Përemrat pronorë në gjermanisht (mein, dein, sein, ihr): format dhe mbaresat
Pronari zgjedh temën (ich → mein, sie → ihr); sendi që zotërohet zgjedh mbaresën: mein Buch, meine Tasche, meinen Bruder.
Rregulla
Nyja pronore (Possessivartikel) tregon kujt i përket diçka – mein Auto, deine Idee, ihr Hund. Ndryshe nga shqipja, ku përemri pronor zakonisht vjen pas emrit (vëllai im), në gjermanisht ai qëndron para emrit dhe lakohet si ein. Puna ndahet në dy pjesë: pronari zgjedh temën, emri që zotërohet zgjedh mbaresën.
Nëntë temat: ich → mein-, du → dein-, er → sein-, es → sein-, sie (ajo) → ihr-, wir → unser-, ihr (ju, shumës) → euer-, sie (ata) → ihr-, Sie (mirësjellje) → Ihr-.
Gjysma e parë do të të duket e njohur, sepse edhe shqip i tij dhe i saj tregojnë pronarin: Anna sucht ihren Schlüssel (Ana kërkon çelësin e saj), por Paul sucht seinen Schlüssel (Pali kërkon çelësin e tij). Megjithatë ka dy dallime. Gjermanishtja shikon gjininë gramatikore të pronarit, jo gjininë natyrore: das Mädchen sucht seinen Schlüssel, sepse das Mädchen është asnjanës. Dhe fjala shqipe i vet nuk ka përgjegjëse në gjermanisht – edhe aty ku shqip do të thoshe çelësin e vet, gjermanishtja zgjedh sein- ose ihr- sipas pronarit.
Gjysma e dytë është mekanikë e pastër: nyjat pronore marrin të njëjtat mbaresa si ein dhe kein. Asnjë mbaresë te mashkullorja në emërore dhe te asnjanësja në emërore dhe kallëzore, -e për femëroren dhe shumësin, -en për mashkulloren në kallëzore, -em dhe -er në dhanoren e njëjësit dhe -en në dhanoren e shumësit (meinen Eltern) – bashkë me -n-në e zakonshme shtesë te emri: mit meinen Freunden.
Dy hollësi për t'u mësuar herët. euer e humb -e-në e temës sapo i shtohet një mbaresë (euer Zimmer → eure Zimmer, euren Eltern), ndërsa unser e ruan (unsere Wohnung). Dhe Ihr për Sie e mirësjelljes shkruhet me shkronjë të madhe kudo në fjali, çka në shkrim e dallon nga ihr (i saj, i tyre).
Kur emri zhduket, nyja pronore bëhet përemër i vërtetë dhe ka nevojë për mbaresë të plotë, ashtu si shqip im bëhet i imi: mashkullorja në emërore merr -er, asnjanësja -(e)s, pjesa tjetër si në tabelë. Ist das dein Stift? – Nein, meiner ist blau. / Das ist meins. Forma më e gjatë e shkruar meines është po aq e saktë.
Format e gjinores si meines Bruders vijnë bashkë me rasën gjinore (Genitiv) në një nivel të mëvonshëm.
Shembuj
- Mein Bruder wohnt in Hamburg. — Vëllai im jeton në Hamburg.
- Wie heißt deine Schwester? — Si quhet motra jote?
- Er sucht seinen Schlüssel. — Ai kërkon çelësin e tij.
- Sie fährt mit ihrem Fahrrad zur Arbeit. — Ajo shkon në punë me biçikletën e saj.
- Unsere Wohnung ist ziemlich klein. — Banesa jonë është mjaft e vogël.
- Habt ihr eure Hausaufgaben gemacht? — A i keni bërë detyrat tuaja të shtëpisë? (shumës)
- Ich helfe meiner Mutter im Garten. — E ndihmoj nënën time në kopsht.
- Ist das Ihr Mantel, Frau Weber? — A është kjo palltoja juaj, zonja Weber? (mirësjellje)
- Das ist nicht mein Stift — meiner ist blau. — Ky nuk është stilolapsi im – i imi është blu.
