Δεικτικές αντωνυμίες στα γερμανικά: dieser, der/die/das, jener, derselbe
Το dieser παίρνει τις καταλήξεις του οριστικού άρθρου· το τονισμένο der/die/das αντικαθιστά ουσιαστικό, με δοτική πληθ. denen και γενική dessen/deren.
Κανόνας
Η δεικτική αντωνυμία ξεχωρίζει ένα από πολλά ή ξαναπιάνει ό,τι μόλις ειπώθηκε. Στην καθημερινή γλώσσα υπάρχουν δύο: το dieser μπροστά από ουσιαστικό και το τονισμένο der/die/das στη θέση του ουσιαστικού.
Το dieser, diese, dieses παίρνει ακριβώς τις καταλήξεις του οριστικού άρθρου: der Zug → dieser Zug, mit dem Kollegen → mit diesem Kollegen. Καλύπτει και το «αυτός» και το «εκείνος»· την απόσταση τη δίνουν τα hier, da, dort (dieser Mantel hier) — μη μεταφράζεις το «εκείνος» αυτόματα με jener. Στη δοτική (Dativ) πληθυντικού το ουσιαστικό παίρνει -n, όπως μετά το οριστικό άρθρο (εκτός από πληθυντικούς σε -n ή -s): mit diesen Leuten.
Το der, die, das στέκεται και μόνο του, τονισμένο και συνήθως στην αρχή, όπως το ελληνικό «αυτόν δεν τον έχω δει»: Kennst du seinen Bruder? Den habe ich noch nie gesehen. Οι τύποι είναι του άρθρου με δύο διαφορές: δοτική πληθυντικού denen και γενική (Genitiv) dessen / deren. Τα dessen/deren αντικαθιστούν το sein/ihr όταν ο κάτοχος πρέπει να είναι σαφής: Paul und dessen Bruder = ο αδελφός του Πάουλ. dessen: αρσενικό ή ουδέτερο ενικού· deren: θηλυκό ενικού ή πληθυντικός.
Παρουσίαση. Όταν συστήνεις ή ταυτίζεις κάποιον, το das μένει άκλιτο, ό,τι κι αν ακολουθεί: Das ist meine Kollegin. Das sind meine Eltern. Το ελληνικό «αυτή/αυτοί είναι» γίνεται das. Το Diese ist … δεν είναι λάθος, αλλά ξεχωρίζει μία από πολλές· για απλή παρουσίαση λες Das ist …. Επίσημα υπάρχει και το σύντομο dies.
Το jener, jene, jenes έχει τις καταλήξεις του dieser, αλλά σπάνια το ακούς: ζει σε επίσημα και λογοτεχνικά κείμενα, στο ζεύγος dieser … jener (ο δεύτερος … ο πρώτος) και σε εκφράσεις χρόνου. Στην ομιλία λέμε der da ή der dort.
derselbe («ο ίδιος») και derjenige («εκείνος που …», συνήθως πριν από αναφορική πρόταση) γράφονται σε μία λέξη: το πρώτο μέρος κλίνεται σαν το der, το δεύτερο παίρνει -e ή -en — denselben, demselben, desselben. Χωριστά γράφονται μόνο μετά από συναιρεμένη πρόθεση: im selben Haus, am selben Tag.
Παραδείγματα
- Dieser Zug fährt nach Köln. — Αυτό το τρένο πάει στην Κολωνία.
- Ich nehme diese Jacke. — Παίρνω αυτό το μπουφάν.
- Mit diesem Kollegen arbeite ich gern zusammen. — Με αυτόν τον συνάδελφο δουλεύω ευχάριστα.
- Kennst du seinen Bruder? Den habe ich noch nie gesehen. — Ξέρεις τον αδελφό του; Αυτόν δεν τον έχω δει ποτέ.
- Ich habe Frau Berger gefragt. Die wusste auch nichts. — Ρώτησα την κυρία Μπέργκερ. Ούτε αυτή ήξερε τίποτα.
- Meine Nachbarn sind sehr nett. Denen habe ich meine Schlüssel gegeben. — Οι γείτονές μου είναι πολύ καλοί. Σε αυτούς έδωσα τα κλειδιά μου.
- Ich habe Paul und dessen Bruder eingeladen. — Κάλεσα τον Πάουλ και τον αδελφό του (του Πάουλ).
- Das ist meine Kollegin Frau Berger. — Αυτή είναι η συνάδελφός μου, η κυρία Μπέργκερ.
- In jenen Jahren gab es noch kein Internet. — Εκείνα τα χρόνια δεν υπήρχε ακόμη ίντερνετ.
- Wir wohnen immer noch in derselben Wohnung. — Μένουμε ακόμη στο ίδιο διαμέρισμα.
- Diejenigen, die schon bezahlt haben, können hineingehen. — Εκείνοι που έχουν ήδη πληρώσει μπορούν να μπουν.
