Ερωτήσεις με W στα γερμανικά: wer, was, wo, wann, wie, warum και η σειρά των λέξεων

Κανόνας

Η ερώτηση με ερωτηματική λέξη (W-Frage) είναι ανοιχτή: ξεκινά με ερωτηματική λέξη — σχεδόν όλες αρχίζουν από w — και δεν απαντιέται με ja ή nein. Η σειρά είναι σταθερή: ερωτηματική λέξη (θέση 1) – κλιτό ρήμα (θέση 2) – υποκείμενο – τα υπόλοιπα.

Στην ερώτηση ολικής άγνοιας (ναι/όχι) το κλιτό ρήμα ανοίγει την πρόταση (Kommst du morgen?)· με ερωτηματική λέξη το ρήμα περνά στη θέση 2 (Wann kommst du?). Στα ελληνικά το υποκείμενο συνήθως λείπει («Πότε έρχεσαι;»)· στα γερμανικά το du είναι υποχρεωτικό, αμέσως μετά το ρήμα.

Μία εξαίρεση: όταν η ερωτηματική λέξη είναι το υποκείμενο (wer, was), δεν ακολουθεί άλλο υποκείμενο και το ρήμα είναι στο γ΄ ενικό — Wer kommt heute? Was passiert hier?

Οι βασικές ομάδες:

• Πρόσωπα και πράγματα: wer (υποκείμενο), wen (άμεσο αντικείμενο, Akkusativ), wem (έμμεσο αντικείμενο, Dativ), was. Το wessen (γενική, Genitiv) είναι επίσημο.
• Τόπος και χρόνος: wo (θέση), wohin (κατεύθυνση), woher (προέλευση), wann.
• Τρόπος και αιτία: wie, warum. Τα wieso και weshalb είναι συνώνυμα, με την ίδια σύνταξη.

Το wie σχηματίζει σταθερά ζεύγη: wie alt, wie lange, wie oft, wie weit, wie spät, wie viel, wie viele. Το wie viel πάει με μη μετρήσιμα στον ενικό (wie viel Zeit), το wie viele με μετρήσιμα στον πληθυντικό (wie viele Kinder).

Με δύο μέρη ρήματος η ρηματική παρένθεση (Verbklammer) σχηματίζεται από το κλιτό ρήμα στη θέση 2 και το δεύτερο μέρος στο τέλος (απαρέμφατο, χωριζόμενο πρόθημα, μετοχή παρακειμένου/Partizip II): Was möchtest du trinken? Wann fängt der Kurs an? Η ερωτηματική λέξη δεν ανήκει στην παρένθεση.

Για πρόσωπο μετά από πρόθεση, η πρόθεση μπαίνει πριν από το wen / wem και ορίζει την πτώση: mit, zu, von, bei, nach, aus + wem· für, ohne, gegen, um + wen (Mit wem? Für wen?). Στα ελληνικά και τα δύο θέλουν αιτιατική («με ποιον», «για ποιον»). Για πράγμα η πρόθεση ενώνεται με wo(r)-: Womit? Wofür? Worauf? — το auf was είναι μόνο προφορικό.

Το welcher / welche / welches διαλέγει ανάμεσα σε γνωστές επιλογές και παίρνει τις καταλήξεις του der (Welchen Zug nimmst du?). Το was für ein ρωτά για το είδος και παίρνει τις καταλήξεις του ein στον ενικό· στον πληθυντικό και με μη μετρήσιμα το ein χάνεται: Was für Bücher? Was für Musik? Το für εδώ δεν είναι πρόθεση, άρα δεν επιβάλλει αιτιατική — την πτώση ορίζει ο ρόλος στην πρόταση: Was für ein Mann ist das? (ονομαστική, Nominativ), Was für einen Wagen fährst du? (αιτιατική).

Στην πλάγια ερώτηση (Ich weiß nicht, wann er kommt) το ρήμα πηγαίνει στο τέλος — αυτό ανήκει στις δευτερεύουσες προτάσεις.

Παραδείγματα

• Wie heißt du? — Πώς σε λένε;
• Woher kommst du? — Από πού είσαι;
• Wo wohnt deine Familie? — Πού μένει η οικογένειά σου;
• Wann fängt der Kurs an? — Πότε αρχίζει το μάθημα;
• Warum lernst du Deutsch? — Γιατί μαθαίνεις γερμανικά;
• Wen hast du gestern getroffen? — Ποιον συνάντησες χθες;
• Wem gehört diese Jacke? — Σε ποιον ανήκει αυτό το μπουφάν;
• Wie lange wartest du schon? — Πόση ώρα περιμένεις;
• Welchen Zug nimmst du? — Ποιο τρένο παίρνεις;
• Mit wem fährst du nach Berlin? — Με ποιον πας στο Βερολίνο;

Πίνακας

Συχνά λάθη

• ❌ Wann du kommst? → ✅ Wann kommst du? — το κλιτό ρήμα μένει στη θέση 2, αμέσως μετά την ερωτηματική λέξη· το υποκείμενο ακολουθεί.
• ❌ Wer hast du eingeladen? → ✅ Wen hast du eingeladen? — το wer ρωτά για το υποκείμενο, το wen για το άμεσο αντικείμενο (Akkusativ).
• ❌ Wo fährst du am Wochenende? → ✅ Wohin fährst du am Wochenende? — το wo ρωτά για θέση· η κατεύθυνση θέλει wohin, ενώ στα ελληνικά και τα δύο είναι «πού».
• ❌ Auf was wartest du? → ✅ Worauf wartest du? — για πράγματα η πρόθεση ενώνεται με wo(r)-· το auf was είναι μόνο προφορικό. Για πρόσωπα μένει χωριστά και ορίζει την πτώση: Auf wen wartest du?
• ❌ Wie viele Zeit hast du? → ✅ Wie viel Zeit hast du? — το wie viel πάει με μη μετρήσιμα στον ενικό, το wie viele με μετρήσιμα στον πληθυντικό.