Përemrat vetorë në gjermanisht (Personalpronomen): ich, mich, mir dhe të gjitha format

Rregulla

Përemri vetor zëvendëson një emër që e ke përmendur tashmë, dhe në gjermanisht ai ndryshon formë sipas rasës – ashtu si shqip unë, mua, më. Në nivelin A1 të duhen tri forma për çdo përemër: forma e kryefjalës, e kundrinorit dhe e marrësit.

Format e kryefjalës (emërore, Nominativ) janë ich, du, er, sie, es, wir, ihr, sie, Sie. I përgjigjen pyetjes Wer? dhe përcaktojnë mbaresën e foljes. Ndryshe nga shqipja, ku mjafton vij, në fjalinë gjermane kryefjala-përemër zakonisht nuk hiqet: ich komme.

Format e kundrinorit (kallëzore, Akkusativ) i përgjigjen pyetjes Wen? ose Was? dhe qëndrojnë pas shumicës së foljeve – sehen, fragen, besuchen, brauchen, anrufen – dhe pas parafjalëve für, ohne, gegen, um, durch. Ndryshojnë vetëm pesë forma: ich → mich, du → dich, er → ihn, wir → uns, ihr → euch; sie, es dhe Sie mbeten siç janë.

Format e marrësit (dhanore, Dativ) i përgjigjen pyetjes Wem?. Të duhen me helfen, danken, gehören, gefallen dhe pas parafjalëve të dhanores mit, bei, zu, von, nach, aus, seit: mir, dir, ihm, ihr, ihm, uns, euch, ihnen, Ihnen.

Tri gjëra shkaktojnë shumicën e gabimeve të fillestarëve:

• Tri fjalë për «ti» dhe «ju». du = një person që e njeh mirë, ihr = disa persona që i njeh mirë, Sie = mirësjellje, për një person ose për një grup të tërë. Edhe shqip i drejtohemi dikujt me ju, por Sie shkruhet gjithmonë me S të madhe dhe merr të njëjtën formë foljore si sie (ata): Sie kommen, Sie sind.
• Sendet kanë gjini. Përemri kopjon nyjën e emrit: der Tisch → er, die Lampe → sie, das Buch → es, dhe çdo shumës → sie. Edhe shqip tavolina bëhet ajo, por gjinitë rrallë përputhen: der Tisch dhe der Kaffee janë er, ndonëse tavolina dhe kafeja janë femërore, kurse das Mädchen është es, edhe pse vajza është femër.
• sie mund të jetë tri fjalë të ndryshme. sie ist = ajo është, sie sind = ata janë, Sie sind = ju jeni (mirësjellje).

Renditja me dy përemra: kallëzorja vjen e para – Ich gebe es dir – ndërsa shqipja në ta jap (të + e) e vë marrësin përpara. Përemri del gjithashtu para një kundrinori emëror: Ich gebe ihm das Buch. Për një send pas një parafjale gjermanishtja preferon një fjalë me da- (damit, dafür); format vetvetore si sich kanë mësimin e tyre, kurse përemrat në gjinore (meiner, deiner) janë të rrallë dhe letrarë, prandaj nuk të duhen në A1.

Shembuj

• Ich komme aus Polen. Und du? — Unë jam nga Polonia. Po ti?
• Kannst du mich morgen anrufen? — Mund të më telefonosh nesër?
• Der Kaffee ist kalt. Er schmeckt mir nicht. — Kafeja është e ftohtë. Nuk më pëlqen shija e saj.
• Wir besuchen sie am Wochenende. — Në fundjavë e vizitojmë atë / i vizitojmë ata.
• Ich schenke ihm eine Uhr zum Geburtstag. — Atij i dhuroj një orë për ditëlindje.
• Wo seid ihr? Ich sehe euch nicht. — Ku jeni ju (shumës)? Nuk ju shoh.
• Können Sie mir bitte helfen? — A mund të më ndihmoni, ju lutem? (mirësjellje)
• Das Fahrrad gehört ihr, nicht ihm. — Biçikleta i përket asaj, jo atij.
• Ich gebe es dir morgen zurück. — Nesër ta kthej.

Tabela

Gabime të shpeshta

• ❌ Ich sehe er. → ✅ Ich sehe ihn. — sehen merr kundrinor në kallëzore; er mund të jetë vetëm kryefjalë.
• ❌ Kannst du mich helfen? → ✅ Kannst du mir helfen? — helfen kërkon dhanoren, prandaj mich bëhet mir (ndryshe nga shqipja, ku ndihmoj merr kallëzoren).
• ❌ Der Zug ist weg. Es ist pünktlich abgefahren. → ✅ Er ist pünktlich abgefahren. — përemri merr gjininë e emrit: der Zug është mashkullor, prandaj er.
• ❌ Herr Meier, kannst du mir helfen? → ✅ Herr Meier, können Sie mir helfen? — Herr/Frau + mbiemri do të thotë Sie i mirësjelljes, me të njëjtën formë foljore si sie (ata).
• ❌ Ich gebe dir es. → ✅ Ich gebe es dir. — kur të dy kundrinorët janë përemra, kallëzorja vjen para dhanores.