Οριστικό άρθρο der, die, das στα γερμανικά: γένος, καταλήξεις και πτώσεις

Κανόνας

Κάθε γερμανικό ουσιαστικό έχει ένα από τρία γένη, και το οριστικό άρθρο το δείχνει: der (αρσενικό), die (θηλυκό), das (ουδέτερο). Στον πληθυντικό και τα τρία γίνονται die. Το σύστημα το ξέρεις από τα ελληνικά (ο/η/το), αλλά τα γένη δε συμπίπτουν (der Tisch / «το τραπέζι», die Sonne / «ο ήλιος»). Το γένος ανήκει στη λέξη, γι' αυτό μάθαινε κάθε ουσιαστικό μαζί με το άρθρο του.

Στο A1 η κατάληξη δίνει συνήθως το γένος:

• der — ονόματα δράστη σε -er από ρήματα, -ling, -ismus, -or, -ant, και μέρες, μήνες, εποχές, σημεία του ορίζοντα, λέξεις για βροχή, χιόνι και άνεμο: der Fahrer, der Lehrling, der Kapitalismus, der Motor, der Montag, der Sommer, der Regen. Το -er μόνο του δε δείχνει γένος (das Fenster, das Zimmer, die Mutter, die Butter).
• die — τα επιθήματα -ung, -heit, -keit, -schaft, -tion, -ei, -ie, -ik και τα περισσότερα σε -e: die Zeitung, die Freiheit, die Möglichkeit, die Nation, die Musik, die Lampe. Το -ung μετρά μόνο ως επίθημα (der Sprung είναι απλή λέξη). Εξαιρέσεις στο -e: τα ασθενή αρσενικά (der Junge, der Kollege, der Name) και das Auge, das Ende.
• das — -chen, -lein, -ment, -um και το ελληνικής προέλευσης -ma (das Thema, αλλά die Firma, που είναι ιταλική), καθώς και τα ουσιαστικοποιημένα απαρέμφατα και τα χρώματα: das Mädchen, das Instrument, das Datum, das Essen, das Blau.

Η κατάληξη νικά τη σημασία: το das Mädchen είναι ουδέτερο λόγω του -chen, όπως το «κοριτσάκι» λόγω του -άκι. Δεν είναι όμως κάθε λέξη σε -chen υποκοριστικό: der Kuchen.

Το άρθρο δείχνει και την πτώση. Στην αιτιατική (Akkusativ) αλλάζει μόνο το αρσενικό (der → den)· στη δοτική (Dativ) και στη γενική (Genitiv) αλλάζουν όλα, και στη δοτική πληθυντικού το ουσιαστικό παίρνει -n (den Kindern), εκτός αν ο πληθυντικός του λήγει ήδη σε -n ή -s. Η Dativ είναι καινούρια: τα ελληνικά δεν έχουν δοτική, και η ελληνική γενική αντιστοιχεί στη γερμανική Genitiv.

Μετά από πρόθεση το άρθρο συχνά συγχωνεύεται: an dem → am, in dem → im, zu dem → zum, zu der → zur, bei dem → beim, von dem → vom, in das → ins, an das → ans.

Τέλος, τα γερμανικά βάζουν άρθρο με μέρες, μήνες και εποχές (am Montag, im Juli), με μέρη του σώματος (Ich wasche mir die Hände), με αφηρημένα ουσιαστικά (Die Zeit vergeht schnell) και με ορισμένες χώρες (die Schweiz, die Türkei, der Iran), σχεδόν όπως τα ελληνικά («τη Δευτέρα», «η Ελβετία»).

Παραδείγματα

• Der Lehrer erklärt die Regel. — Ο δάσκαλος εξηγεί τον κανόνα.
• Die Zeitung kostet zwei Euro. — Η εφημερίδα κοστίζει δύο ευρώ.
• Das Mädchen wohnt in Köln. — Το κορίτσι μένει στην Κολωνία.
• Die Kinder warten auf den Bus. — Τα παιδιά περιμένουν το λεωφορείο.
• Ich sehe den Mann jeden Morgen. — Βλέπω τον άντρα κάθε πρωί.
• Wir helfen dem Kind bei den Hausaufgaben. — Βοηθάμε το παιδί στα μαθήματά του.
• Das Fahrrad des Lehrers steht vor der Schule. — Το ποδήλατο του δασκάλου είναι μπροστά στο σχολείο.
• Am Montag beginnt der Kurs. — Τη Δευτέρα αρχίζει το μάθημα.
• Ich wasche mir die Hände. — Πλένω τα χέρια μου.

Πίνακας

Συχνά λάθη

• ❌ Die Mädchen ist nett. → ✅ Das Mädchen ist nett. — τα υποκοριστικά σε -chen και -lein είναι ουδέτερα· το γραμματικό γένος δεν είναι το βιολογικό φύλο.
• ❌ Der Zeitung ist neu. → ✅ Die Zeitung ist neu. — το επίθημα -ung κάνει πάντα το ουσιαστικό θηλυκό (απλές λέξεις όπως der Sprung, der Schwung δεν είναι παράγωγα σε -ung).
• ❌ Ich sehe der Mann. → ✅ Ich sehe den Mann. — μόνο το αρσενικό αλλάζει άρθρο στην αιτιατική (der → den), όπως το ελληνικό «ο → τον».
• ❌ Ich fahre mit die Bahn. → ✅ Ich fahre mit der Bahn. — το mit θέλει Dativ (όχι αιτιατική, όπως το ελληνικό «με»), άρα το θηλυκό die γίνεται der.
• ❌ Der Kinder spielen draußen. → ✅ Die Kinder spielen draußen. — στον πληθυντικό όλα τα γένη παίρνουν die ως υποκείμενο.

Σχετικά θέματα

Σύγκρινε τους τύπους με το ein/eine και δες στο κεφάλαιο του πληθυντικού πώς σχηματίζονται τα die Kinder και die Autos.