Τοπικές προθέσεις στα γερμανικά: wo, wohin, woher — zu, nach, in, aus, von

Κανόνας

Τα γερμανικά οργανώνουν τον τόπο με τρεις ερωτήσεις: Wo? (πού; — θέση), Wohin? (προς τα πού; — κατεύθυνση) και Woher? (από πού; — προέλευση). Το ελληνικό «πού» καλύπτει και τις δύο πρώτες («πού μένεις;», «πού πας;»). Διάλεξε πρώτα την ερώτηση, μετά την πρόθεση· η πτώση προκύπτει από αυτήν. Προσοχή: το «σε» και το «από» παίρνουν αιτιατική, ενώ εδώ κυριαρχεί η δοτική (Dativ).

Θέση (Wo?) — δοτική: in der Schule, auf dem Tisch, bei Anna, gegenüber dem Bahnhof. Το bei σημαίνει «στο σπίτι κάποιου», «σε εταιρεία» ή «κοντά σε πόλη»: bei meinen Eltern, bei Siemens, bei München.

Κατεύθυνση (Wohin?) — τρία σχήματα:

• zu + δοτική — πρόσωπα, εταιρείες, υπηρεσίες, κτίρια απ' έξω: zum Arzt, zur Post, zu Anna.
• nach χωρίς άρθρο — πόλεις, χώρες και ήπειροι χωρίς άρθρο, σημεία του ορίζοντα, και τα σταθερά nach Hause, nach links: nach Hamburg, nach Italien, nach Norden.
• in / an / auf + αιτιατική (Akkusativ) — σε κλειστό χώρο (ins Kino, in die Stadt), σε νερό ή άκρη (ans Meer, an den See), σε επιφάνεια, βουνό ή εκδήλωση (auf den Markt, auf den Berg, auf eine Party).

Μόνο αιτιατική παίρνουν οι προθέσεις διαδρομής: durch (μέσα από), um … (herum) (γύρω από), gegen (σε σύγκρουση: gegen die Wand fahren) και entlang (κατά μήκος) — αυτή μόνο μετά το ουσιαστικό: den Fluss entlang. Το ίδιο ισχύει για το über με τη σημασία «μέσω / πάνω από, πέρα από».

Προέλευση (Woher?) — δοτική: aus για έξοδο από κλειστό χώρο και για πόλη ή χώρα καταγωγής (aus dem Haus, aus Wien, aus der Türkei), von για πρόσωπο, σημείο αφετηρίας, ανοιχτό χώρο ή δραστηριότητα (von Anna, vom Bahnhof, von der Arbeit, von links). Το ελληνικό «από» καλύπτει και τα δύο.

Οι περισσότερες χώρες είναι ουδέτερες και χωρίς άρθρο (Deutschland, Italien, Frankreich, Polen, Japan) και παίρνουν σκέτο nach και aus — ενώ στα ελληνικά λέμε «στην Ιταλία». Η ομάδα με άρθρο — die Schweiz, die Türkei, die Ukraine, die Slowakei, der Iran, der Irak, der Sudan, die Niederlande, die USA — παίρνει in + αιτιατική και aus + δοτική, μαζί με το άρθρο.

Κανονικές συναιρέσεις: zum, zur, im, ins, am, ans, vom, beim. Τα in, an, auf είναι δίπτωτες προθέσεις (Wechselpräpositionen: αιτιατική για κατεύθυνση, δοτική για θέση) — αυτό έχει δικό του κεφάλαιο.

Παραδείγματα

• Ich gehe zum Arzt. — Πηγαίνω στον γιατρό.
• Am Samstag fahren wir nach Hamburg. — Το Σάββατο πάμε στο Αμβούργο.
• Im Sommer fliegen wir in die Türkei. — Το καλοκαίρι πετάμε στην Τουρκία.
• Kommst du mit ins Kino? — Έρχεσαι μαζί μας στο σινεμά;
• Meine Kollegin kommt aus Portugal. — Η συνάδελφός μου είναι από την Πορτογαλία.
• Ich komme gerade von der Arbeit. — Τώρα έρχομαι από τη δουλειά.
• Heute Abend bin ich bei meinen Eltern. — Απόψε είμαι στους γονείς μου.
• Das Hotel liegt gegenüber dem Bahnhof. — Το ξενοδοχείο βρίσκεται απέναντι από τον σταθμό.
• Wir gehen durch den Park und dann um den See. — Περπατάμε μέσα από το πάρκο και μετά γύρω από τη λίμνη.
• Nach dem Kurs fahre ich nach Hause, aber jetzt bin ich noch nicht zu Hause. — Μετά το μάθημα πηγαίνω σπίτι, αλλά τώρα δεν είμαι ακόμα στο σπίτι.

Πίνακας

Συχνά λάθη

• ❌ Ich fahre nach dem Bahnhof. → ✅ Ich fahre zum Bahnhof. — το nach πάει με πόλεις, χώρες χωρίς άρθρο, σημεία του ορίζοντα και τα σταθερά nach Hause / nach links· κτίρια και υπηρεσίες θέλουν zu.
• ❌ Wir fliegen nach der Schweiz. → ✅ Wir fliegen in die Schweiz. — οι χώρες με άρθρο παίρνουν in + αιτιατική.
• ❌ Ich komme von Portugal. → ✅ Ich komme aus Portugal. — η καταγωγή από χώρα ή πόλη και η έξοδος από δωμάτιο θέλουν aus· το von ξεκινά από πρόσωπο ή σημείο αφετηρίας.
• ❌ Ich bin nach Hause. → ✅ Ich bin zu Hause. — το nach Hause απαντά στο wohin?, το zu Hause στο wo?
• ❌ Wir gehen durch dem Park. → ✅ Wir gehen durch den Park. — τα durch, um και gegen παίρνουν πάντα αιτιατική, όπως και το entlang μετά το ουσιαστικό (den Fluss entlang).