Cách Akkusativ (đối cách) trong tiếng Đức: den, einen, đại từ và giới từ

Quy tắc

Đối cách (Akkusativ) là cách của tân ngữ trực tiếp — người hoặc vật chịu tác động của hành động. Tìm nó bằng câu hỏi Wen? (ai?) hoặc Was? (cái gì?) sau động từ: Ich kaufe den Tisch → Was kaufe ich? den Tisch.

Tiếng Việt nhận ra tân ngữ nhờ vị trí sau động từ («tôi mua cái bàn»); loại từ «cái», «con» không cho biết cách. Tiếng Đức đánh dấu tân ngữ bằng mạo từ.

Tin vui ở A1: chỉ dạng giống đực thay đổi. der → den, ein → einen, kein → keinen, mein/dein/sein → meinen/deinen/seinen. Giống trung, giống cái và số nhiều giống hệt Nominativ, và bản thân danh từ giữ nguyên — trừ nhóm danh từ yếu bên dưới (còn ở Dativ số nhiều, danh từ thêm -n trừ khi đã tận cùng bằng -n hoặc -s).

Bốn trường hợp dùng Akkusativ:

• Động từ có tân ngữ trực tiếp: haben, brauchen, sehen, kaufen, essen, trinken, lesen, suchen, nehmen, besuchen, fragen, möchten.
• Giới từ Akkusativ durch, für, gegen, ohne, um — lúc nào cũng vậy; bis cũng thuộc nhóm này. entlang chỉ đi với Akkusativ khi đứng sau danh từ: die Straße entlang (đứng trước thì đi với Dativ hoặc Genitiv). Chỉ hướng sau in, an, auf và các giới từ hai cách (Wechselpräpositionen) khác cũng là Akkusativ; cặp cách này có bài riêng.
• es gibt («có»): Es gibt einen Supermarkt in der Nähe.
• Cụm chỉ thời gian không có giới từ: jeden Tag, nächste Woche, letzten Monat.

Một nhóm nhỏ danh từ giống đực (danh từ yếu) thêm -(e)n ở Akkusativ: der Student → den Studenten, der Nachbar → den Nachbarn, der Herr → den Herrn.

Đại từ nhân xưng cũng có dạng Akkusativ riêng: mich, dich, ihn, sie, es, uns, euch, sie, Sie. Tiếng Việt giữ «tôi», «anh ấy» ở mọi vị trí, còn tiếng Đức đổi ich → mich, er → ihn.

Vì tân ngữ được đánh dấu bằng mạo từ chứ không bằng trật tự từ, nó có thể lên đầu câu để nhấn mạnh mà nghĩa không đổi: Den Film sehe ich morgen — người xem phim vẫn là «tôi».

Ví dụ

• Ich habe einen Bruder und eine Schwester. — Tôi có một anh trai và một chị gái.
• Wir kaufen den Tisch und die Lampe. — Chúng tôi mua cái bàn và cái đèn.
• Siehst du den Mann dort? — Bạn có thấy người đàn ông đằng kia không?
• Ohne meinen Ausweis darf ich nicht fliegen. — Không có giấy tờ tùy thân của mình thì tôi không được đi máy bay.
• Der Kaffee ist für dich. — Cà phê này là cho bạn.
• Ich frage den Studenten nach dem Weg. — Tôi hỏi anh sinh viên đường đi.
• Es gibt keinen Bahnhof in diesem Dorf. — Làng này không có nhà ga.
• Jeden Tag lese ich eine Zeitung. — Ngày nào tôi cũng đọc một tờ báo.
• Wir gehen durch den Park und um den See. — Chúng tôi đi qua công viên và vòng quanh hồ.
• Ich rufe ihn heute Abend an. — Tối nay tôi gọi điện cho anh ấy.

Bảng

Lỗi thường gặp

• ❌ Ich habe ein Hund. → ✅ Ich habe einen Hund. — chỉ giống đực thay đổi: ein → einen.
• ❌ Ich sehe der Mann. → ✅ Ich sehe den Mann. — sehen cần tân ngữ trực tiếp, nên der → den.
• ❌ Das Geschenk ist für er. → ✅ Das Geschenk ist für ihn. — für luôn đi với Akkusativ, và dạng đại từ là ihn.
• ❌ Ich frage den Student. → ✅ Ich frage den Studenten. — danh từ giống đực yếu thêm -(e)n ở mọi cách trừ Nominativ.
• ❌ Ich helfe meinen Bruder. → ✅ Ich helfe meinem Bruder. — helfen đi với Dativ; không phải tân ngữ nào cũng là Akkusativ.