Đuôi tính từ tiếng Đức (Adjektivdeklination): biến cách yếu, hỗn hợp và mạnh

Quy tắc

Tính từ tiếng Đức chỉ nhận đuôi khi đứng trước danh từ (làm định ngữ). Sau sein, werden, bleiben và khi làm trạng từ, nó giữ dạng gốc: Das Zimmer ist hell. Er fährt schnell.

Tính từ tiếng Việt không bao giờ đổi, nên mọi đuôi đều mới. Hãy tự hỏi: từ đứng trước đã cho thấy giống và cách chưa? Nếu rồi, tính từ chỉ cần -e/-en; nếu chưa, nó tự mang tín hiệu.

Ba mẫu:

• Yếu — sau nhóm der: der, die, das, dieser, jener, jeder, welcher, mancher, solcher, alle, beide, sämtliche.
• Hỗn hợp — sau nhóm ein: ein, eine, kein và mạo từ sở hữu mein, dein, sein, ihr, unser, euer, Ihr.
• Mạnh — không có mạo từ (danh từ không đếm được, số nhiều không mạo từ, sau etwas, viel, wenig, mehr).

Mẫu yếu theo «quy tắc 5»: trong mười sáu ô chỉ năm ô có -e — chủ cách (Nominativ) cả ba giống, và đối cách (Akkusativ) giống cái, giống trung. Mười một ô còn lại có -en, gồm toàn bộ tặng cách (Dativ), sở hữu cách (Genitiv) và số nhiều.

Mẫu hỗn hợp là mẫu yếu với ba ô thay đổi. Ở chỗ ein không có đuôi riêng — Nominativ giống đực, Nominativ và Akkusativ giống trung — tính từ bù tín hiệu còn thiếu: ein guter Wein, ein gutes Bier. Ở số nhiều, keine, meine … như nhóm der: -en.

Không có mạo từ, tính từ mang đuôi mà mạo từ xác định lẽ ra có: guter Wein, gutem Wein, gute Ideen. Ngoại lệ: Genitiv giống đực và giống trung số ít có -en, không phải -es, vì danh từ đã có -s (guten Weines).

Sau viele, einige, wenige, mehrere, andere, tính từ giữ đuôi mạnh số nhiều (viele gute Ideen), vì chúng không phải mạo từ; alle, beide, sämtliche thuộc nhóm der nên dùng -en (alle guten Ideen).

Khi thêm đuôi: hoch → hoh- (ein hoher Turm), dunkel → dunkl-, edel → edl-, teuer → teur- (ein teures Hotel), sauer → saur-; nhưng sauber và bitter giữ -e- (ein sauberes Hemd). Nhiều tính từ liền nhau nhận cùng một đuôi: ein großes, helles Zimmer. Dạng so sánh trước danh từ cũng vậy: ein schnelleres Auto.

Ví dụ

• Der neue Kollege kommt aus Wien. — Đồng nghiệp mới đến từ Viên.
• Ich suche eine günstige Wohnung. — Tôi đang tìm một căn hộ giá rẻ.
• Sie hat ein kleines Zimmer bekommen. — Cô ấy đã được nhận một căn phòng nhỏ.
• Wir wohnen in einem alten Haus. — Chúng tôi sống trong một ngôi nhà cũ.
• Das ist das Fahrrad meines älteren Bruders. — Đây là xe đạp của anh trai tôi.
• Zum Frühstück trinke ich schwarzen Kaffee. — Bữa sáng tôi uống cà phê đen.
• Wir suchen Mitarbeiter mit guten Englischkenntnissen. — Chúng tôi tìm nhân viên giỏi tiếng Anh.
• Sie hat viele interessante Bücher gelesen. — Cô ấy đã đọc nhiều sách hay.
• Alle neuen Studenten bekommen einen Ausweis. — Tất cả sinh viên mới đều được cấp thẻ.
• Das Zimmer ist hell; wir haben auch ein helles Bad. — Căn phòng sáng; chúng tôi còn có một phòng tắm sáng.
• Vor dem Bahnhof steht ein hoher Turm. — Trước nhà ga có một tòa tháp cao.
• Wir haben ein teures Hotel gebucht. — Chúng tôi đã đặt một khách sạn đắt.

Bảng

Yếu — sau nhóm der:

Hỗn hợp — sau nhóm ein:

Mạnh — không có mạo từ:

Lỗi thường gặp

• ❌ Ich habe ein neuer Wagen gekauft. → ✅ Ich habe einen neuen Wagen gekauft. — ở Akkusativ giống đực, cả hai phần đều đổi: einen + -en; -er là Nominativ.
• ❌ Der klein Hund bellt. → ✅ Der kleine Hund bellt. — tính từ trước danh từ phải có đuôi (tiếng Đức chuẩn chỉ để nguyên vài từ như lila, rosa); dạng gốc dùng sau sein/werden/bleiben.
• ❌ Wir sprechen mit dem neue Kollegen. → ✅ Wir sprechen mit dem neuen Kollegen. — ở Dativ, sau mạo từ, mọi ô đều có -en.
• ❌ Ich habe viele guten Freunde. → ✅ Ich habe viele gute Freunde. — viele không phải mạo từ, nên giữ đuôi mạnh số nhiều -e; chỉ sau alle/beide mới là -en.
• ❌ Das ist ein hoches Gebäude. → ✅ Das ist ein hohes Gebäude. — trước đuôi, hoch thành hoh- (như dunkel → dunkl-, teuer → teur-).