Τοπικά επιρρήματα (Lokaladverbien) στα γερμανικά: wo, wohin, woher και τα ζεύγη hin/her

Κανόνας

Τα τοπικά επιρρήματα (Lokaladverbien) είναι άκλιτες λέξεις που λένε πού βρίσκεται κάτι, πού πηγαίνει ή από πού έρχεται, μαζί με λίγες σταθερές φράσεις με nach, von και zu (nach oben, von dort, zu Hause). Δεν παίρνουν άρθρο ούτε πτώση: αντίθετα με τις τοπικές προθέσεις, τα hier, dort και oben δεν αλλάζουν μορφή.

Τα οργανώνουν τρεις ερωτήσεις:

• Wo? — θέση: hier, da, dort, drüben, oben, unten, vorn(e), hinten, links, rechts, drinnen, draußen, überall, nirgendwo.
• Wohin? — κατεύθυνση: hierher, dahin, dorthin, nach oben, nach unten, nach links, nach rechts, geradeaus, weg και τα ζεύγη hinein/herein, hinaus/heraus, hinauf/herauf, hinunter/herunter, hinüber/herüber.
• Woher? — προέλευση: von hier, von da (daher), von dort (dorther), von oben, von unten, von links, von rechts, von draußen, von drüben.

Στα ελληνικά το «πού;» ρωτά και για θέση και για κατεύθυνση («Πού είσαι;», «Πού πας;») και το «μέσα» δεν αλλάζει («είμαι μέσα», «έλα μέσα»). Τα γερμανικά ξεχωρίζουν: drinnen, αλλά hinein / herein. Ποια ερώτηση ταιριάζει το αποφασίζουν το ρήμα και η περίσταση.

Τα hier, da, dort σχηματίζουν τύπους με -hin και -her, και οι δύο καταλήξεις κάνουν άλλη δουλειά: το -hin δίνει τον τύπο του wohin? (dahin, dorthin· για το hier ο τύπος είναι hierher), ενώ τα daher και dorther απαντούν στο woher? Επιρρήματα όπως τα oben, unten, links, rechts, drinnen, draußen παίρνουν πρόθεση: κατεύθυνση = nach + επίρρημα (nach oben, όχι obenhin), προέλευση = von + επίρρημα (von oben).

Τα hin και her δείχνουν την οπτική του ομιλητή: hin = μακριά από τον ομιλητή, her = προς τον ομιλητή. Έτσι προκύπτουν τα ζεύγη hinein/herein, hinaus/heraus, hinauf/herauf, hinunter/herunter, hinüber/herüber. Μέσα στο δωμάτιο λες Komm herein!· έξω, μαζί με τον άλλον, Geh hinein!

Στην ομιλία οι σύντομοι τύποι rein, raus, rauf, runter, rüber αντικαθιστούν και τις δύο σειρές (Komm rein!). Είναι τύποι της καθομιλουμένης (umgangssprachlich)· στον γραπτό λόγο γράψε τους πλήρεις.

Τα hin και her είναι και χωριζόμενα προθήματα ρημάτων κίνησης (hingehen, herkommen, hereinkommen): Ich gehe morgen hin. Στην καθομιλουμένη χωρίζεται έτσι και η ερώτηση: Wo gehst du hin? αντί για το πρότυπο Wohin gehst du?

Μάθε απέξω: zu Hause → wo?, nach Hause → wohin?, von zu Hause → woher?

Παραδείγματα

• Hier ist es sehr ruhig, dort hinten ist es laut. — Εδώ είναι πολύ ήσυχα, εκεί πίσω έχει φασαρία.
• Stell die Tasche bitte dorthin. — Βάλε, σε παρακαλώ, την τσάντα εκεί.
• Die Kinder spielen draußen, die Katze schläft drinnen. — Τα παιδιά παίζουν έξω, η γάτα κοιμάται μέσα.
• Komm bitte herein, es regnet! — Έλα μέσα, σε παρακαλώ, βρέχει!
• Ich gehe kurz hinaus und bin gleich wieder da. — Βγαίνω λίγο έξω και γυρίζω αμέσως.
• Der Aufzug ist kaputt, wir müssen zu Fuß nach oben. — Το ασανσέρ είναι χαλασμένο, πρέπει να ανεβούμε πάνω με τα πόδια.
• Von oben sieht man den ganzen See. — Από πάνω φαίνεται όλη η λίμνη.
• Wo willst du eigentlich hin? (καθομιλουμένη· πρότυπο: Wohin willst du?) — Πού θέλεις τελικά να πας;
• Nach der Arbeit fahre ich nach Hause und bleibe den Abend zu Hause. — Μετά τη δουλειά πηγαίνω σπίτι και μένω σπίτι όλο το βράδυ.
• Meine Kollegin wohnt drüben, sie kommt jeden Morgen von dort zu Fuß. — Η συνάδελφός μου μένει απέναντι και κάθε πρωί έρχεται από εκεί με τα πόδια.

Πίνακας

Συχνά λάθη

• ❌ Komm bitte hier! → ✅ Komm bitte hierher! — το hier απαντά στο wo?· μια κίνηση προς τον ομιλητή θέλει τον τύπο με -her, ενώ στα ελληνικά λες «έλα εδώ».
• ❌ Wo gehst du? → ✅ Wohin gehst du? — η κίνηση ρωτιέται με wohin?· το wo? ρωτά μόνο για θέση.
• ❌ Ich komme von dorthin. → ✅ Ich komme von dort. — προέλευση = von + ο τύπος του wo? (ή dorther), όχι ο τύπος με -hin.
• ❌ Kommen Sie bitte hinein! (ο ομιλητής είναι μέσα) → ✅ Kommen Sie bitte herein! — her- σημαίνει προς τον ομιλητή, hin- μακριά από τον ομιλητή.
• ❌ Ich bin nach Hause. → ✅ Ich bin zu Hause. — το nach Hause είναι κατεύθυνση (wohin?), το zu Hause θέση (wo?).