Σύνθετες προτάσεις στα γερμανικά (C1): οι επίσημοι σύνδεσμοι ανά σημασία
Μια σχέση εκφράζεται με δευτερεύουσα (da, ρήμα στο τέλος), με συνδετικό επίρρημα και αντιστροφή (infolgedessen) ή με πρόθεση + ονοματική φράση (aufgrund).
Κανόνας
Στο C1 δε διαλέγεις μόνο ποιος σύνδεσμος ενώνει δύο ιδέες, αλλά και μία από τις τρεις μορφές σύνδεσης (μόνο η συμπερασματική ομάδα δεν έχει πρόθεση):
- Υποτακτικός σύνδεσμος (Subjunktion) → δευτερεύουσα πρόταση με κόμμα, κλιτό ρήμα στο τέλος: Da die Kosten stiegen, wurde das Projekt verschoben.
- Συνδετικό επίρρημα (Konjunktionaladverb) → πλήρης κύρια πρόταση· στη θέση 1 φέρνει αντιστροφή (Inversion: ρήμα δεύτερο, υποκείμενο πίσω του), αλλιώς μπαίνει στο μεσαίο πεδίο (Mittelfeld): …; infolgedessen wurde das Projekt verschoben.
- Πρόθεση + ονοματική φράση → χωρίς ρήμα· φράση σε σταθερή πτώση που μετρά ως ένας όρος: Aufgrund der gestiegenen Kosten wurde das Projekt verschoben.
Στα ελληνικά το «επειδή» και το «συνεπώς» δεν αλλάζουν τη σειρά των λέξεων· στα γερμανικά ο σύνδεσμος και το επίρρημα την αλλάζουν.
Μια δευτερεύουσα στην αρχή καταλαμβάνει τη θέση 1, άρα η κύρια ανοίγει με το κλιτό ρήμα (ρήμα, κόμμα, ρήμα)· δεύτερος σύνδεσμος δε χωράει εκεί και το επίρρημα πάει στο μεσαίο πεδίο. Μόνη καθιερωμένη εξαίρεση: το επαναληπτικό dann μετά από wenn: Wenn die Mittel fehlen, dann verschieben wir den Bau. Σε εγκιβωτισμένες προτάσεις τα ρήματα στοιβάζονται στο τέλος, γι' αυτό τα επίσημα κείμενα σπάνια ξεπερνούν δύο επίπεδα.
Ύφος: εκθέσεις, δοκίμια, επιστημονικά και υπηρεσιακά κείμενα· στην ομιλία το ίδιο κάνουν τα weil, obwohl, wenn, also, aber. Το obschon είναι λόγιο και σπανιότερο από το obgleich, το zwecks υπηρεσιακό.
Πτώσεις: aufgrund, infolge, ungeachtet, trotz, mittels, zwecks, im Falle + Genitiv· bei, nach, seit, vor, im Gegensatz zu + Dativ· durch + Akkusativ. Όπου η γενική δε φαίνεται, μπαίνει Dativ ή von + Dativ (aufgrund von Verzögerungen)· το trotz + Dativ είναι τοπικό ή προφορικό, όχι λάθος.
Μετά το es sei denn ακολουθεί σειρά κύριας πρότασης (Wir starten im Herbst, es sei denn, die Mittel fehlen)· μόνο το es sei denn, dass … βάζει το ρήμα στο τέλος. Το sodass γράφεται και so dass· το χωριστό so + επίθετο … dass τονίζει τον βαθμό. Τα hingegen και indes(sen) μπαίνουν και αμέσως μετά τον όρο που αντιπαραβάλλεται: Der Umsatz hingegen sank. Σπανιότεροι σύνδεσμοι: geschweige denn («πόσο μάλλον», μετά από άρνηση), oder aber (εμφατική εναλλακτική) και zwar … doch (παραχώρηση + αντίρρηση).
Παραδείγματα
- Da die Kosten weiter stiegen, wurde das Projekt verschoben. — Καθώς το κόστος αυξανόταν συνεχώς, το έργο αναβλήθηκε.
- Die Kosten stiegen weiter; infolgedessen wurde das Projekt verschoben. — Το κόστος αυξανόταν συνεχώς· κατά συνέπεια, το έργο αναβλήθηκε.
