Zaimek es w niemieckim: osobowy, bezosobowy, wypełniający i zapowiadający

Reguła

Niemieckie es nie zawsze jest zaimkiem, który coś zastępuje. Pełni pięć funkcji, a pytanie, które je rozdziela, brzmi: czy to es zastępuje jakieś słowo — czy tylko trzyma wolne miejsce?

• Zaimek osobowy. es zastępuje rzeczownik rodzaju nijakiego (wyraz z rodzajnikiem das) w mianowniku i bierniku — obie formy brzmią es, a celownik tego samego zaimka to ihm. es może też odnosić się do całej wypowiedzi: Ich weiß es.
• Es bezosobowe. Część czasowników nie ma prawdziwego podmiotu i przyjmuje es jako stały podmiot: pogoda (es regnet, es schneit, es blitzt, es donnert), czas i stan (es ist spät, es ist kalt, es wird dunkel), dźwięki (es klingelt, es klopft), a do tego es gibt + biernik i es geht + celownik. Tego es nigdy nie pomijamy — gdy zdanie otwiera inny element, es przechodzi za czasownik: Heute regnet es.
• Es wypełniające pierwsze miejsce. Jeśli zdania nie otwiera żaden inny element, es zajmuje miejsce przed czasownikiem, a prawdziwy podmiot zostaje w środku zdania: Es kommen viele Gäste. — czasownik uzgadnia się właśnie z nim (kommen, nie kommt). Ten sam wypełniacz otwiera stronę bierną bezpodmiotową, która nie ma podmiotu w ogóle: Es wird viel gearbeitet. W obu wypadkach es znika, gdy na początek trafi cokolwiek innego: Heute kommen viele Gäste. / Hier wird viel gearbeitet.
• Es zapowiadające zdanie podrzędne. es zapowiada zdanie z dass albo bezokolicznik z zu: Es freut mich, dass du kommst. / Es ist wichtig, pünktlich zu sein. (tak samo es stimmt, es ist schade, es tut mir leid). Gdy zdanie podrzędne stanie na początku, es znika: Dass du kommst, freut mich. Jako dopełnienie w bierniku przy finden, halten für, hassen, lieben jest natomiast obowiązkowe: Ich finde es gut, dass … Nie każdy czasownik je ma — Ich hoffe, dass … obywa się bez es.
• Stałe zwroty. es eilig haben, es gut meinen, es gut haben, es schwer haben, es sich bequem machen — tutaj es jest częścią wyrażenia.

Przykłady

• Das Fahrrad ist neu – es steht im Keller. — Rower jest nowy — stoi w piwnicy.
• Ich habe das Formular ausgedruckt und es unterschrieben. — Wydrukowałem formularz i go podpisałem.
• Es regnet seit gestern Abend. — Pada od wczorajszego wieczoru.
• Heute Abend wird es kalt. — Dziś wieczorem zrobi się zimno.
• Es ist schon halb acht – wir müssen los. — Jest już wpół do ósmej — musimy iść.
• Hier gibt es keinen Supermarkt. — Nie ma tu supermarketu.
• Wie geht es dir? – Danke, es geht mir gut. — Jak się masz? — Dziękuję, mam się dobrze.
• Es kommen heute viele Gäste. — Dziś przyjdzie wielu gości. (z innym elementem na pierwszym miejscu: Heute kommen viele Gäste.)
• Es freut mich, dass du mitkommst. — Cieszę się, że idziesz z nami.
• Ich finde es gut, dass wir früher anfangen. — Uważam, że to dobrze, że zaczynamy wcześniej.
• Sie hat es eilig, aber sie meint es gut. — Ona się spieszy, ale ma dobre intencje.

Tabela

Typowe błędy

• ❌ Gestern es hat geregnet. → ✅ Gestern hat es geregnet. — Bezosobowe es jest zwykłym podmiotem: gdy na początku stoi inny element, czasownik idzie na drugie miejsce, a es za niego.
• ❌ Hier gibt keinen Supermarkt. → ✅ Hier gibt es keinen Supermarkt. — es w zwrocie es gibt należy do wyrażenia i zostaje na każdej pozycji, tak samo jak w es regnet.
• ❌ Heute es kommen viele Gäste. → ✅ Heute kommen viele Gäste. — Wypełniające es istnieje tylko na pierwszym miejscu; czasownik i tak uzgadnia się z viele Gäste.
• ❌ Ich finde gut, dass du fragst. → ✅ Ich finde es gut, dass du fragst. — Po finden i halten für dopełnienie es w bierniku jest przed zdaniem z dass obowiązkowe.
• ❌ Ich habe eilig. → ✅ Ich habe es eilig. — W stałych zwrotach typu es eilig haben czy es gut meinen es jest częścią wyrażenia.

Powiązane tematy

Pełną tabelę zaimków osobowych (z celownikiem ihm), regułę czasownika na drugim miejscu, zdania z dass, bezokolicznik z zu oraz formy da(r)- opisują osobne rozdziały.