Parafjalët e vendit në gjermanisht: wo, wohin, woher – zu, nach, in, aus, von
Wo? = vendndodhja, Wohin? = drejtimi, Woher? = prejardhja. nach + qytete, zu + persona, in + shtete me nyjë, aus apo von për prejardhjen.
Rregulla
Gjermanishtja i rendit të dhënat për vendin sipas tri pyetjeve: Wo? (ku? – vendndodhja), Wohin? (për ku? – drejtimi) dhe Woher? (nga? – prejardhja). Zgjidh së pari pyetjen, pastaj parafjalën; rasa vjen vetë.
Shqip në shërben për vend dhe për drejtim (jam në qytet, shkoj në qytet), te për bei dhe për zu (jam te Ana, shkoj te mjeku), nga për aus dhe për von. Gjermanishtja i dallon.
Vendndodhja (Wo?) merr dhanoren (Dativ): in der Schule, an der Tür, auf dem Tisch, bei Anna, vor dem Haus, gegenüber dem Bahnhof. bei do të thotë «te dikush», «në një firmë» ose «pranë një qyteti»: bei meinen Eltern, bei Siemens, bei München.
Drejtimi (Wohin?) ndahet në tri modele:
- zu + dhanore – te një person, një firmë, një institucion ose një ndërtesë e parë nga jashtë: zum Arzt, zur Post, zu Anna.
- nach pa nyjë – qytete, shtete dhe kontinente pa nyjë, anët e horizontit, plus nach Hause, nach links: nach Hamburg, nach Italien, nach Norden.
- in / an / auf + kallëzore (Akkusativ) – brenda një hapësire të mbyllur (ins Kino, in die Stadt), te uji ose te një buzë (ans Meer, an den See), mbi një sipërfaqe, në mal ose në një ngjarje (auf den Markt, auf den Berg, auf eine Party). Edhe shtetet me nyjë marrin in: in die Schweiz, in den Iran, in die USA.
Parafjalët vetëm me kallëzore tregojnë lëvizje: durch (nëpër), um … (herum) (rreth), gegen (përplasje: gegen die Wand fahren) dhe entlang (përgjatë) – kjo e fundit vetëm kur vjen pas emrit: den Fluss entlang.
Prejardhja (Woher?) merr dhanoren: aus kur del nga një hapësirë e mbyllur dhe për qytetin ose vendin nga je (aus dem Haus, aus Wien, aus der Türkei), von për një person, një pikënisje, një vend të hapur ose një veprimtari (von Anna, vom Bahnhof, von der Arbeit, von links).
Shumica e shteteve janë asnjanëse dhe pa nyjë (Deutschland, Italien, Frankreich, Polen, Japan): thjesht nach dhe aus. Grupi me nyjë – die Schweiz, die Türkei, die Ukraine, die Slowakei, der Iran, der Irak, der Sudan, die Niederlande, die USA – merr in + kallëzore dhe aus + dhanore, bashkë me nyjën.
Përdor trajtat e bashkuara standarde: zum, zur, im, ins, am, ans, vom, beim. Alternimi i plotë i in, an, auf si parafjalë me dy rasa ka kapitullin e vet.
Shembuj
- Ich gehe zum Arzt. — Shkoj te mjeku.
- Am Samstag fahren wir nach Hamburg. — Të shtunën shkojmë në Hamburg.
- Im Sommer fliegen wir in die Türkei. — Në verë fluturojmë për në Turqi.
- Kommst du mit ins Kino? — A vjen edhe ti në kinema?
- Meine Kollegin kommt aus Portugal. — Kolegia ime është nga Portugalia.
- Ich komme gerade von der Arbeit. — Sapo vij nga puna.
- Heute Abend bin ich bei meinen Eltern. — Sonte jam te prindërit e mi.
- Das Hotel liegt gegenüber dem Bahnhof. — Hoteli ndodhet përballë stacionit.
- Wir gehen durch den Park und dann um den See. — Ecim nëpër park dhe pastaj rreth liqenit.
- Nach dem Kurs fahre ich nach Hause, aber jetzt bin ich noch nicht zu Hause. — Pas kursit shkoj në shtëpi, por tani ende nuk jam në shtëpi.
