasie (Plusquamperfekt albo Perfekt); damit wybieramy, gdy oba zdania mają różne podmioty — przy tym samym podmiocie zwykle konstrukcja z um … zu; a po czasownikach mówienia i myślenia dass może zniknąć — wtedy zostaje szyk zdania głównego: Ich glaube, er kommt später.

Przykłady

• Ich weiß, dass du recht hast. — Wiem, że masz rację.
• Wir bleiben zu Hause, weil es stark regnet. — Zostajemy w domu, bo mocno pada.
• Wenn ich Zeit habe, rufe ich dich an. — Kiedy będę mieć czas, zadzwonię do ciebie.
• Ich weiß nicht, ob der Zug pünktlich kommt. — Nie wiem, czy pociąg przyjedzie punktualnie.
• Als ich zehn Jahre alt war, sind wir nach Hamburg umgezogen. — Kiedy miałem dziesięć lat, przeprowadziliśmy się do Hamburga.
• Er geht ins Büro, obwohl er Fieber hat. — Idzie do biura, chociaż ma gorączkę.
• Ich schreibe alles auf, damit ich nichts vergesse. — Zapisuję wszystko, żeby niczego nie zapomnieć.
• Bevor ich zur Arbeit fahre, bringe ich die Kinder in die Schule. — Zanim pojadę do pracy, odwożę dzieci do szkoły.
• Nachdem wir gegessen hatten, sind wir spazieren gegangen. — Po tym, jak zjedliśmy, poszliśmy na spacer.
• Während ich koche, deckt mein Sohn den Tisch. — Podczas gdy ja gotuję, mój syn nakrywa do stołu.

Tabela

Typowe błędy

• ❌ Wir bleiben zu Hause, weil es regnet stark. → ✅ Wir bleiben zu Hause, weil es stark regnet. — Odmieniony czasownik stoi na samym końcu zdania podrzędnego.
• ❌ Weil es stark regnet, wir bleiben zu Hause. → ✅ Weil es stark regnet, bleiben wir zu Hause. — Zdanie podrzędne z przodu zajmuje pierwsze miejsce, więc główne zaczyna się od czasownika.
• ❌ Ich weiß, dass er kann gut Deutsch sprechen. → ✅ Ich weiß, dass er gut Deutsch sprechen kann. — Przy modalnym bezokolicznik stoi wcześniej, a odmieniony modalny na końcu.
• ❌ Ich weiß nicht, wenn er heute kommt. → ✅ Ich weiß nicht, ob er heute kommt. — Pytanie zależne rozstrzygające (polskie czy) wymaga ob, nie wenn.
• ❌ Wenn ich gestern nach Hause kam, war niemand da. → ✅ Als ich gestern nach Hause kam, war niemand da. — Jednorazowe wydarzenie w przeszłości wymaga als; wenn znaczyłoby „za każdym razem”.

Powiązane tematy

Spójniki współrzędne, porównanie weil, da i denn, zdania względne oraz konstrukcja z um … zu mają własne rozdziały.