Nominalstil a Verbalstil: zamiana zdań podrzędnych na wyrażenia przyimkowe
Styl nominalny zamienia zdanie podrzędne w grupę rzeczownikową: weil → wegen + Genitiv, obwohl → trotz, wenn → bei, nachdem → nach, bevor → vor.
Reguła
Tę samą treść można po niemiecku wyrazić dwa razy: w stylu werbalnym (Verbalstil) informacja siedzi w czasownikach i zdaniach podrzędnych, w stylu nominalnym (Nominalstil) — w rzeczownikach i wyrażeniach przyimkowych, a w zdaniu zostaje tylko jeden czasownik w formie osobowej.
Weil das Wetter schlecht war, wurde das Spiel abgesagt. → Wegen des schlechten Wetters wurde das Spiel abgesagt.
Oba zdania są poprawne: różnią się rejestrem i gęstością informacji, nie gramatyką. Kondensowanie to zamiana spójnika na odpowiadający mu przyimek: osiem par znajdziesz w tabeli, a tak samo działają seit(dem) → seit + Dativ, ohne dass → ohne + Akkusativ i (an)statt dass → (an)statt + Genitiv.
Wewnątrz nowej grupy: podmiot staje się przydawką w dopełniaczu (der Minister trat zurück → der Rücktritt des Ministers), a jeśli był zaimkiem — zaimkiem dzierżawczym (nach seiner Rückkehr). Dopełnienie w bierniku też przechodzi w dopełniacz (die Erhöhung der Preise), a przysłówek zmienia się w przymiotnik z końcówką (er reagierte schnell → seine schnelle Reaktion). von + Dativ wchodzi w dwóch sytuacjach: gdy ani rodzajnik, ani przymiotnik nie udźwignie końcówki dopełniacza — goła liczba mnoga i nazwy substancji (die Einführung von Studiengebühren) — oraz przy nazwach własnych i zaimkach osobowych (ein Vorschlag von Frau Berger), choć nazwisko potrafi pokazać dopełniacz samo (Frau Bergers Vorschlag).
Uważaj na przypadki: wegen, trotz i während łączą się w piśmie z dopełniaczem (wegen dem Wetter to forma potoczna i regionalna, nie błąd; trotz allem jest utartym zwrotem z celownikiem), a bei, nach, vor, seit i zu łączą się tu z celownikiem, więc dopełniacz po nich jest błędem. Celownik wchodzi też wtedy, gdy dopełniacz nie byłby niczym oznaczony: wegen Geschäften.
Cena: grupa rzeczownikowa nie pokazuje ani czasu, ani trybu i często przemilcza wykonawcę — die Prüfung des Beamten może znaczyć, że urzędnik sprawdza albo że ktoś sprawdza jego. Jeśli to istotne, zostaw zdanie podrzędne lub dodaj durch.
Styl nominalny jest normą w ustawach i pismach urzędowych, w tekstach naukowych i technicznych, w instrukcjach, nagłówkach i na tabliczkach; jego ryzyka to łańcuchy dopełniaczy (die Erhöhung der Kosten der Sanierung der Schule) i urzędnicza proza, której nikt nie czyta. W rozmowie i wszędzie tam, gdzie liczy się wykonawca, jaśniejszy jest styl werbalny. Droga powrotna to ten przepis odwrócony: przyimek → spójnik, rzeczownik → czasownik, przydawka dopełniaczowa → podmiot, przymiotnik → przysłówek, czas ze zdania głównego. Jak powstają same rzeczowniki, wyjaśnia rozdział o nominalizacji.
Przykłady
- Wegen des schlechten Wetters wurde das Spiel abgesagt. — Z powodu złej pogody mecz odwołano.
- Trotz der hohen Kosten hat sich das Projekt gelohnt. — Mimo wysokich kosztów projekt się opłacił.
- Bei Regen findet die Veranstaltung im großen Saal statt. — W razie deszczu impreza odbywa się w dużej sali.
- Nach der Prüfung der Unterlagen teilen wir Ihnen das Ergebnis mit. — Po sprawdzeniu dokumentów poinformujemy Państwa o wyniku.
- Zur Senkung der Kosten wurden zwei Filialen geschlossen. — W celu obniżenia kosztów zamknięto dwie filie.
- Der Rücktritt des Ministers kam für alle überraschend. — Dymisja ministra była dla wszystkich zaskoczeniem.
- Die Einführung von Studiengebühren wird zurzeit geprüft. — Wprowadzenie czesnego jest obecnie rozważane.