Πίνακας
dieser + ουσιαστικό (ίδια και το jener):
| αρσενικό (der Zug) | ουδέτερο (das Auto) | θηλυκό (die Jacke) | πληθυντικός (die Leute) | |
|---|---|---|---|---|
| Nominativ | dieser Zug | dieses Auto | diese Jacke | diese Leute |
| Akkusativ | diesen Zug | dieses Auto | diese Jacke | diese Leute |
| Dativ | diesem Zug | diesem Auto | dieser Jacke | diesen Leuten |
| Genitiv | dieses Zuges | dieses Autos | dieser Jacke | dieser Leute |
der/die/das μόνο του (έντονα: διαφορές από το άρθρο):
| αρσενικό | ουδέτερο | θηλυκό | πληθυντικός | |
|---|---|---|---|---|
| Nominativ | der | das | die | die |
| Akkusativ | den | das | die | die |
| Dativ | dem | dem | der | denen |
| Genitiv | dessen | dessen | deren | deren |
derselbe (ίδια και το derjenige: denjenigen, demjenigen …):
| αρσενικό | ουδέτερο | θηλυκό | πληθυντικός | |
|---|---|---|---|---|
| Nominativ | derselbe | dasselbe | dieselbe | dieselben |
| Akkusativ | denselben | dasselbe | dieselbe | dieselben |
| Dativ | demselben | demselben | derselben | denselben |
| Genitiv | desselben | desselben | derselben | derselben |
Συχνά λάθη
- ❌ Diese Zug fährt nach Köln. → ✅ Dieser Zug fährt nach Köln. — το dieser παίρνει την κατάληξη του άρθρου: der Zug → dieser Zug.
- ❌ Ich fahre mit diese Bahn. → ✅ Ich fahre mit dieser Bahn. — το mit θέλει δοτική· θηλυκό der → dieser.
- ❌ Meine Nachbarn sind sehr nett. Den habe ich meine Schlüssel gegeben. → ✅ … Denen habe ich meine Schlüssel gegeben. — μόνη της η αντωνυμία έχει δοτική πληθυντικού denen· το den μπαίνει μόνο μπροστά από ουσιαστικό.
- ❌ Ich habe Paul und deren Bruder eingeladen. → ✅ Ich habe Paul und dessen Bruder eingeladen. — dessen για αρσενικό ή ουδέτερο ενικού, deren για θηλυκό ενικού ή πληθυντικό.
- ❌ Wir wohnen immer noch in der selben Wohnung. → ✅ Wir wohnen immer noch in derselben Wohnung. — το derselbe γράφεται σε μία λέξη· χωρίζεται μόνο μετά από συναιρεμένη πρόθεση (im selben Haus).
Συχνές ερωτήσεις
dieser ή der — ποια δεικτική αντωνυμία χρησιμοποιώ;
Το dieser μπαίνει μπροστά από ουσιαστικό και ταιριάζει σε γραπτό και προφορικό λόγο. Το τονισμένο der/die/das αντικαθιστά ουσιαστικό που μόλις αναφέρθηκε και είναι χαρακτηριστικό του προφορικού λόγου: Kennst du seinen Bruder? Den habe ich noch nie gesehen.
Γιατί denen και όχι den;
Μόνο όταν η δεικτική αντωνυμία στέκεται μόνη της: η δοτική πληθυντικού της είναι denen. Μπροστά από ουσιαστικό μένει den — Ich helfe den Nachbarn, αλλά Meine Nachbarn sind sehr nett. Denen habe ich meine Schlüssel gegeben.
Χρησιμοποιείται ακόμη το jener;
Σπάνια στην ομιλία. Ανήκει σε επίσημα και λογοτεχνικά κείμενα, στο ζεύγος dieser … jener και σε εκφράσεις χρόνου όπως In jenen Jahren gab es noch kein Internet. Στην καθημερινή γλώσσα λέμε der da ή der dort. Οι καταλήξεις είναι ίδιες με του dieser.
Πότε χρειάζομαι dessen και deren;
Είναι η γενική της αυτοτελούς δεικτικής αντωνυμίας και κάνουν σαφή τον κάτοχο: Ich habe Paul und dessen Bruder eingeladen σημαίνει τον αδελφό του Πάουλ. Το dessen δείχνει σε αρσενικό ή ουδέτερο ενικού, το deren σε θηλυκό ενικού ή σε πληθυντικό.
Πώς λειτουργούν τα derselbe και derjenige;
Γράφονται σε μία λέξη: το πρώτο μέρος κλίνεται σαν το der (denselben, demselben), το δεύτερο παίρνει -e ή -en. Το derselbe σημαίνει «ο ίδιος»· το derjenige δείχνει μπροστά σε αναφορική πρόταση — Diejenigen, die schon bezahlt haben, können hineingehen. Μετά από συναιρεμένη πρόθεση τα μέρη χωρίζονται: im selben Haus.