Câu bị động tiếng Đức (Vorgangspassiv): werden + Partizip II

Quy tắc

Bị động hành động (Vorgangspassiv) được tạo bằng werden + Partizip II: Der Brief wird geschrieben. werden mang thì; phân từ không bao giờ đổi. Cấu trúc này gần với «được / bị» + động từ trong tiếng Việt, nhưng tiếng Đức không có sắc thái tiêu cực của «bị»: Er wurde gelobt và Er wurde kritisiert dùng cùng một khuôn.

Ba dạng ở trình độ B1:

• Präsens — wird / werden + Partizip II: Das Auto wird repariert.
• Präteritum — wurde / wurden + Partizip II: Das Auto wurde repariert.
• Perfekt — sein + Partizip II + worden: Das Auto ist repariert worden. Ở đây phân từ của werden là worden (không có ge-), và luôn đi với sein.

Chuyển chủ động sang bị động: tân ngữ trực tiếp (Akkusativ) thành chủ ngữ (Nominativ), các thành phần khác giữ nguyên cách: Der Mechaniker repariert das Auto → Das Auto wird repariert.

Tân ngữ gián tiếp (Dativ) vẫn ở Dativ và không thể thành chủ ngữ: Man hilft mir → Mir wird geholfen. Câu không có chủ ngữ nên werden ở ngôi thứ 3 số ít — tương tự với danken, gratulieren, antworten, zuhören, folgen. Tiếng Việt nói «tôi được giúp», nhưng tiếng Đức không có Ich werde geholfen.

Người thực hiện có thể nêu hoặc không; phần lớn câu bị động bỏ đi. Khi nêu, cả hai thường ứng với «bởi / do»: von + Dativ cho người, cơ quan, tác nhân sống (von meiner Oma, von der Polizei); durch + Akkusativ cho phương tiện, nguyên nhân, người trung gian (durch ein Erdbeben).

Động từ chỉ hoạt động nhưng không có tân ngữ Akkusativ — tanzen, rauchen, arbeiten, lachen — tạo bị động không ngôi, chỉ nêu hành động: Es wird getanzt. es chỉ đứng ở vị trí 1; khi thành phần khác đứng đầu câu, es biến mất: Heute wird getanzt. / Hier wird nicht geraucht. Động từ như bleiben hay gefallen thì không tạo được dạng này.

Trật tự từ theo khung động từ (Verbklammer): werden ở vị trí 2, Partizip II cuối câu; trong mệnh đề phụ, cả cụm động từ xuống cuối (…, weil die Straße repariert wird). Với động từ khuyết thiếu, nguyên mẫu werden đóng khung: Das Formular muss ausgefüllt werden; …, weil das Formular ausgefüllt werden muss.

Hai giới hạn: haben, besitzen, bekommen, kennen, wissen, kosten và es gibt không có bị động. Và Die Tür wird geöffnet (quá trình: cửa đang được mở) khác Die Tür ist geöffnet (trạng thái kết quả: cửa đang mở) — đó là bị động trạng thái (Zustandspassiv), tiếng Việt không có dạng riêng; xem bài riêng.

Ví dụ

• Die Rechnung wird morgen bezahlt. — Ngày mai hóa đơn sẽ được thanh toán.
• Der Vertrag wurde gestern unterschrieben. — Hợp đồng đã được ký hôm qua.
• Das Auto ist schon repariert worden. — Ô tô đã được sửa rồi.
• Der Kuchen wird von meiner Oma gebacken. — Bánh do bà tôi nướng.
• Die Stadt wurde durch ein Erdbeben zerstört. — Thành phố đã bị động đất phá hủy.
• Mir wird hier nicht geholfen. — Ở đây tôi không được giúp đỡ.
• Es wird heute Abend getanzt. — Tối nay có khiêu vũ.
• Hier wird nicht geraucht. — Ở đây không hút thuốc.
• Das Formular muss bis Freitag ausgefüllt werden. — Tờ khai phải được điền trước thứ Sáu.
• Ich weiß nicht, wann die Straße repariert wird. — Tôi không biết bao giờ con đường sẽ được sửa.

Bảng

Lỗi thường gặp

• ❌ Das Haus ist letztes Jahr gebaut geworden. → ✅ Das Haus ist letztes Jahr gebaut worden. — khi là trợ động từ bị động, werden có phân từ worden; geworden thuộc về werden là động từ chính (Er ist Lehrer geworden).
• ❌ Das Auto hat repariert worden. → ✅ Das Auto ist repariert worden. — Perfekt bị động tạo với sein, không với haben.
• ❌ Den Brief wird heute geschrieben. → ✅ Der Brief wird heute geschrieben. — tân ngữ Akkusativ của câu chủ động thành chủ ngữ Nominativ.
• ❌ Ich werde geholfen. → ✅ Mir wird geholfen. — helfen đi với tân ngữ Dativ, và tân ngữ Dativ không thể thành chủ ngữ; werden giữ ngôi thứ 3 số ít.
• ❌ Das Formular muss ausgefüllt worden. → ✅ Das Formular muss ausgefüllt werden. — sau động từ khuyết thiếu, câu bị động kết thúc bằng nguyên mẫu werden.