Zaimki dzierżawcze po niemiecku (mein, dein, sein, ihr): odmiana

Reguła

Zaimek dzierżawczy mówi, do kogo coś należy: mein Auto, deine Idee, ihr Hund. Praca jest tu podzielona na dwie części: właściciel wybiera temat, a rzecz posiadana narzuca końcówkę.

Dziewięć tematów: ich → mein-, du → dein-, er → sein-, es → sein-, sie (ona) → ihr-, wir → unser-, ihr (wy) → euer-, sie (oni, one) → ihr-, Sie (forma grzecznościowa) → Ihr-.

To pierwsza pułapka dla Polaków: niemiecki nie ma odpowiednika uniwersalnego „swój". O wyborze między sein i ihr decyduje rodzaj gramatyczny (osoba) właściciela, nie rodzaj rzeczy posiadanej: Anna sucht ihren Schlüssel, ale Paul sucht seinen Schlüssel. Liczy się gramatyka, nie płeć — das Mädchen jest rodzaju nijakiego, więc Das Mädchen sucht seinen Schlüssel.

Druga część to czysta mechanika. Końcówki są identyczne jak w ein i kein: brak końcówki w mianowniku rodzaju męskiego i w rodzaju nijakim liczby pojedynczej, -e w rodzaju żeńskim i w liczbie mnogiej, -en w bierniku rodzaju męskiego, -em i -er w celowniku. W celowniku liczby mnogiej dochodzi jeszcze końcówka -n przy samym rzeczowniku: mit meinen Freunden.

Dwa szczegóły pisowni warto zapamiętać od razu. W euer wypada -e- z tematu, gdy tylko pojawia się końcówka (euer Zimmer, ale eure Zimmer, euren Eltern), natomiast w unser ono zostaje (unsere Wohnung). Formę grzecznościową Ihr piszemy zawsze wielką literą — w piśmie tylko to odróżnia ją od ihr (jej, ich).

Gdy rzeczownik znika, zaimek staje się samodzielny i musi wziąć pełną końcówkę: w mianowniku rodzaju męskiego -er, w rodzaju nijakim -(e)s, w pozostałych formach jak w tabeli. Ist das dein Stift? – Nein, meiner ist blau. / Das ist meins. Dłuższa forma meines jest równie poprawna i brzmi bardziej książkowo.

Formy dopełniacza (meines Bruders) omawiamy razem z dopełniaczem, na wyższym poziomie.

Przykłady

• Mein Bruder wohnt in Hamburg. — Mój brat mieszka w Hamburgu.
• Wie heißt deine Schwester? — Jak ma na imię twoja siostra?
• Er sucht seinen Schlüssel. — On szuka jego klucza.
• Sie fährt mit ihrem Fahrrad zur Arbeit. — Ona jeździ do pracy jej rowerem.
• Unsere Wohnung ist ziemlich klein. — Nasze mieszkanie jest dość małe.
• Habt ihr eure Hausaufgaben gemacht? — Odrobiliście wasze zadania domowe?
• Ich helfe meiner Mutter im Garten. — Pomagam mojej mamie w ogrodzie.
• Ist das Ihr Mantel, Frau Weber? — Czy to pani płaszcz, pani Weber?
• Das ist nicht mein Stift — meiner ist blau. — To nie jest mój długopis — mój jest niebieski.

Tabela

Formy samodzielne (bez rzeczownika):

Typowe błędy

• ❌ Sie liebt ihr Mann. → ✅ Sie liebt ihren Mann. — końcówkę narzuca rzeczownik: der Mann jako dopełnienie bliższe stoi w bierniku, więc -en.
• ❌ Er fährt mit seine Schwester. → ✅ Er fährt mit seiner Schwester. — po mit zawsze stoi celownik, a w rodzaju żeńskim ma on końcówkę -er.
• ❌ Anna besucht seinen Vater. → ✅ Anna besucht ihren Vater. — temat zależy od właścicielki: Anna = sie, więc ihr-, nigdy sein-.
• ❌ Das ist meine Buch. → ✅ Das ist mein Buch. — rodzaj nijaki w mianowniku i bierniku nie ma końcówki, dokładnie jak ein Buch.
• ❌ Ist das dein? → ✅ Ist das deins? — bez rzeczownika zaimek potrzebuje pełnej końcówki: nijaki -(e)s, męski -er (deiner).

Powiązane tematy

Tematów najlepiej uczyć się razem z zaimkami osobowymi, a końcówek razem z ein i kein — to jeden i ten sam zestaw. Skąd biorą się końcówki -en, -em i -er, wyjaśniają rozdziały o bierniku i celowniku.