Tabela
| Zdanie podrzędne (Verbalstil) | Przyimek | Przypadek | Nominalstil |
|---|---|---|---|
| weil / da (przyczyna) | wegen | Genitiv | Wegen des Regens blieben wir zu Hause. |
| obwohl (przyzwolenie) | trotz | Genitiv | Trotz des Regens spielten wir weiter. |
| wenn (czas, warunek) | bei | Dativ | Bei Regen fällt das Spiel aus. |
| während (równoczesność) | während | Genitiv | Während der Sitzung bleiben die Handys aus. |
| nachdem (uprzedniość) | nach | Dativ | Nach der Sitzung gab es eine Pause. |
| bevor (następczość) | vor | Dativ | Vor der Abreise bezahlte er alles. |
| damit / um … zu (cel) | zu, für | Dativ / Akkusativ | Zur Senkung der Kosten wurden Filialen geschlossen. |
| dass … (fakt) | — (rzeczownik + Genitiv albo von) | Genitiv / von + Dativ | Der Rücktritt des Ministers überraschte alle. |
| W zdaniu podrzędnym | W stylu nominalnym | Przykład |
|---|---|---|
| czasownik w formie osobowej | rzeczownik (zwykle z przyimkiem) | es regnete → bei Regen |
| podmiot (rzeczownik) | przydawka w dopełniaczu | der Minister trat zurück → der Rücktritt des Ministers |
| podmiot (zaimek) | zaimek dzierżawczy | er kehrte zurück → nach seiner Rückkehr |
| dopełnienie w bierniku | przydawka w dopełniaczu | man erhöhte die Preise → die Erhöhung der Preise |
| rzeczownik bez rodzajnika (liczba mnoga, nazwa substancji) | von + Dativ | man führt Studiengebühren ein → die Einführung von Studiengebühren |
| przysłówek | przymiotnik z końcówką | er reagierte schnell → seine schnelle Reaktion |
| przeczenie nicht | Nicht- / kein / ohne | er erschien nicht → sein Nichterscheinen (oficjalnie) |
Typowe błędy
- ❌ Trotz des Regen spielten wir weiter. → ✅ Trotz des Regens spielten wir weiter. — trotz rządzi dopełniaczem, a rodzaj męski i nijaki mają tam końcówkę -(e)s.
- ❌ Wegen er zu spät kam, verpasste er den Anfang. → ✅ Wegen seiner Verspätung verpasste er den Anfang. — wegen jest przyimkiem i wymaga grupy rzeczownikowej; zdanie wprowadza spójnik weil.
- ❌ Nach des Abschlusses der Arbeiten wurde die Straße freigegeben. → ✅ Nach dem Abschluss der Arbeiten wurde die Straße freigegeben. — nach łączy się z celownikiem; dopełniacza wymagają tu wegen, trotz, während i (an)statt.
- ❌ Wegen seiner schnell Reaktion kam es zu keinem Unfall. → ✅ Wegen seiner schnellen Reaktion kam es zu keinem Unfall. — przysłówek staje się przymiotnikiem w funkcji przydawki i musi mieć końcówkę.
- ❌ Die Einführung Studiengebühren wird geprüft. → ✅ Die Einführung von Studiengebühren wird geprüft. — goła liczba mnoga nie pokaże dopełniacza; jego rolę przejmuje von + Dativ.
Powiązane tematy
Rzeczowniki dostarcza rozdział o nominalizacji; konstrukcje z czasownikami funkcyjnymi i przydawki imiesłowowe kondensują zdanie podrzędne w tym samym rejestrze.
Najczęstsze pytania
Czym różni się Nominalstil od Verbalstil?
W stylu werbalnym informacja siedzi w czasownikach i zdaniach podrzędnych, w nominalnym w rzeczownikach i wyrażeniach przyimkowych, a w zdaniu zostaje tylko jeden czasownik w formie osobowej: Weil das Wetter schlecht war, wurde das Spiel abgesagt = Wegen des schlechten Wetters wurde das Spiel abgesagt. Obie wersje są poprawne, nominalna jest gęstsza i bardziej oficjalna.
Który przyimek zastępuje który spójnik?
weil/da → wegen + Genitiv, obwohl → trotz + Genitiv, wenn → bei + Dativ, während → während + Genitiv, nachdem → nach + Dativ, bevor → vor + Dativ, damit/um … zu → zu + Dativ albo für + Akkusativ, a zdanie z dass → rzeczownik z przydawką w dopełniaczu. W mowie usłyszysz też wegen dem Wetter, ale w piśmie standardem jest dopełniacz.
Co dzieje się z podmiotem, dopełnieniem i przysłówkami ze zdania podrzędnego?
Podmiot staje się przydawką w dopełniaczu (der Rücktritt des Ministers), a przy zaimku zaimkiem dzierżawczym (nach seiner Rückkehr); dopełnienie w bierniku również przechodzi w dopełniacz (die Erhöhung der Preise); przysłówek zmienia się w przymiotnik z końcówką (seine schnelle Reaktion). Bez rodzajnika i przymiotnika zamiast dopełniacza pojawia się von + Dativ (die Einführung von Studiengebühren); przy nazwach własnych i zaimkach osobowych von też jest zwykłym wyborem, choć nazwisko potrafi pokazać dopełniacz samo (Frau Bergers Vorschlag).
Jak zamienić wyrażenie nominalne z powrotem na zdanie podrzędne?
Do przyimka dobierz właściwy spójnik, rzeczownik zamień z powrotem na czasownik, przydawkę w dopełniaczu albo zaimek dzierżawczy uczyń podmiotem — albo dopełnieniem, jeśli rzeczownik pochodzi od czasownika przechodniego (die Erhöhung der Preise → man erhöhte die Preise) — przymiotnik zamień na przysłówek, a czas weź ze zdania głównego: Nach seiner Rückkehr rief er an → Nachdem er zurückgekehrt war, rief er an.
Kiedy pisać stylem nominalnym, a kiedy lepiej nie?
W ustawach i pismach urzędowych, w tekstach naukowych i technicznych, w instrukcjach, nagłówkach i na tabliczkach. Nie w rozmowie, nie w zwykłym mailu i nie tam, gdzie liczy się wykonawca czynności: grupa rzeczownikowa nie pokazuje ani czasu, ani trybu i często przemilcza, kto co robi (die Prüfung des Beamten), a łańcuchy dopełniaczy stają się nieczytelne.