lassen + Infinitiv në gjermanisht: bëj që të bëhet, lë dikë të bëjë, sich lassen

Rregulla

lassen ka dy detyra. Kur qëndron vetëm, është folje e plotë dhe do të thotë lë diçka diku ose lë, ndaloj së bëri diçka. Me një folje të dytë në paskajore pa zu do të thotë bëj që diçka të bëhet ose lë dikë të bëjë diçka – dhe atëherë sillet si folje modale: pa zu, dhe paskajorja e mbyll kornizën foljore (Verbklammer).

Kuptimi të ndihmon (lassen ≈ lë / bëj që dikush të), forma jo: shqipja thotë të + lidhore (më lënë të udhëtoj), gjermanishtja e vë paskajoren e zhveshur në fund dhe në Perfekt përdor paskajoren e dyfishtë.

Tri kuptimet e lassen + Infinitiv:

• Shkakore – e bën dikush tjetër. Wir lassen das Auto reparieren. Kryesi, kur përmendet, del në kallëzore (Akkusativ): Ich lasse den Klempner kommen. Kur puna bëhet për kryefjalën dhe objekti është tashmë kundrinor në kallëzore, përfituesi del në dhanore (Dativ): Ich lasse mir die Haare schneiden.
• Lejuese – e lejon. Sie lässt ihn ausreden; personi që lejohet është në kallëzore.
• sich lassen + Infinitiv – është e mundur. Das lässt sich reparieren = Das kann repariert werden. Zëvendëson shpesh pësoren me können; ndajfoljet leicht, gut, kaum ose një mohim janë të shpeshta, por jo të detyrueshme: Das lässt sich machen.

Format. lassen është folje e fortë: a → ä te du dhe er (du lässt, er lässt), Präteritum (e kryera e thjeshtë) ließ. Në Perfekt ka dy forma: pjesoren gelassen kur lassen qëndron vetëm, dhe paskajoren zëvendësuese (Ersatzinfinitiv) lassen kur pas saj vjen një paskajore tjetër – Ich habe das Auto reparieren lassen. Kjo e dyta është norma; gelassen pranë një paskajoreje haset rrallë.

Rendi i fjalëve. Në fjalinë kryesore lassen zë vendin e dytë, paskajoret shkojnë në fund. Në fjalinë e nënrenditur me kohë të thjeshtë lassen i zgjedhuar shkon krejt në fund (…, weil ich das Auto reparieren lasse). Me paskajore të dyfishtë haben qëndron përpara të dy paskajoreve (…, weil ich das Auto habe reparieren lassen). Dhe Lass uns …! / Lasst uns …! është ftesë: «hajde të …».

Shembuj

• Ich lasse den Schlüssel zu Hause. — E lë çelësin në shtëpi.
• Lass mich! — Më lër të qetë!
• Wir lassen das Auto morgen reparieren. — Nesër e çojmë makinën për riparim.
• Ich lasse mir die Haare schneiden. — Po i pres flokët te parukieri (i pret ai, jo unë).
• Der Chef lässt den Praktikanten den Bericht schreiben. — Shefi e vë praktikantin të shkruajë raportin.
• Sie lässt ihn ausreden. — Ajo e lë atë të mbarojë fjalën.
• Meine Eltern lassen mich nicht allein verreisen. — Prindërit e mi nuk më lënë të udhëtoj vetëm.
• Das Fenster lässt sich nicht öffnen. — Dritarja nuk mund të hapet.
• Ich habe das Auto reparieren lassen. — Makinën e çova për riparim (e riparoi mekaniku).
• Ich weiß nicht, warum sie den Vertrag nicht hat prüfen lassen. — Nuk e di pse ajo nuk e dha kontratën për kontroll.
• Lass uns morgen ins Kino gehen! — Hajde të shkojmë nesër në kinema!

Tabela

Imperativ (urdhërorja): Lass! – Lasst! – Lassen Sie! · Perfekt: hat gelassen kur qëndron vetëm, hat … lassen me një paskajore të dytë.

Gabime të shpeshta

• ⚠️ Ich habe das Auto reparieren gelassen. → ✅ Ich habe das Auto reparieren lassen. — nuk është gabim, por haset rrallë: me paskajore të dytë norma është paskajorja lassen; gelassen është pjesorja e lassen kur qëndron vetëm.
• ❌ Ich lasse mein Auto zu reparieren. → ✅ Ich lasse mein Auto reparieren. — si folje modale, lassen merr paskajore pa zu.
• ❌ Das Fenster lässt nicht öffnen. → ✅ Das Fenster lässt sich nicht öffnen. — kuptimi i mundësisë kërkon përemrin vetvetor sich.
• ❌ …, weil ich das Auto reparieren lassen habe. → ✅ …, weil ich das Auto habe reparieren lassen. — në fjalinë e nënrenditur me paskajore të dyfishtë folja e zgjedhuar qëndron përpara të dy paskajoreve.
• ❌ Ich lasse mich die Haare schneiden. → ✅ Ich lasse mir die Haare schneiden. — die Haare është tashmë kundrinori në kallëzore, prandaj personi për të cilin bëhet puna del në dhanore.