W-Fragen: wer, was, wo, wann, wie, warum i szyk zdania pytającego

Reguła

W-Fragen to pytania otwarte: zaczynają się od słówka pytającego (prawie wszystkie mają na początku w) i nie da się na nie odpowiedzieć ja ani nein. Schemat brzmi: słówko pytające (miejsce 1) – odmieniony czasownik (miejsce 2) – podmiot – reszta zdania.

W pytaniu o rozstrzygnięcie jest inaczej: to sam czasownik otwiera zdanie (Kommst du morgen?). Gdy dostawimy przed nim słówko pytające, czasownik przesuwa się na drugie miejsce: Wann kommst du?

Jeden wyjątek od „podmiot na trzecim miejscu”: jeśli słówko pytające samo jest podmiotem (wer, was), nie ma już osobnego podmiotu, a czasownik stoi w 3. osobie liczby pojedynczej — Wer kommt heute? Was passiert hier?

Na poziomie A1 wystarczą trzy grupy słówek:

• osoby i rzeczy: wer (podmiot), wen (dopełnienie w bierniku), wem (dopełnienie w celowniku), was;
• miejsce i czas: wo (miejsce), wohin (kierunek), woher (pochodzenie), wann;
• sposób i przyczyna: wie, warum. Słowa wieso i weshalb znaczą to samo co warum.

wie chętnie łączy się w stałe pary: wie alt, wie lange, wie oft, wie weit, wie spät, wie viel, wie viele. Formy wie viel używamy przy rzeczownikach niepoliczalnych w liczbie pojedynczej (wie viel Zeit), a wie viele przy policzalnych w liczbie mnogiej (wie viele Kinder).

Przy dwóch częściach orzeczenia powstaje klamra: tworzą ją odmieniony czasownik na drugim miejscu i druga część na samym końcu — Was möchtest du trinken? Wann fängt der Kurs an? Wen hast du getroffen?

Pytając o osobę z przyimkiem, stawiamy przyimek przed wen lub wem, a o przypadku decyduje właśnie przyimek: mit, zu, von, bei, nach, aus wymagają wem, natomiast für, ohne, gegen, um wymagają wen — Mit wem fährst du? Für wen ist das? Przy rzeczach przyimek zlewa się w złożenie z wo(r)-: Womit? Wofür? Worauf? Wariant auf was jest potoczny.

Dwa kolejne słówka precyzują pytanie. welch- wybiera jeden element ze znanego zbioru i przyjmuje końcówki rodzajnika określonego (Welcher Zug? Welchen Zug nimmst du?). was für ein pyta o rodzaj i przyjmuje w liczbie pojedynczej końcówki ein; w liczbie mnogiej oraz przy rzeczownikach niepoliczalnych ein znika: Was für Bücher liest du? Was für Musik hörst du? Tutejsze für nie jest przyimkiem i nie narzuca biernika — przypadek wynika z roli w zdaniu: Was für ein Mann ist das?

Gdy pytanie staje się częścią dłuższego zdania (Ich weiß nicht, wann er kommt), czasownik wędruje na koniec — to już temat zdań podrzędnych.

Przykłady

• Wie heißt du? — Jak się nazywasz?
• Woher kommst du? — Skąd pochodzisz?
• Wo wohnt deine Familie? — Gdzie mieszka twoja rodzina?
• Wann fängt der Kurs an? — Kiedy zaczyna się kurs?
• Warum lernst du Deutsch? — Dlaczego uczysz się niemieckiego?
• Wen hast du gestern getroffen? — Kogo wczoraj spotkałeś?
• Wem gehört diese Jacke? — Do kogo należy ta kurtka?
• Wie lange wartest du schon? — Jak długo już czekasz?
• Welchen Zug nimmst du? — Który pociąg wybierasz?
• Mit wem fährst du nach Berlin? — Z kim jedziesz do Berlina?

Tabela

Typowe błędy

• ❌ Wann du kommst? → ✅ Wann kommst du? — odmieniony czasownik zostaje na drugim miejscu, tuż za słówkiem pytającym, a podmiot idzie po nim.
• ❌ Wer hast du eingeladen? → ✅ Wen hast du eingeladen? — wer pyta o podmiot, wen o dopełnienie w bierniku.
• ❌ Wo fährst du am Wochenende? → ✅ Wohin fährst du am Wochenende? — wo pyta o miejsce, a o kierunek pytamy przez wohin.
• ❌ Auf was wartest du? → ✅ Worauf wartest du? — przy rzeczach przyimek zlewa się w formę wo(r)-; auf was jest tylko potoczne. Przy osobach zostaje osobno i narzuca przypadek: Auf wen wartest du?
• ❌ Wie viele Zeit hast du? → ✅ Wie viel Zeit hast du? — wie viel łączy się z rzeczownikami niepoliczalnymi w liczbie pojedynczej, wie viele z policzalnymi w liczbie mnogiej.