Shumësi i emrave në gjermanisht: pesë mbaresat dhe kur përdoret secila

Rregulla

Gjermanishtja ka pesë mbaresa shumësi – -e, -(e)n, -er, -s dhe asnjë mbaresë – dhe shumësat me -e, -er dhe pa mbaresë mund të marrin edhe Umlaut (a → ä, o → ö, u → ü, au → äu). Cilado qoftë mbaresa, nyja e shumësit në emërore është die: der Tisch, das Buch, die Frau → die Tische, die Bücher, die Frauen.

Parimi nuk të është i huaj: edhe shqipja e formon shumësin në disa mënyra (libër → libra, mësues → mësues, plak → pleq), dhe ndonjëherë ndryshon edhe zanorja e temës. Ashtu si në shqip, edhe në gjermanisht asnjë rregull i vetëm nuk e parashikon çdo shumës, por gjinia dhe rrokja e fundit japin një hamendje të parë të besueshme:

• Pothuajse të gjithë emrat femërorë marrin -(e)n: die Zeitung → die Zeitungen, die Blume → die Blumen. Ky rregull ka përparësi ndaj të tjerëve, prandaj edhe femërorët me -el/-er marrin -n: die Gabel → die Gabeln, die Schwester → die Schwestern, die Nummer → die Nummern. Emrat me -in e dyfishojnë n-në: die Ärztin → die Ärztinnen.
• Mashkullorët zakonisht marrin -e, shpesh me Umlaut: der Tag → die Tage, der Zug → die Züge.
• Asnjanësit e shkurtër shpesh marrin -er, me Umlaut kur është e mundur: das Kind → die Kinder, das Buch → die Bücher; atyre u bashkohet edhe der Mann → die Männer.
• Mashkullorët dhe asnjanësit me -er, -el ose -en nuk shtojnë asgjë, as fjalët zvogëluese me -chen/-lein – shumësin e tregon vetëm nyja: das Zimmer → die Zimmer, das Mädchen → die Mädchen. Disa prej tyre marrin megjithatë Umlaut: der Vater → die Väter, der Apfel → die Äpfel.
• -s shkon me huazimet, shkurtesat, emrat e përveçëm dhe emrat që mbarojnë me zanore tjetër nga -e: das Auto → die Autos, die Oma → die Omas, der Chef → die Chefs.

Dy pika vlejnë përveç mbaresës. Mund të ndryshojnë vetëm a, o, u dhe au, dhe te femërorët kjo ndodh rrallë – me përjashtim të një grupi të vogël: die Hand → die Hände, die Stadt → die Städte, die Nacht → die Nächte, die Maus → die Mäuse, die Mutter → die Mütter, die Tochter → die Töchter (dy të fundit pa mbaresë). Dhe në dhanoren e shumësit (Dativ) emri shton -n: mit den Kindern, bei den Freunden – përveç kur shumësi mbaron tashmë me -n ose -s (den Frauen, den Autos).

Prandaj mëso çdo emër me nyjën dhe me shumësin: der Stuhl, die Stühle. Disa emra nuk kanë shumës (Milch, Zucker), disa të tjerë kanë vetëm shumës (die Eltern, die Ferien).

Shembuj

• Auf dem Tisch liegen zwei Bücher. — Mbi tavolinë janë dy libra.
• Meine Brüder wohnen in Hamburg. — Vëllezërit e mi jetojnë në Hamburg.
• Die Kinder spielen im Garten. — Fëmijët luajnë në kopsht.
• Ich habe beide Schlüssel verloren. — I kam humbur të dy çelësat.
• In der Straße parken viele Autos. — Në rrugë janë parkuar shumë makina.
• Die Frauen warten vor dem Eingang. — Gratë presin para hyrjes.
• Wir kaufen drei Äpfel und vier Tomaten. — Blejmë tri mollë dhe katër domate.
• An der Schule arbeiten fünf Lehrerinnen. — Në shkollë punojnë pesë mësuese.
• Mit den Kindern fahre ich morgen ins Museum. — Nesër shkoj në muze me fëmijët.

Tabela

Gabime të shpeshta

• ❌ Ich habe zwei Zimmers. → ✅ Ich habe zwei Zimmer. — mashkullorët dhe asnjanësit me -er, -el dhe -en nuk marrin mbaresë shumësi; femërorët po, marrin -n (die Nummer → die Nummern).
• ❌ Dort spielen drei Mädchens. → ✅ Dort spielen drei Mädchen. — fjalët me -chen dhe -lein nuk ndryshojnë në shumës.
• ❌ Im Garten stehen zwei Baume. → ✅ Im Garten stehen zwei Bäume. — shumë emra mashkullorë marrin -e dhe Umlaut.
• ❌ Hier arbeiten zwei Lehrerinen. → ✅ Hier arbeiten zwei Lehrerinnen. — -in bëhet -innen, pra n-ja dyfishohet.
• ❌ Ich spreche mit den Kinder. → ✅ Ich spreche mit den Kindern. — në dhanoren e shumësit vetë emri shton -n.