- Aufgrund der gestiegenen Kosten wurde das Projekt verschoben. — Λόγω του αυξημένου κόστους το έργο αναβλήθηκε.
- Obgleich das Budget knapp war, hielt das Team am Zeitplan fest. — Αν και ο προϋπολογισμός ήταν περιορισμένος, η ομάδα τήρησε το χρονοδιάγραμμα.
- Sofern die Mittel bewilligt werden, beginnt der Bau im Herbst. — Εφόσον εγκριθούν τα κονδύλια, η κατασκευή ξεκινά το φθινόπωρο.
- Das Team dokumentierte jeden Schritt, sodass die Prüfung reibungslos verlief. — Η ομάδα κατέγραφε κάθε βήμα, με αποτέλεσμα ο έλεγχος να κυλήσει ομαλά.
- Die Unterlagen lagen früh vor, wohingegen der Bericht erst im Juni folgte. — Τα έγγραφα ήταν έτοιμα νωρίς, ενώ η έκθεση ακολούθησε μόλις τον Ιούνιο.
- Wir hielten die Frist, indem wir die Tests parallel durchführten. — Τηρήσαμε την προθεσμία κάνοντας τις δοκιμές παράλληλα.
- Er hat den Bericht nicht gelesen, geschweige denn kommentiert. — Δεν έχει διαβάσει την έκθεση, πόσο μάλλον να την έχει σχολιάσει.
Πίνακας
| Σημασία | Δευτερεύουσα (Subjunktion) | Κύρια πρόταση (Konjunktionaladverb) | Ονοματική φράση (πρόθεση) |
|---|---|---|---|
| αιτιολογική | da, zumal | infolgedessen, demzufolge | aufgrund + Gen., infolge + Gen. |
| εναντιωματική | obgleich, wenngleich, obschon | gleichwohl, dessen ungeachtet | ungeachtet + Gen., trotz + Gen. |
| υποθετική | sofern, falls, es sei denn (σειρά κύριας πρότασης — ρήμα δεύτερο) | andernfalls | bei + Dat., im Falle + Gen. |
| συμπερασματική | sodass, so … dass | folglich, somit | — (καμία) |
| τελική | damit, um … zu | dazu, hierfür | zwecks + Gen., zu + Dat. |
| αντιθετική | während, wohingegen | hingegen, indes(sen) | im Gegensatz zu + Dat. |
| τροπική / οργανική (μέσο) | indem; dadurch, dass … | dadurch, so | durch + Akk., mittels + Gen. |
| χρονική | sobald, solange, seitdem, ehe | danach, seither, zuvor | nach + Dat., seit + Dat., vor + Dat. |
| Τύπος | Τι ακολουθεί τον σύνδεσμο | Θέση του κλιτού ρήματος | Παράδειγμα |
|---|---|---|---|
| Subjunktion | υποκείμενο + μεσαίο πεδίο, κόμμα πριν από την πρόταση | τελευταίο στην πρότασή του | Da die Kosten stiegen, wurde das Projekt verschoben. |
| Konjunktionaladverb | το υπόλοιπο μιας πλήρους κύριας πρότασης | δεύτερο — το επίρρημα παίρνει τη θέση 1, το υποκείμενο πάει πίσω από το ρήμα | Die Kosten stiegen; infolgedessen wurde das Projekt verschoben. |
| Präposition + Nominalphrase | ονοματική φράση σε σταθερή πτώση, χωρίς ρήμα | αμετάβλητη — η φράση είναι ένας όρος και εδώ παίρνει τη θέση 1 | Aufgrund der gestiegenen Kosten wurde das Projekt verschoben. |
Συχνά λάθη
- ❌ Die Kosten stiegen, infolgedessen das Projekt verschoben wurde. → ✅ Die Kosten stiegen, infolgedessen wurde das Projekt verschoben. — το επίρρημα παίρνει τη θέση 1 της κύριας πρότασης, άρα το ρήμα μένει δεύτερο.
- ❌ Aufgrund die Kosten gestiegen sind, wurde das Projekt verschoben. → ✅ Aufgrund der gestiegenen Kosten wurde das Projekt verschoben. — η πρόθεση συντάσσεται με ονοματική φράση, όχι με πρόταση· για πρόταση: da, weil.