Tabela
| Pyetja | Kuptimi | Parafjalët tipike | Shembull |
|---|---|---|---|
| Wo? | vendndodhja | in, an, auf, bei, vor, hinter, neben, zwischen, gegenüber (+ dhanore) | Ich bin bei Anna. |
| Wohin? | drejtimi | zu, nach (+ dhanore); in, an, auf, durch, um, entlang (pas emrit) (+ kallëzore) | Ich fahre nach Berlin. |
| Woher? | prejardhja | aus, von (+ dhanore) | Ich komme aus Berlin. |
| Destinacioni | Parafjala | Shembuj |
|---|---|---|
| person, firmë, institucion, ndërtesë e parë nga jashtë | zu + dhanore | zum Arzt, zur Post, zu Anna |
| qytet, shtet/kontinent pa nyjë, anë e horizontit | nach (pa nyjë) | nach Berlin, nach Italien, nach Norden |
| shtet me nyjë, dhomë, ndërtesë nga brenda | in + kallëzore | in die Schweiz, in den Iran, ins Kino |
| ujë, kufi, buzë | an + kallëzore | ans Meer, an den See |
| sipërfaqe, mal, ngjarje, vend publik i hapur | auf + kallëzore | auf den Markt, auf den Berg, auf eine Party |
| shtëpia | nach Hause (wohin?) / zu Hause (wo?) | Ich gehe nach Hause. Ich bin zu Hause. |
| Prejardhja | Përdorimi | Shembuj |
|---|---|---|
| aus + dhanore | nga një hapësirë e mbyllur, qyteti i lindjes, vendi i origjinës | aus dem Haus, aus Wien, aus der Türkei |
| von + dhanore | larg nga një person, një pikënisje, një vend i hapur, një veprimtari | von Anna, vom Bahnhof, von der Arbeit |
| Shtetet | Destinacioni | Prejardhja |
|---|---|---|
| pa nyjë: Deutschland, Italien, Frankreich, Polen, Japan | nach Italien | aus Italien |
| me nyjë: die Schweiz, die Türkei, die Ukraine, die Slowakei | in die Schweiz | aus der Schweiz |
| me nyjë: der Iran, der Irak, der Sudan | in den Iran | aus dem Iran |
| shumës: die Niederlande, die USA | in die USA | aus den USA |
Gabime të shpeshta
- ❌ Ich fahre nach dem Bahnhof. → ✅ Ich fahre zum Bahnhof. — nach vlen për qytete, shtete pa nyjë, anët e horizontit dhe nach Hause / nach links; ndërtesat dhe institucionet marrin zu.
- ❌ Wir fliegen nach der Schweiz. → ✅ Wir fliegen in die Schweiz. — shtetet me nyjë marrin in + kallëzore.
- ❌ Ich komme von Portugal. → ✅ Ich komme aus Portugal. — nga një shtet, qytet ose dhomë: aus; von tregon largimin nga një person ose nga një pikënisje.
- ❌ Ich bin nach Hause. → ✅ Ich bin zu Hause. — nach Hause i përgjigjet pyetjes wohin?, zu Hause pyetjes wo?; shqip në shtëpi i mbulon të dyja.
- ❌ Wir gehen durch dem Park. → ✅ Wir gehen durch den Park. — durch, um dhe gegen marrin gjithmonë kallëzoren, po ashtu entlang pas emrit (den Fluss entlang).
Pyetje të shpeshta
zu apo nach – cila do të thotë «për në» në gjermanisht?
nach shkon me qytete, shtete pa nyjë dhe anët e horizontit (nach Berlin, nach Italien, nach Norden), plus shprehjen e ngulitur nach Hause. zu shkon me persona, firma, institucione dhe ndërtesa: zum Arzt, zur Post, zu Anna.
Kur them in die … në vend të nach …?
Me shtetet që kanë nyjë – in die Schweiz, in den Iran, in die USA – dhe sa herë që hyn vërtet brenda një hapësire të mbyllur: ins Kino, in die Stadt, in die Schule.
aus apo von për «nga»?
aus kur del nga një hapësirë e mbyllur dhe për qytetin ose vendin nga je: aus dem Haus, aus Wien, aus der Türkei. von për një person, një pikënisje, një vend të hapur ose një veprimtari: von Anna, vom Bahnhof, von der Arbeit. Shqip të dyja janë nga, prandaj ki kujdes.
nach Hause apo zu Hause?
Të dyja janë të sakta, por u përgjigjen pyetjeve të ndryshme: nach Hause është drejtim (Ich gehe nach Hause), zu Hause është vendndodhje (Ich bin zu Hause). Asnjëra nuk merr nyjë, ndonëse shqip për të dyja thua në shtëpi.
Cilat parafjalë vendi marrin gjithmonë kallëzoren?
durch, um (… herum), gegen dhe entlang kur vjen pas emrit (den Fluss entlang). in, an dhe auf marrin kallëzoren vetëm kur shprehin drejtim; për vendndodhje marrin dhanoren.