Plusquamperfekt në gjermanisht: hatte/war + Partizip II (më se e kryera)

Rregulla

Plusquamperfekt (≈ më se e kryera) është e shkuara para së shkuarës: shënon më të hershmen nga dy ngjarje të shkuara. Formohet me hatte ose war – Präteritumi i haben dhe sein – dhe Partizip II (pjesoren) në fund të fjalisë: Ich hatte den Schlüssel vergessen.

Shqipja të ndihmon me formën (kisha harruar, isha nisur), por gjermanishtja e kërkon këtë kohë më rreptë, sidomos pas nachdem.

Ndihmësja është thjesht ajo që folja merr në Perfekt (≈ e kryera): ich habe gearbeitet → ich hatte gearbeitet, ich bin gefahren → ich war gefahren. war del me lëvizje nga A në B (gehen, kommen, fahren), me ndryshim gjendjeje (einschlafen, aufstehen, passieren) dhe me sein, bleiben, werden; hatte mbulon të tjerat, përfshirë pothuajse çdo folje me kundrinor të drejtë (Akkusativ) dhe të gjitha foljet vetvetore.

Kjo kohë kërkon një pikë të dytë, më të vonë, në të shkuarën, në të njëjtën fjali ose afër saj. Për një ngjarje të vetme përdor Perfekt në bisedë ose Präteritum (≈ e kryera e thjeshtë) në rrëfim.

Rendi i kohëve (Zeitenfolge). nachdem paraqet ngjarjen më të hershme: kur fjalia kryesore është në të shkuarën, fjalia me nachdem merr Plusquamperfekt, kurse fjalia kryesore Präteritum – ose Perfekt në të folur: Nachdem er gegessen hatte, ging er spazieren. Shqip mund të thuash pasi hëngri, doli, por gjermanishtja standarde këtu kërkon Plusquamperfekt. bevor dhe als punojnë anasjelltas: ato paraqesin ngjarjen më të vonë dhe mbeten në Präteritum, ndërsa Plusquamperfekt qëndron në fjalinë kryesore: Als wir ankamen, hatte der Film schon angefangen. Pa lidhëz, radhën e tregojnë ndajfoljet schon, vorher dhe zuvor.

Rendi i fjalëve. Në fjalinë kryesore hatte/war zë vendin e dytë dhe pjesorja e mbyll fjalinë (kornizë foljore, Verbklammer). Në fjalinë e nënrenditur hatte/war vjen në fund, pas pjesores: …, nachdem er das Formular ausgefüllt hatte.

Kujdes me Umlaut-in: hatte tregon një fakt, hätte është Konjunktiv II (≈ «do të kisha bërë») dhe tregon diçka jo reale.

Shembuj

• Nachdem wir gegessen hatten, gingen wir spazieren. — Pasi kishim ngrënë, dolëm për shëtitje.
• Ich hatte meinen Schlüssel im Büro vergessen und kam nicht in die Wohnung. — Kisha harruar çelësin në zyrë dhe nuk mund të hyja në banesë.
• Als der Film anfing, war Paul schon eingeschlafen. — Kur filloi filmi, Pauli kishte rënë tashmë në gjumë.
• Der Zug war schon abgefahren, als wir am Bahnhof ankamen. — Treni ishte nisur tashmë kur mbërritëm në stacion.
• Sie hatte die Tickets im Internet gekauft, deshalb mussten wir nicht warten. — Ajo i kishte blerë biletat në internet, prandaj nuk na u desh të prisnim.
• Nachdem er die Prüfung bestanden hatte, hat er groß gefeiert. — Pasi e kishte kaluar provimin, festoi me të madhe.
• Nachdem die Gäste gegangen waren, räumte sie die Küche auf. — Pasi kishin ikur mysafirët, ajo rregulloi kuzhinën.
• Ich hatte den Film schon zweimal gesehen, deshalb blieb ich zu Hause. — E kisha parë filmin tashmë dy herë, prandaj mbeta në shtëpi.
• Bevor sie die neue Stelle bekam, war sie schon nach Berlin gezogen. — Para se të merrte vendin e ri të punës, ajo ishte shpërngulur tashmë në Berlin.

Tabela

Gabime të shpeshta

• ❌ Nachdem wir gegessen haben, gingen wir spazieren. → ✅ Nachdem wir gegessen hatten, gingen wir spazieren. — kur fjalia kryesore është në të shkuarën, fjalia me nachdem merr Plusquamperfekt, jo Perfekt.
• ❌ Nachdem sie angekommen hatte, rief sie ihre Mutter an. → ✅ Nachdem sie angekommen war, rief sie ihre Mutter an. — ndihmësja mbetet ajo e Perfekt: ankommen merr sein, pra war – edhe pse shqip thua kishte mbërritur.
• ❌ Er war den Brief geschrieben. → ✅ Er hatte den Brief geschrieben. — schreiben ka kundrinor të drejtë (Akkusativ) dhe merr haben, prandaj hatte.
• ❌ …, nachdem er das Formular hatte ausgefüllt. → ✅ …, nachdem er das Formular ausgefüllt hatte. — në fjalinë e nënrenditur hatte/war qëndron krejt në fund, pas Partizip II.
• ❌ Nachdem ich gegessen hätte, ging ich los. → ✅ Nachdem ich gegessen hatte, ging ich los. — hätte është Konjunktiv II dhe tregon diçka jo reale; një ngjarje reale para një tjetre të shkuar merr hatte.