Ονοματικό και ρηματικό ύφος στα γερμανικά (Nominalstil): από την πρόταση στη φράση

Κανόνας

Το ίδιο περιεχόμενο λέγεται με δύο τρόπους: στο ρηματικό ύφος (Verbalstil) η πληροφορία βρίσκεται σε ρήματα και δευτερεύουσες προτάσεις, στο ονοματικό ύφος (Nominalstil) σε ουσιαστικά και εμπρόθετες φράσεις, και η πρόταση κρατά ένα μόνο κλιτό ρήμα.

Weil das Wetter schlecht war, wurde das Spiel abgesagt. → Wegen des schlechten Wetters wurde das Spiel abgesagt.

Και οι δύο είναι σωστές· διαφέρουν σε ύφος και πυκνότητα, όχι σε γραμματική. Όπως και στα ελληνικά: «επειδή ο καιρός ήταν κακός» → «λόγω της κακοκαιρίας». Για τη συμπύκνωση αλλάζεις τον υποτακτικό σύνδεσμο με την πρόθεσή του (οκτώ ζεύγη στον πίνακα)· με τον ίδιο τρόπο seit(dem) → seit + Dativ, ohne dass → ohne + Akkusativ, (an)statt dass → (an)statt + Genitiv.

Μέσα στη φράση το υποκείμενο γίνεται Genitivattribut (προσδιορισμός σε γενική), όπως στο «η παραίτηση του υπουργού» (der Minister trat zurück → der Rücktritt des Ministers)· αν ήταν αντωνυμία, γίνεται κτητικό άρθρο (nach seiner Rückkehr). Το ίδιο ισχύει για το άμεσο αντικείμενο (die Erhöhung der Preise). Το επίρρημα γίνεται επίθετο με κατάληξη (er reagierte schnell → seine schnelle Reaktion). Το von + Dativ μπαίνει σε δύο περιπτώσεις: όταν κανένα άρθρο ή επίθετο δεν μπορεί να δείξει τη γενική — πληθυντικός χωρίς άρθρο, μη μετρήσιμα (die Einführung von Studiengebühren) — και με ονόματα και προσωπικές αντωνυμίες (ein Vorschlag von Frau Berger), αν και ένα όνομα μπορεί να πάρει μόνο του γενική (Frau Bergers Vorschlag).

Πρόσεξε τις πτώσεις: τα wegen, trotz και während θέλουν Genitiv στον γραπτό λόγο (το wegen dem Wetter είναι προφορικό και τοπικό, όχι λάθος· το trotz allem είναι παγιωμένο με Dativ)· τα bei, nach, vor, seit και zu παίρνουν εδώ Dativ, οπότε Genitiv μετά από αυτά είναι λάθος. Dativ μπαίνει και όπου η γενική δε θα φαινόταν (wegen Geschäften).

Το τίμημα: η ονοματική φράση δε δείχνει χρόνο, έγκλιση ή τροπικότητα και συχνά κρύβει ποιος κάνει τι — το die Prüfung des Beamten σημαίνει ότι ο υπάλληλος ελέγχει κάτι ή ότι κάποιος ελέγχει τον υπάλληλο. Αν αυτό μετράει, κράτα την πρόταση ή πρόσθεσε durch.

Το ονοματικό ύφος είναι ο κανόνας στα υπηρεσιακά γερμανικά (Amtsdeutsch: νόμοι, επιστολές), σε επιστημονικά και τεχνικά κείμενα, σε οδηγίες, τίτλους και πινακίδες. Είναι πιο πυκνό, όχι «καλύτερο»· κίνδυνοι είναι οι αλυσίδες γενικών (die Erhöhung der Kosten der Sanierung der Schule) και ένα δυσανάγνωστο, γραφειοκρατικό κείμενο. Στον προφορικό λόγο και όπου μετράει ο δράστης το ρηματικό ύφος είναι πιο σαφές. Η ανάλυση είναι η συνταγή ανάποδα: πρόθεση → σύνδεσμος, ουσιαστικό → ρήμα, Genitivattribut → υποκείμενο (ή αντικείμενο), επίθετο → επίρρημα, χρόνος από την κύρια πρόταση. Πώς σχηματίζονται τα ίδια τα ουσιαστικά το εξηγεί το κεφάλαιο για την ουσιαστικοποίηση.

Παραδείγματα

• Wegen des schlechten Wetters wurde das Spiel abgesagt. — Λόγω της κακοκαιρίας ο αγώνας ακυρώθηκε.
• Trotz der hohen Kosten hat sich das Projekt gelohnt. — Παρά το υψηλό κόστος, το έργο άξιζε τον κόπο.
• Bei Regen findet die Veranstaltung im großen Saal statt. — Σε περίπτωση βροχής η εκδήλωση γίνεται στη μεγάλη αίθουσα.
• Nach der Prüfung der Unterlagen teilen wir Ihnen das Ergebnis mit. — Μετά τον έλεγχο των εγγράφων θα σας ανακοινώσουμε το αποτέλεσμα.
• Zur Senkung der Kosten wurden zwei Filialen geschlossen. — Για τη μείωση του κόστους έκλεισαν δύο υποκαταστήματα.
• Der Rücktritt des Ministers kam für alle überraschend. — Η παραίτηση του υπουργού αιφνιδίασε όλους.
• Die Einführung von Studiengebühren wird zurzeit geprüft. — Η εισαγωγή διδάκτρων εξετάζεται αυτόν τον καιρό.

Πίνακας

Συχνά λάθη

• ❌ Trotz des Regen spielten wir weiter. → ✅ Trotz des Regens spielten wir weiter. — το trotz θέλει Genitiv, και τα περισσότερα αρσενικά και ουδέτερα παίρνουν εκεί -(e)s στον ενικό (τα ασθενή ουσιαστικά παίρνουν -(e)n: des Kollegen).
• ❌ Wegen er zu spät kam, verpasste er den Anfang. → ✅ Wegen seiner Verspätung verpasste er den Anfang. — το wegen είναι πρόθεση και θέλει ονοματική φράση· για πρόταση χρειάζεσαι τον σύνδεσμο weil.
• ❌ Nach des Abschlusses der Arbeiten wurde die Straße freigegeben. → ✅ Nach dem Abschluss der Arbeiten wurde die Straße freigegeben. — το nach παίρνει Dativ· εδώ Genitiv θέλουν τα wegen, trotz, während και (an)statt.
• ❌ Wegen seiner schnell Reaktion kam es zu keinem Unfall. → ✅ Wegen seiner schnellen Reaktion kam es zu keinem Unfall. — το επίρρημα της πρότασης γίνεται επίθετο μέσα στη φράση και χρειάζεται κατάληξη.
• ❌ Die Einführung Studiengebühren wird geprüft. → ✅ Die Einführung von Studiengebühren wird geprüft. — πληθυντικός χωρίς άρθρο δεν μπορεί να δείξει γενική, οπότε μπαίνει von + Dativ.