Η αντωνυμία es στα γερμανικά: προσωπική, απρόσωπη, Platzhalter και Korrelat
Το es αντικαθιστά ουδέτερο ουσιαστικό, είναι σταθερό υποκείμενο στα es regnet, es gibt, es geht, γεμίζει τη θέση 1 και προαναγγέλλει πρόταση με dass.
Κανόνας
Το γερμανικό es δεν είναι πάντα αντωνυμία που αντικαθιστά κάτι. Έχει πέντε ρόλους, και το κριτήριο είναι: αντικαθιστά μια λέξη — ή απλώς κρατά μια θέση; Προσοχή: λέμε «βρέχει», «υπάρχει», «είναι αργά» χωρίς υποκείμενο· τα γερμανικά θέλουν ρητό es.
- Προσωπική αντωνυμία. Το es αντικαθιστά ουσιαστικό με das σε ονομαστική (Nominativ) και αιτιατική (Akkusativ) (ίδιος τύπος)· η δοτική (Dativ) είναι ihm. Αναφέρεται και σε ολόκληρη δήλωση (Ich weiß es.) και μένει σε κάθε θέση.
- Απρόσωπο es. Ρήματα χωρίς πραγματικό υποκείμενο παίρνουν το es ως σταθερό υποκείμενο: καιρός (es regnet, es schneit, es blitzt, es donnert), ώρα και κατάσταση (es ist spät, es ist halb acht, es ist kalt, es wird dunkel), θόρυβοι και αισθήσεις (es klingelt, es klopft, es riecht nach Kaffee), καθώς και es gibt + αιτιατική (Akkusativ) και es geht + δοτική. Δεν παραλείπεται ποτέ· αν άλλος όρος ανοίγει την πρόταση, μπαίνει μετά το κλιτό ρήμα: Heute regnet es.
- Platzhalter (στοιχείο που κρατά τη θέση) στη θέση 1. Όταν τίποτε άλλο δεν ανοίγει την πρόταση, το es γεμίζει τη θέση πριν από το ρήμα. Αν υπάρχει πραγματικό υποκείμενο, αυτό μένει στο μεσαίο πεδίο (Mittelfeld) και το ρήμα συμφωνεί μαζί του: Es kommen viele Gäste. (όχι kommt). Η απρόσωπη παθητική φωνή δεν έχει καθόλου υποκείμενο και το ρήμα μένει στο γ΄ ενικό: Es wird viel gearbeitet. Και στις δύο περιπτώσεις το es χάνεται μόλις μπει μπροστά κάτι άλλο: Heute kommen viele Gäste. / Hier wird viel gearbeitet. Στο μεσαίο πεδίο δε στέκεται ποτέ.
- Korrelat (προαναγγελτικό es) για επόμενη πρόταση. Το es προαναγγέλλει πρόταση με dass ή απαρέμφατο με zu: Es freut mich, dass du kommst. / Es ist wichtig, pünktlich zu sein. (επίσης es stimmt, es ist schade, es tut mir leid). Αν μπει μπροστά η δευτερεύουσα, φεύγει: Dass du kommst, freut mich. Ως άμεσο αντικείμενο με τα finden, halten für, hassen, lieben είναι όμως υποχρεωτικό: Ich finde es gut, dass … Δεν το παίρνουν όλα τα ρήματα: Ich hoffe, dass … / Ich glaube, dass … χωρίς es.
- Σταθερές εκφράσεις. es eilig haben, es gut meinen, es gut haben, es schwer haben, es sich bequem machen — το es (αιτιατική) ανήκει στη φράση.
Παραδείγματα
- Das Fahrrad ist neu – es steht im Keller. — Το ποδήλατο είναι καινούριο· είναι στο υπόγειο.
- Ich habe das Formular ausgedruckt und es unterschrieben. — Τύπωσα το έντυπο και το υπέγραψα.
- Es regnet seit gestern Abend. — Βρέχει από χθες το βράδυ.
- Heute Abend wird es kalt. — Απόψε θα κάνει κρύο.
- Es ist schon halb acht – wir müssen los. — Είναι ήδη εφτάμισι· πρέπει να φύγουμε.
- Hier gibt es keinen Supermarkt. — Εδώ δεν υπάρχει σούπερ μάρκετ.
- Wie geht es dir? – Danke, es geht mir gut. — Τι κάνεις; – Ευχαριστώ, είμαι καλά.
- Es kommen heute viele Gäste. — Σήμερα έρχονται πολλοί καλεσμένοι. (Με άλλον όρο στη θέση 1: Heute kommen viele Gäste.)
- Es freut mich, dass du mitkommst. — Χαίρομαι που έρχεσαι μαζί μας.
- Ich finde es gut, dass wir früher anfangen. — Το βρίσκω καλό που αρχίζουμε νωρίτερα.
- Sie hat es eilig, aber sie meint es gut. — Βιάζεται, αλλά έχει καλές προθέσεις.