Tabela
| mein | mashkullore (der Bruder) | asnjanëse (das Buch) | femërore (die Tasche) | shumës (die Eltern) |
|---|---|---|---|---|
| emërore (Nominativ) | mein Bruder | mein Buch | meine Tasche | meine Eltern |
| kallëzore (Akkusativ) | meinen Bruder | mein Buch | meine Tasche | meine Eltern |
| dhanore (Dativ) | meinem Bruder | meinem Buch | meiner Tasche | meinen Eltern |
| pronari | ich | du | er | es | sie (ajo) | wir | ihr | sie (ata) | Sie |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| tema | mein | dein | sein | sein | ihr | unser | euer | ihr | Ihr |
| + Buch | mein Buch | dein Buch | sein Buch | sein Buch | ihr Buch | unser Buch | euer Buch | ihr Buch | Ihr Buch |
Forma e pavarur (pa emër pas saj):
| pa emër | mashkullore | asnjanëse | femërore | shumës |
|---|---|---|---|---|
| emërore (Nominativ) | meiner | mein(e)s | meine | meine |
| kallëzore (Akkusativ) | meinen | mein(e)s | meine | meine |
| dhanore (Dativ) | meinem | meinem | meiner | meinen |
Gabime të shpeshta
- ❌ Sie liebt ihr Mann. → ✅ Sie liebt ihren Mann. — mbaresa vjen nga emri që zotërohet: der Mann si kundrinor i drejtë është në kallëzore mashkullore, pra -en.
- ❌ Er fährt mit seine Schwester. → ✅ Er fährt mit seiner Schwester. — mit kërkon dhanoren, dhe femërorja në dhanore mbaron me -er.
- ❌ Anna besucht seinen Vater. → ✅ Anna besucht ihren Vater. — kur bëhet fjalë për babanë e Anës, tema ndjek pronarin: Anna = sie, pra ihr- (seinen Vater do të ishte babai i një burri).
- ❌ Das ist meine Buch. → ✅ Das ist mein Buch. — asnjanësja në njëjës nuk merr mbaresë në emërore dhe kallëzore, njësoj si ein Buch.
- ❌ Ist das dein? → ✅ Ist das deins? — pa emër, nyja pronore ka nevojë për mbaresë të plotë: asnjanëse -(e)s, mashkullore -er (deiner).
Pyetje të shpeshta
sein apo ihr – si ta zgjedh?
Tema ndjek gjininë gramatikore dhe vetën e pronarit: er dhe es marrin sein-, sie (ajo) dhe sie (ata) marrin ihr-. Mbaresa ndjek sendin që zotërohet. Anna sucht ihren Schlüssel, Paul sucht seinen Schlüssel – çelësi është i njëjtë, pronari jo.
Çfarë mbaresash marrin përemrat pronorë në gjermanisht?
Pikërisht mbaresat e ein dhe kein, të zgjedhura sipas gjinisë, numrit dhe rasës së sendit që zotërohet: mein Buch (asnjanëse), meine Tasche (femërore), meinen Bruder (mashkullore në kallëzore), meiner Mutter (femërore në dhanore).
Pse thuhet eure dhe jo euere?
euer e humb -e-në e temës sapo i shtohet një mbaresë: eure Tickets, euren Lehrer, eurem Kind. unser e ruan: unsere Wohnung, unseren Freunden.
Si them «i imi» ose «i yti» pa e përsëritur emrin?
Përdor formën e pavarur me mbaresë të plotë si të nyjës: Meiner ist blau (mashkullore, -er), Das ist meins ose meines (asnjanëse, -(e)s), Meine ist neu (femërore, -e).
Cili është dallimi midis ihr, Ihr dhe ihre?
ihr- do të thotë «i saj» ose «i tyre», Ihr- (gjithmonë me shkronjë të madhe) do të thotë «juaj» për Sie e mirësjelljes, kurse -e te ihre është thjesht mbaresa e femërores ose e shumësit te cilado nga të dyja temat.