- ❌ Ungeachtet das knappe Budget hielt das Team am Zeitplan fest. → ✅ Ungeachtet des knappen Budgets hielt das Team am Zeitplan fest. — στον γραπτό κανόνα τα ungeachtet, aufgrund, infolge, mittels και zwecks θέλουν Genitiv· η αιτιατική εδώ είναι λάθος.
- ❌ Obgleich das Budget knapp war, gleichwohl hielt das Team am Zeitplan fest. → ✅ Obgleich das Budget knapp war, hielt das Team gleichwohl am Zeitplan fest. — η δευτερεύουσα καταλαμβάνει ήδη τη θέση 1· το επίρρημα πάει στο μεσαίο πεδίο.
- ❌ Er hat den Bericht gelesen, geschweige denn kommentiert. → ✅ Er hat den Bericht nicht gelesen, geschweige denn kommentiert. — το geschweige denn θέλει πριν από αυτό άρνηση (ή σχεδόν άρνηση, όπως kaum).
Συχνές ερωτήσεις
Ποια η διαφορά ανάμεσα σε da και weil, obgleich και obwohl;
Η σημασία είναι ίδια, το ύφος όχι: τα da, obgleich, wenngleich, sofern και ehe ανήκουν στον γραπτό και επιστημονικό λόγο, ενώ τα weil, obwohl, wenn και bevor είναι τα ουδέτερα καθημερινά αντίστοιχα. Επιπλέον το da εισάγει συνήθως μια αιτία ήδη γνωστή στον αναγνώστη και μπαίνει συχνά πριν από την κύρια πρόταση.
Πότε διαλέγω δευτερεύουσα πρόταση, συνδετικό επίρρημα ή πρόθεση;
Εκφράζουν την ίδια σχέση, οπότε είναι θέμα ύφους και πυκνότητας: η πρόθεση συμπυκνώνει την πληροφορία σε ονοματική φράση (τυπικό του επιστημονικού λόγου), το επίρρημα κρατά δύο ευανάγνωστες κύριες προτάσεις, η δευτερεύουσα είναι η πιο σαφής. Μόνο οι δύο μορφές με πρόταση έχουν ρήμα με δικό του υποκείμενο και χρόνο — όταν το χρειάζεσαι, η πρόθεση αποκλείεται.
Ποια πτώση ακολουθεί τα aufgrund, infolge, ungeachtet, mittels και zwecks;
Η γενική (Genitiv): aufgrund der gestiegenen Kosten, ungeachtet des knappen Budgets. Όπου η γενική δε φαίνεται πάνω στο ουσιαστικό, τα γερμανικά περνούν σε Dativ ή σε von + Dativ: aufgrund von Verzögerungen. (Το trotz + Dativ υπάρχει ως τοπική, προφορική παραλλαγή· ο γραπτός κανόνας είναι η γενική.)
Γιατί λέμε infolgedessen wurde das Projekt verschoben;
Επειδή το infolgedessen είναι επίρρημα και παίρνει τη θέση 1 της κύριας πρότασης: το κλιτό ρήμα μένει στη θέση 2 και το υποκείμενο πάει πίσω του. Το ίδιο ισχύει για τα gleichwohl, andernfalls, folglich, somit, hingegen και την υπόλοιπη μεσαία στήλη — ή τα βάζεις στο μεσαίο πεδίο: Das Projekt wurde infolgedessen verschoben.
Τι σημαίνουν τα geschweige denn, oder aber και zwar … doch;
Το geschweige denn («πόσο μάλλον») προσθέτει μετά από άρνηση κάτι ακόμη λιγότερο πιθανό (nicht gelesen, geschweige denn kommentiert). Το oder aber είναι εμφατικό «ή αλλιώς» και συμπεριφέρεται όπως το απλό oder, χωρίς να αλλάζει τη σειρά των λέξεων. Το zwar … doch είναι εναντιωματικό ζεύγος: το zwar παραδέχεται κάτι, το doch φέρνει την αντίρρηση, είτε στη θέση 0 χωρίς αντιστροφή είτε στη θέση 1 με αντιστροφή.