Πίνακας
| Ρόλος του es | Παράδειγμα | Τι γίνεται με το es |
|---|---|---|
| αντωνυμία για ουσιαστικό με das | Das Buch? Es liegt hier. Ich lese es. | πραγματικό υποκείμενο/αντικείμενο — μένει σε κάθε θέση |
| απρόσωπο υποκείμενο (καιρός, ώρα, θόρυβος) | Es regnet. Es ist spät. Es klingelt. | υποχρεωτικό — Heute regnet es. |
| es gibt + Akk. / es geht + Dat. | Es gibt Kaffee. Es geht mir gut. | υποχρεωτικό — Hier gibt es Kaffee. |
| Platzhalter στη θέση 1 | Es kommen viele Gäste. | φεύγει όταν άλλος όρος μπει μπροστά — Heute kommen viele Gäste. |
| Korrelat για πρόταση-υποκείμενο | Es freut mich, dass du kommst. | φεύγει όταν η πρόταση μπει μπροστά — Dass du kommst, freut mich. |
| Korrelat ως άμεσο αντικείμενο | Ich finde es gut, dass wir früher anfangen. | υποχρεωτικό — δεν παραλείπεται |
| σταθερή έκφραση | Sie hat es eilig. Er meint es gut. | μέρος της έκφρασης — δε φεύγει ποτέ |
Συχνά λάθη
- ❌ Gestern es hat geregnet. → ✅ Gestern hat es geregnet. — το απρόσωπο es είναι κανονικό υποκείμενο: με άλλον όρο στη θέση 1 το ρήμα έρχεται δεύτερο και το es μετά.
- ❌ Hier gibt keinen Supermarkt. → ✅ Hier gibt es keinen Supermarkt. — το es του es gibt ανήκει στην έκφραση και μένει σε κάθε θέση, όπως στο es regnet.
- ❌ Heute es kommen viele Gäste. → ✅ Heute kommen viele Gäste. — το es της θέσης 1 χάνεται μόλις άλλος όρος ανοίξει την πρόταση· το ρήμα συμφωνεί πάντα με το viele Gäste.
- ❌ Ich finde gut, dass du fragst. → ✅ Ich finde es gut, dass du fragst. — μετά τα finden και halten für το es ως αντικείμενο είναι υποχρεωτικό πριν από πρόταση με dass.
- ❌ Ich habe eilig. → ✅ Ich habe es eilig. — σε σταθερές εκφράσεις όπως es eilig haben ή es gut meinen το es είναι μέρος της φράσης.
Συχνές ερωτήσεις
Πότε το es είναι υποχρεωτικό και πότε φεύγει;
Είναι υποχρεωτικό ως προσωπική αντωνυμία, με τα απρόσωπα ρήματα (es regnet, es ist spät, es gibt, es geht mir gut), ως αντικείμενο με τα finden ή halten für και στις σταθερές εκφράσεις. Φεύγει μόνο σε δύο από τους ρόλους του: ως Platzhalter, όταν άλλος όρος πιάνει τη θέση 1, και ως Korrelat, όταν μπαίνει μπροστά η ίδια η πρόταση με dass ή το απαρέμφατο με zu.
Γιατί λέμε «Es kommen viele Gäste» και όχι «Es kommt viele Gäste»;
Το es εδώ απλώς κρατά τη θέση 1 και δεν είναι υποκείμενο· υποκείμενο είναι το viele Gäste, γι' αυτό το ρήμα μπαίνει στον πληθυντικό. Βάλε οτιδήποτε άλλο μπροστά και το es χάνεται: Heute kommen viele Gäste.
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο «Es regnet» και στο «Es kommen viele Gäste»;
Στο Es regnet το es είναι το ίδιο το (απρόσωπο) υποκείμενο και μένει σε κάθε θέση: Heute regnet es. Στο Es kommen viele Gäste απλώς γεμίζει τη θέση 1 για το πραγματικό υποκείμενο και φεύγει μόλις άλλος όρος ανοίξει την πρόταση.
Έχει το es άλλους τύπους πτώσης;
Ως αντωνυμία για ουδέτερο ουσιαστικό η ονομαστική και η αιτιατική είναι es και η δοτική (Dativ) ihm: Das Kind schläft – ich helfe ihm. Το απρόσωπο es και το es της θέσης 1 εμφανίζονται μόνο ως υποκείμενο· σε εκφράσεις όπως es eilig haben το es είναι αιτιατική που δεν αλλάζει.
Πότε χρειάζομαι es πριν από πρόταση με dass;
Με τα es freut mich, es ist wichtig, es stimmt όταν προηγείται η κύρια πρόταση (Es freut mich, dass du kommst) — φεύγει αν μπει μπροστά η δευτερεύουσα (Dass du kommst, freut mich). Με τα finden, halten für, hassen, lieben είναι υποχρεωτικό (Ich finde es gut, dass …). Ρήματα όπως hoffen ή glauben δεν παίρνουν καθόλου es.